<h2>Một cường quốc đang lên bắt đầu can dự vào các chính
quyền nước ngoài</h2>
<center><img
src="http://c.o0bg.com/rf/image_960w/Boston/2011-2020/2011/09/22/BostonGlobe.com/ReceivedContent/Images/107550214.jpg"
/></center>
<em>Thủ tướng Cambodia Hun Sen và Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia
Bảo duyệt đội quân danh dự tại Đại sảnh đường Nhân dân
ở Bắc Kinh hôm 13 tháng Mười hai 2010.</em>
Mối quan hệ của Trung Quốc với dân chủ được theo dõi chặt
chẽ trên chính trường thế giới. Là một quốc gia độc tài
lớn nhất, và đang có tiềm năng trở thành một nền kinh tế
lớn nhất thế giới trong vòng một thập niên tới, Trung Quốc
đang áp đặt những ảnh hưởng quan trọng vào cán cân dân
chủ trên khắp các nước đang phát triển.
Trong nhiều thập niên qua, các nhà quan sát nước ngoài và
nhiều nhà cải cách Trung Quốc đã chú trọng vào những chuyển
biến chính trị trong nước, họ theo dõi nó đang thay đổi để
trở nên cởi mở hơn với những người chống đối và những
tiếng nói thách thức, và rồi xoay sang đàn áp. Thời gian gần
đây, Trung Quốc lại có vẻ như chùn bước, bất chấp nền
kinh tế tư bản của mình và một số những cuộc biểu tình
tại những thành phố như Đại Liên. Trong một năm qua, chính
quyền đã đàn áp mạnh mẽ những nhóm biểu tình và tăng
cường theo dõi và ngăn chặn các trang mạng Internet và microblog.
Theo Yashen Huang, một chuyên gia về Trung Quốc tại Học viện
Kỹ thuật Massachusetts (MIT), hệ thống chính trị của Trung
Quốc đã trở nên cởi mở nhiều trong những năm 1980s hơn là
hiện tại.
Tuy nhiên, trong khi các nhà quan sát đang chú trọng vào nền
chính trị trong nước, một thay đổi quan trọng và đáng quan
tâm đang xảy ra bên ngoài biên giới của nước này: Bắc Kinh
dường như đang tăng cường đàn áp dân chủ trên các quốc gia
lân cận. Ngày càng nhiều các quan chức địa phương từ
Cambodia, Thái Lan, Kyrgyzstan va những quốc gia châu Á khác được
đào tạo từ Trung Quốc, nơi họ học được hệ thống đầy
áp chế về pháp lý, an ninh và những kỹ năng kiểm soát
Internet. Trung Quốc đã hối thúc các quốc gia láng giềng đàn
áp các nhà hoạt động nào dám chỉ trích nước Cộng hoà Nhân
dân. Trong khi đó tại Trung Á, Trung Quốc đã giúp tạo ra một
tổ chức trong vùng để dựng nên chế độ độc tài.
Sự thách thức của Trung Quốc đối với dân chủ tạo ra một
chuyển đổi của tính nguyên trạng toàn cầu trong hai thập
niên qua. Sau khi Chiến tranh Lạnh chấm dứt, không có một quốc
gia lớn nào thực sự thách thức sự truyền tải của nền tự
do dân chủ. Các quan chức Trung Quốc, bám vào câu châm ngôn
của Đặng Tiểu Bình, thường tìm cách tránh né can thiệp vào
các sự kiện quốc tế, họ tuyên bố rằng Trung Quốc vẫn còn
là một nước đang phát triển cần phải học hỏi nhiều từ
các nước khác.
Nhưng trong những năm gần đây Trung Quốc ngày càng trở nên
mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế - và nền dân chủ thế
giới càng bị đe doạ nghiêm trọng. Nếu Trung Quốc giúp
chuyển đổi được thế cân bằng chống lại dân chủ trong khu
vực của mình, họ sẽ làm phức tạp hơn chính sách của Hoa
Kỳ, củng cố các chính quyền độc tài và gây thiệt hại
nghiêm trọng đối với các nhà hoạt động nhân quyền, phóng
viên và những ai thúc đẩy dân chủ tại các quốc gia đang
phát triển.
Trong bốn năm qua, khi nền kinh tế Trung Quốc bùng nổ và kinh
tế của các quốc gia phương Tây bị thoái hoá, <em>"quyền lực
mềm"</em> của Trung Quốc - ảnh hưởng văn hoá và kinh tế -
đang tăng cường, và họ đã có được một khả năng mới
nhằm gây ảnh hưởng vào đời sống chính trị bên trong các
quốc gia khác. Một cuộc thăm dò mới nhất của Economist
Intelligence Unit về dân chủ toàn cầu phát hiện rằng cơn
khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu <em>"đã làm tăng
thêm tính hấp dẫn của khuôn mẫu tư bản độc tài của Trung
Quốc đối với một số nền kinh tế đang lên."</em>
Tuy nhiên, bên cạnh đơn giản là một biểu tượng của thành
công, một số quan chức Trung Quốc đã tìm cách tích cực
khuyếch trương mô hình Trung Quốc ở nước ngoài. Bắc Kinh đã
mời các quan chức địa phương từ các khu vực Đông nam và
Trung Á - ít nhất là vài nghìn viên chức mỗi năm - đến Trung
Quốc để huấn luyện về những qui trình pháp lý và công an.
Theo một số các học viên từ các lớp đào tạo Đông nam Á
và Trung Á nói với tôi, những khoá học này dường như được
thiết kế để vạch ra sự khác biệt giữa phát triển của
Trung Quốc và của các nước dân chủ. Thật thế, các giảng
viên Trung Quốc đặc biệt tuyên dương khả năng của Trung
Quốc trong việc đưa ra những hành động mang tính quyết định
đối với sự thành công của quốc gia, tương phản với thể
chế dân chủ phương Tây mà họ cho là đã có những chính sách
thất bại. Một số quan chức từ Thái Lan và Cambodia cho tôi
biết rằng các giảng viên Trung Quốc đã thảo luận những
chiến lược pháp lý để giúp giữ vững <em>"ổn định"</em> -
và giúp chính phủ giữ nguyên quyền lực.
Tại Cambodia, theo nhiều nhà hoạt động nhân quyền mà tôi đã
tiếp xúc, những đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc đã
cố vấn đảng của Thủ tướng Hun Sen về cách thức sử dụng
luật lệ về tội phỉ báng và bôi xấu để đe doạ truyền
thông độc lập, tạo ra một mạng lưới gồm các quan chức cao
cấp có thể kiểm soát các công ty lớn, và củng cố lòng trung
thành của lực lượng cảnh sát đặc biệt và cận vệ. Và
trong những năm vừa qua, Hun Sen đã thật sự sử dụng luật
phỉ báng để đàn áp những người chống đối, củng cố
lực lượng cận vệ và dùng những thủ thuật này để bảo
đảm quyền lực của mình được tiếp tục, bất chấp thực
tế rằng Cambodia trên danh nghĩa vẫn có những cuộc bầu cử
bình thường.
<em>"Tại đây bạn không có nhiều giá trị dân chủ mạnh
mẽ,"</em> Roland Eng, một quan chức ngoại giao kỳ cựu của
Cambodia nói. <em>"Bạn có những người [của chính quyền] thấy
Trung Quốc đã thành công như thế nào, họ đi thăm Trung Quốc
thường xuyên. Khi quay về họ cho rằng Trung Quốc đã thành
công nhanh chóng và dễ dàng như thế nào mà không phải đối
phó với giới chống đối... và họ đã học hỏi từ việc
này."</em>
Trong những trường hợp khác, Trung Quốc đã tìm cách chống
đỡ những nhà độc tài đang bị dân chúng gây áp lực, hoặc
thậm chí còn giúp đỡ những kẻ chuyên quyền truy lùng và
bắt giữ những người chống đối và phê bình trong nước.
Một ví dụ đáng lưu ý là sau những cuộc biểu tình quy mô
lớn ở Uzbekistan vào năm 2005, chính quyền độc tài Uzbek đã
đàn áp mạnh mẽ những người chống đối, giết chết ít
nhất vài trăm người trong thành phố Anjijon bằng cách xả súng
bừa bãi vào đám đông. Để đối phó, các nhà hoạt động
Uzbek đã kêu gọi các chính phủ ngoại quốc gây áp lực nhà
nước Uzbek thừa nhận việc thảm sát này và phải cải cách.
Nhiều chính phủ đã làm theo, bao gồm không chỉ Hoa Kỳ mà còn
cả những quốc gia châu Á khác. Trung Quốc lại sử dụng một
đường lối hoàn toàn trái nghịch: Không bao lâu sau vụ thảm
sát, Bắc Kinh đã ca ngợi việc đàn áp là cần thiết và đã
đón chào lãnh tụ Uzbek Islam Karimov đến Bắc Kinh với quốc
tiệc và súng chào, cho thấy rằng Trung Quốc sẽ đứng vững
phía sau ông. Nguy hiểm hơn nữa là Trung Quốc còn vận động
những quốc gia khác để từ chối tiếp nhận bất kỳ người
tị nạn nào từ Uzbekistan, và nhanh chóng tuyên bố một hợp
đồng năng lượng mới giúp đem đến cho chính quyền Uzbek hàng
triệu Mỹ kim lợi nhuận.
Tương tự, sau cuộc bầu cử vào mùa thu vừa qua tại Miến
Điện, một quốc gia láng giềng của Trung Quốc, Bắc Kinh đã
giúp dựng lên một chính quyền độc tài. Tại các nơi bỏ
phiếu, nơi chính phủ Miến Điện không cho phép quốc tế giám
sát bầu cử, những đảng do quân đội nắm giữ đều thắng
lớn. Bắc Kinh nhanh chóng xác nhận kết quả bầu cử đầy nghi
vấn, giúp tạo ra tính chính danh cho chính quyền Miến Điện.
Cùng với Nga, những nhà lãnh đạo Trung Quốc thậm chí còn
tạo ra một tổ chức quốc tế nhằm chống lại dân chủ. Trong
năm 1995, hai chính quyền độc tài khổng lồ đã thành lập ra
Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, một tổ chức kết nối hai
cường quốc này với Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan và Tajikistan.
Tổ chức này bề ngoài được tạo ra để phát triển mối quan
hệ thương mại và ngoại giao khu vực. Tuy nhiên, kể từ cuộc
cách mạng dân chủ trong những năm giữa thập niêm 2000, Moscow
và Bắc Kinh đã dùng tổ chức Thượng Hải để phủ nhận
rằng những cuộc cách mạng này và những thay đổi dân chủ
nói chung là những vi phạm bất hợp pháp đối với chủ quyền
quốc gia. Dưới ảnh hưởng của Trung Quốc, tổ chức này đã
miêu tả hình thức bầu cử dân chủ là một ý tưởng mang
tính phương Tây - tức là ngoại lai - không cần thiết là phù
hợp với khu vực Trung Á và những nước đang phát triển. Tổ
chức Hợp tác Thượng hải, nhà khoa học chính trị Thomas
Ambrosio viết, là một nỗ lực để không trở thành một nơi
tán gẫu liên quốc gia mà là <em>"hiện thân của một loạt giá
trị và thói quen [phi dân chủ] mới nhằm chế ngự tương lai
phát triển của Trung Á."</em>
Cuối cùng, Trung Quốc còn nhấn mạnh ảnh hưởng của mình vào
giới truyền thông nước ngoài, sử dụng quan hệ ngoại giao
của mình cũng như sức mạnh kinh tế và thương mại đang lên
để thúc đẩy các quốc gia láng giềng trừng phạt các nhà
haọt động và các phóng viên nào dám chỉ trích Bắc Kinh. Ví
dụ như tại Indonesia, Trung Quốc được cho là đã áp lực
chính phủ Indonesia đóng cửa một đài phát thanh, Era Baru Radio,
vì đài này đôi khi đã truyền thải những thông tin về Pháp
Luân Công, một tổ chức dám chỉ trích chính phủ Trung Quốc
và đã bị cấm đối hoàn toàn tại Trung Quốc. Theo báo cáo
của tổ chức quan sát Phong viên Không Biên giới, cảnh sát
Indonesia sau đó đã dùng vũ lực đóng cửa đài phát thanh. Trung
Quốc cũng đã dùng những thủ thuật tương tự để tìm cách
bịt miệng những nhà chỉ trích Bắc Kinh tại Thái Lan, Việt
Nam, Cambodia, Kyrgyzstan cũng như tại những quốc gia khác.
Qua những nỗ lực trên, Trung Quốc đang nhấn mạnh ảnh hưởng
thật sự của mình vào nền dân chủ ở châu Á. Trong một
nghiên cứu về Đông nam Á, học giả Indonesia Ignatius Wibowo
nhận thấy rằng chỉ với rất ít trường hợp cá biệt, đa
số các khuôn mẫu chính trị của các quốc gia đã hướng gần
đến Trung Quốc và cách xa nền dân chủ cấp tiến trong vòng
một thập niên qua, vì sự khuyến khích của Trung Quốc lẫn
sự thành công của mình, tương phản với những thất bại
của phương Tây. Wibowo thấy rằng nhiều nhà lãnh đạo và quan
chức cấp cao Đông nam Á đang thực thi những chiến lược
quốc gia theo kiểu mẫu Trung Quốc, bao gồm việc tái thiết sự
kiểm soát của chính quyền đối với những ngành công nghiệp
chiến lược, trung ương hoá quá trình quyết định chính trị,
tái thiết lập hệ thống độc đảng và ngày càng sử dụng
bộ máy pháp lý như là một công cụ của quyền lực nhà
nước - tất cả những thay đổi này đều làm yếu đi quá
tir`nh phát triển dân chủ.
Những chính sách phi dân chủ của Trung Quốc chỉ là một phần
của xu hướng toàn cầu. Cơ quan theo dõi quốc tế Freedom House
nhận thấy rằng tự do toàn cầu đã tuột dốc trong năm , liên
tục trong năm năm qua - sự đi xuống này nổi bật nhất trong
các quốc gia mà tổ chức này gọi là <em>"nửa chừng"</em>,
chủ yếu nằm trong thế giới đang phát triển, vốn đang bắt
đầu thực thi dân chủ hoá nhưng chưa hoàn toàn và ổn định.
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của sự thụt lùi, cơ
quan này lưu ý, là sự tăng cường gây hấn của Trung Quốc.
Tại nhiều nơi, ảnh hưởng của Trung Quốc đã làm tăng thêm
áp lực vào hiện tượng dân chủ thụt lùi vốn đang diễn ra.
Ví dụ như tại Cambodia, chính quyền lâu đời của Thủ tướng
Hun Sen đã ngày càng trở nên độc đoán, sự tăng cường ảnh
hưởng của Trung Quốc có nghiẽ rằng các quốc gia như Nhật
và Pháp, vốn vẫn thúc đẩy cởi mở, thấy họ đang bị giới
hạn. Bản thân Hun Sen cũng đã nói như thế. Trong một bài phát
biểu khai trương một đoạn đường mà Trung Quốc đã tài trợ
một phần, ông đã ca ngợi Bắc Kinh đã trợ giúp mình với
rất ít áp lực, tương phản với những nhà tài trợ thuộc
các quốc gia dân chủ. <em>"Khi Trung Quốc cho, họ không nói
phải làm điều này hoặc điều kia. Chúng ta có thể làm bất
cứ điều gì mình muốn với số tiền này,"</em> Hun Sen nói,
theo báo cáo điện thư cho biết.
Hơn thế nữa, một nền dân chủ đang suy yếu trong một khu
vực quan trọng như châu Á có thể khiến cho sự hợp tác đa
phương trở nên khó khăn hơn và chắc chắc sẽ xảy ra xung
đột. Trong quá khứ, Hoa Kỳ từng hợp tác một các đầy hữu
hiệu với các quốc gia dân chủ khác với phong cách lãnh đạo
và quyết định thì cởi mở hơn và dễ hiểu hơn đối với
các chính trị gia Hoa Kỳ. Nhưng khi Hoa Kỳ tìm cách hợp tác
với Trung Quốc - hai năm trước các quan chức Hoa Kỳ thậm chí
còn đề cập đến một liên minh <em>"G-2"</em> gồm Hoa Kỳ
và Trung Quốc thống trị thế giới - nhưng các cuộc hợp tác
đã bị cản trở bởi sự mập mờ của chính phủ Trung Quốc,
khiến cho thậm chí nhiều quan chức rành rẽ của Hoa Kỳ cũng
lấy làm khó hiểu.
Một Trung Quốc tích cực hơn cũng tạo ra một thách thức khác
cho các nhà tạo chính sách của Hoa Kỳ: bằng cách nào để
đối diện trực tiếp với ảnh hưởng Trung Quốc. Trong một
báo cáo đưa ra hai năm trước đây mà tác giả bài viết cũng
đóng góp một chương trong ấy - Freedom House đã vạch ra Trung
Quốc đang làm thế nào để gây suy yếu dân chủ bên ngoài
biên giới của mình, và đề xuất rằng Hoa Kỳ và những quốc
gia dân chủ khác nên đối đầu với Trung Quốc bằng cách
đối trọng với những thủ thuật phi dân chủ của Bắc Kinh.
Những tổ chức nhân quyền và các chuyên gia dân chủ lại cho
rằng Hoa Kỳ cần phản công lại Trung Quốc bằng cách tái cam
kết những tổ chức dân chủ quốc tế, như Cộng đồng Dân
chủ, và làm việc gần gũi hơn với những cường quốc đang
lên như Brazil và Ấn Độ để khuếch trương dân chủ trong khu
vực của họ.
Tương tự, nhiều quan chức Hoa Kỳ và châu Âu đã thúc đẩy
Trung Quốc để được tham dự vào các hội nghị về viện
trợ cho một số quốc gia, để những lãnh đạo như Hun Sen ít
có thể dùng Trung Quốc để chống lại những nhà tài trợ dân
chủ. Đôi khi với Cambodia, Trung Quốc đã đồng ý có những
hội nghị chung về viện trợ. Nhưng trong những trường hợp
khác, hiện any Bắc Kinh đã từ chối điều phối việc viện
trợ của mình với những nhà tài trợ khác, nắm giữ toàn bộ
cán cân mình có và làm tăng thêm nỗi sợ hãi đối với các
quốc gia dân chủ khác rằng câu chuyện thành công kinh tế lớn
nhất thế giới cũng đang trở thành đối thủ chính trị lớn
nhất của họ.
Nguồn: http://www.x-cafevn.org/node/2617
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/10208), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét