<div class="boxleft200"><img
src="http://fs.chungta.com/Thumbnail.ashx/14124E6776864C6D8FB32525A6F38DAA/0/180/0/C027DD783003420180DB619C44DDBA05/0/Nhieu-thanh-nien-hoc-hanh-khong-ra-gi-nhung-muon-kiem-nhieu-tien-va-che-nhung-cong-viec-ban-thiu-kho-nhoc.jpg"
/><div class="textholder">Nhiều thanh niên học hành không ra gì
nhưng muốn kiếm nhiều tiền và chê những công việc bẩn
thỉu, khó nhọc.</div></div>Nhìn vào các nghề thủ công, nhiều
người có tuổi và kỹ tính một chút thường nhận ngay ra
rằng nếu so với một người thợ ngày xưa thì thợ bây giờ
non tay hơn nhiều. Những ngôi đình ngôi chùa nổi tiếng, giá
bảo bây giờ dựng lại không sao dựng nổi. Thử đặt những
cái chuông cũ trước cánh thợ đúc, những pho tượng trước
cánh thợ mộc… Có cho tiền tỉ các vị cũng lắc đầu không
dám nhận làm.
Nói tới thợ thủ công là phải nói sự tinh tế, cái hoa tay.
Thợ bây giờ hơn hẳn người xưa ở các phương tiện hiện
đại trợ giúp. Nhưng máy móc, trong khi giúp con người đỡ
vất vả, lại làm thui chột đi năng khiếu mà chỉ con người
mới có.
Nhân nhà có việc cần, tôi đi mua một cái cuốc. Lưỡi cuốc
nhập từ Trung Quốc, không nói làm gì. Nhìn vào cái cán. Xưa
chỉ cán tre, nay có cán gỗ. Chết nỗi, gỗ chỉ được đẽo
gọt qua loa. Chưa bao giờ tôi thấy có một cái cán cuốc nham
nhở như vậy.
Đã nhiều ý kiến ghi nhận con người thời nay suy thoái so với
ngày xưa. Dối trá lừa lọc làm bậy bất chấp luật pháp…
Còn một khía cạnh khác đơn giản hơn: Sự lỏng lẻo trong
mối quan hệ con người với công việc. Sự kém cỏi trong chất
lượng công việc mà họ hoàn thành.
Có lẽ không nước nào như ở nhiều cơ sở sản xuất nước
ta, hàng hóa chỉ được những mẻ đầu, càng về sau càng
hỏng.
Nhiều con đường mới làm đã nứt vỡ toe toét.
Đình chùa được tu bổ ngày một lai căng xa lạ.
Trong nghề viết văn viết báo, văn chương chữ nghĩa chưa bao
giờ bị rẻ rúng như bây giờ. Người viết viết bừa viết
ẩu, người duyệt bài cứ ký đại đi cho in - chỉ cốt không
sai chính trị còn tội lỗi gì cũng tha bổng hết.
Xảy ra tình trạng lộn xộn không chỉ do sự dễ dãi thiếu
chuẩn mực cùng sự kém cỏi của những người cầm trịch mà
còn do sự tha hóa của bản thân người lao động. Nhiều
người thiếu hẳn sự tha thiết với công việc hàng ngày vốn
là lẽ sống của mình. Cứ ngong ngóng những chuyện đâu đâu
trong khi chính nghề nghiệp bị thả nổi.
Ở Hà Nội những năm sau 1954 có một tình trạng khá kỳ quặc.
Chủ nghĩa bình quân bộc lộ ra thành những biến tướng kỳ
lạ. Những người lao động đơn giản được tôn lên vị trí
rất cao trong khi người trí thức thì lại luôn luôn bị đặt
thành vấn đề. Trước mắt là phải cải tạo họ bằng những
thứ lao động đơn giản, người ta bảo vậy!
Ở nhiều cơ quan, người dọn dẹp vệ sinh (lúc ấy gọi là lao
công) được bố trí đi học văn hóa ngay trong giờ làm việc,
còn các nhân viên khác thì phải bỏ việc của mình đi làm
những việc như lau nhà lau cửa, dọn dẹp vệ sinh. Công thức
tóm lại là "Người quét rác đi học văn hóa, các nhà khoa
học lo đi quét rác". Từ đây đẻ ra cái tình trạng nhấp
nhổm, chả ai yên tâm làm việc gì.
Trong các cuốn lịch sử nghệ thuật Nhật Bản, tôi đọc thấy
họ hay nói là có những người theo nghề một cách hết lòng
tới mức có những cô gái tự nguyện không lấy chồng để
yên tâm cống hiến cả đời cho nghề.
Ở ta thì lâu lắm tôi không nghe thấy nói có ai "điên"
kiểu ấy. Kiểu sống hết mình với một niềm tin nào đó
được coi là lập dị và không chấp nhận được. Khi chuyển
hóa vào trong cách ứng xử người lao động, nó hiện ra thành
sự coi thường những việc nhỏ mọn.
Trong điều kiện một nước mới chuyển từ nông nghiệp lên
hiện đại, xưa phố xá đi đâu cũng gặp những người thợ
chữa những thứ lặt vặt như chữa khóa chữa giày. Nay thì
nghề này ngày càng ít người làm.
Thằng cháu con đứa em tôi đang ở bên Đức thỉnh thoảng về
chơi. Nó kể thời học đại học, mùa hè nó đi vác lợn trong
lò sát sinh rồi lái xe chở lợn đến các cửa hàng. Nghe
chuyện, hàng xóm bảo nhau: Ở Việt Nam không ai làm thế. Thanh
thiếu niên có nghèo mấy nhưng bảo đi làm những việc có vẻ
bẩn thỉu một chút là lảng xa. Nhiều gia đình ngấm ngầm
khuyến khích con cái khôn ranh lừa lọc hơn là lặng lẽ trau
dồi nghề nghiệp.
Sự hư hỏng công nhiên phô phang ra và biến thành sự trơ tráo
không biết từ lúc nào. Những tiền đề tạo nên sự vô cảm,
bạo lực ngày một tích tụ. Những nghề phục vụ ăn chơi
đàng điếm chưa bao giờ phát triển nhiều như bây giờ, tuy
ngó vào thì thấy cả ở đây nữa, người ta chỉ có một
trình độ nghề nghiệp loàng xoàng.
<strong>
Vương Trí Nhàn</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20140103/vuong-tri-nhan-thay-khong-ra-thay-tho-khong-ra-tho),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét