Có lẽ rất ít người Việt Nam biết đến chi tiết sau đây,
liên quan đến Công hàm Phạm Văn Đồng, mà học giả người
Trung Quốc Li Jianwei (Lý Kiến Vĩ) công bố trong bài viết mới
đây cho RSIS (Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, trực
thuộc ĐH Công nghệ Nanyang, Singapore). Đó là, vào năm 1977, trong
một cuộc gặp với chủ tịch Trung Quốc (khi đó là phó thủ
tướng) Lý Tiên Niệm, ông Phạm Văn Đồng đã nói: "Trong
cuộc kháng chiến, tất nhiên chúng tôi phải đặt việc chiến
đấu chống đế quốc Mỹ lên trên tất cả mọi thứ
khác".</b>
<b>Chi tiết đó giờ đây đã được Li Jianwei mang ra sử dụng
trong bài viết của bà, khẳng định Hoàng Sa thuộc về Trung
Quốc (!). Đây là một lập luận rất nguy hiểm cho việc bảo
vệ chủ quyền Hoàng Sa của Việt Nam.</b>
<b>* * *</b>
<center> <b>TRUNG QUỐC, VIỆT NAM VÀ HOÀNG SA: ĐÃ ĐẾN LÚC CÓ
LỐI THOÁT?</b></center>
<ul> <li><b >Li Jianwei</b></li> </ul>
<b >Tóm tắt</b>
Vụ đôi co kéo dài giữa Trung Quốc và Việt Nam xoay quanh giàn
khoan dầu HYSY 981 gây thiệt hại cho mối quan hệ giữa hai
nước. Cần có sự khôn khéo về ngoại giao, sao cho cả hai
nước đều có thể điều chỉnh cách làm của họ để đưa
tình hình về trạng thái kiểm soát được.
<b>Bình luận</b>
Bất đồng giữa Trung Quốc và Việt Nam về giàn khoan dầu
HYSY 981 kéo dài tới nay đã được hơn 40 ngày (bài viết này
đăng ngày 24/6 tại mục Publications của RSIS – ND). Đã đến
lúc cả hai bên – vốn kiểm soát thành công những xung đột,
mâu thuẫn nhạy cảm trong quá khứ – phải nghiêm túc xem lại
những thủ đoạn mà họ sử dụng sau sự cố 981.
Suy cho cùng, tranh chấp hiện nay là có hại cho quan hệ song
phương, và đó là điều mà chính phủ cả hai nước đều
không muốn. Những căng thẳng phát sinh từ tranh chấp cũng đang
gây bất ổn cho khu vực Đông Nam Á.
<b>Lập trường của Trung Quốc</b>
Ngày 8/6/2014, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra một tuyên bố, cùng
với 5 tài liệu đi kèm, để làm rõ lập trường của họ với
cộng đồng quốc tế về một số vấn đề liên quan đến
hoạt động của giàn khoan dầu HYSY 981.
Vào tháng 5/2014, giàn khoan dầu HYSY 981 của một công ty Trung
Quốc đã tiến hành khoan thăm dò trong vùng biển tiếp giáp
với quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa). Giai đoạn 1 bắt đầu vào
ngày 2/5 và giai đoạn 2 vào ngày 27/5. Hai địa điểm hoạt
động nằm ở vị trí 17 hải lý tính từ đảo Trung Kiến
(Zhongjian, tên quốc tế là Triton, tức đảo Tri Tôn – ND)
thuộc quần đảo Tây Sa (tức Hoàng Sa – ND) và tính từ
đường cơ sở của lãnh hải của quần đảo Tây Sa, trong khi
đó, cách bờ biển đất liền Việt Nam tới xấp xỉ 133-156
hải lý (tức là 239-280 km – ND).
Hoạt động của giàn khoan là sự tiếp tục quá trình thăm
dò khai thác thường lệ của công ty Trung Quốc và diễn ra hoàn
toàn trong vùng biển thuộc quyền chủ quyền và quyền tài phán
của Trung Quốc.
Nói về chủ quyền đối với quần đảo Tây Sa, Trung Quốc
là nước đầu tiên phát hiện, mở mang, khai thác và thực thi
quyền tài phán trên nhóm đảo này. Cho đến thời Bắc Tống
(năm 960-1126 Công nguyên), nhà nước Trung Quốc đã xác lập
quyền tài phán đối với quần đảo Tây Sa từ trước, và đã
đưa hải quân đến tuần tra ở vùng biển này. Năm 1909, đô
đốc Li Zhun (Lý Chuẩn), Tư lệnh hải quân Quảng Đông thời
nhà Thanh, còn dẫn đầu một đội thanh tra đến quần đảo
Tây Sa và tái khẳng định chủ quyền của Trung Quốc ở đây
bằng việc treo cờ và bắn súng chào trên đảo Vĩnh Hưng
(Yongxing, tên quốc tế Woody Island, tức là đảo Phú Lâm – ND).
Năm 1911, chính quyền nước Cộng hòa Trung Hoa (Trung Hoa Dân
Quốc) ra quyết định đặt quần đảo Tây Sa và vùng biển lân
cận vào dưới quyền tài phán của huyện Ya thuộc đảo Hải
Nam.
Trong suốt thời gian Thế chiến II, Nhật Bản chiếm hữu
quần đảo Tây Sa. Sau Thế chiến, theo một loạt văn kiện
quốc tế, chính quyền Trung Quốc đã cử các quan chức cao cấp
đến quần đảo Tây Sa này trên tàu quân sự, vào tháng 11/1946,
để cử hành nghi thức tiếp nhận đảo, và một bia đá đã
được dựng ở đây để kỷ niệm ngày Nhật trao trả đảo
cho Trung Quốc.
Sau ngày thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm
1949, quyền tài phán của Trung Quốc vẫn tiếp tục. Năm 1959,
chính quyền Trung Quốc thành lập Cơ quan Quản lý các quần
đảo Tây Sa, Trung Sa và Nam Sa (tức là Hoàng Sa, bãi Macclesfield,
và Trường Sa – ND).
<center><a
href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgV3_fisaOH5t-9cpDv3_1XhMsYdd-YlIDf07r8gDmI8-8Evt-wWj-pHzCG82RfVd390jSXGDM-JXZ01Adj5Y32hxhno70LlQGSCghdgvNBHR9FXiX3lfsfm8TQhJj0vbwAAQ7NUfHm6w4/s1600/Karta_CN_SouthChinaSea.PNG"
><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgV3_fisaOH5t-9cpDv3_1XhMsYdd-YlIDf07r8gDmI8-8Evt-wWj-pHzCG82RfVd390jSXGDM-JXZ01Adj5Y32hxhno70LlQGSCghdgvNBHR9FXiX3lfsfm8TQhJj0vbwAAQ7NUfHm6w4/s1600/Karta_CN_SouthChinaSea.PNG"
width="400"></a></center>
<b>Quần đảo Hoàng Sa (Paracel, Trung Quốc gọi là Xisha [Tây
Sa]), bãi Macclesfield (Trung Quốc gọi là Zhongsa [Trung Sa]), </b>
<b>quần đảo Trường Sa (Spratly, Trung Quốc gọi là Nansha [Nam
Sa]) trên Biển Đông.</b>
<b>Công hàm Phạm Văn Đồng</b>
Trong các quan điểm về sự cố giàn khoan mới đây, một lần
nữa, công hàm năm 1958 của cựu thủ tướng Việt Nam Phạm Văn
Đồng gửi cựu thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai lại được
đưa ra. Trong công hàm, Thủ tướng Đồng tuyên bố rằng
"Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Chính phủ
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ghi nhận và tán thành bản
tuyên bố ra ngày 4 tháng 9 năm 1958, của Chính phủ nước Cộng
hòa Nhân dân Trung Hoa, quyết định về lãnh hải của Trung
Quốc" và "Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tôn
trọng quyết định ấy".
"Quyết định ấy" là nói đến tuyên bố của Trung Quốc,
ra ngày 4/9/1958. Trong tuyên bố này, Trung Quốc thông báo "bề
rộng của lãnh hải của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sẽ
là 12 hải lý" và "điều này áp dụng cho toàn lãnh thổ
nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, bao gồm… quần đảo Tây
Sa".
Có thể hiểu được là, các đại diện của phía Việt Nam
đã cố gắng làm giảm tầm quan trọng của công hàm Phạm Văn
Đông và muốn đưa ra một lời giải thích khác về việc tại
sao công hàm này không làm <a
href="http://www.phamdoantrang.com/2014/05/cong-ham-phamvan-ong-lam-lung-lay-yeu.html"
target="_blank">lung lay yêu sách chủ quyền của Việt Nam</a> đối
với quần đảo Tây Sa. Tuy nhiên, có một sự thực là trong
một cuộc gặp vào năm 1977, chính ông Phạm Văn Đồng đã
giải thích cho một người khi đó là Phó Thủ tướng Trung
Quốc, ông Lý Tiên Niệm (Li Xiannian); và cái sự thực này quả
thật đã làm suy yếu những lập luận hiện nay của Việt Nam
nhằm đánh lạc hướng nội dung của công hàm Phạm Văn Đồng.
Ấy là bởi vì trong cuộc gặp, ông Đồng có nói: "Nên hiểu
các tuyên bố của chúng ta, kể cả tuyên bố trong công hàm
của tôi gửi Thủ tướng Chu Ân Lai, như thế nào? Nên hiểu nó
trong bối cảnh lịch sử của thời đại", và "trong cuộc
kháng chiến, tất nhiên chúng tôi phải đặt việc chiến đấu
chống đế quốc Mỹ lên trên tất cả mọi thứ khác".
Rõ ràng là ông Đồng đã công nhận mục đích của tuyên bố
của ông về chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa, nhưng lại đòi Trung Quốc hiểu nó trong bối cảnh
lịch sử. Lập luận này đi ngược với nguyên tắc quốc tế
"estoppels", theo đó: Trong một tranh chấp cụ thể, tại một
thời điểm nào đó, nếu một bên có thỏa thuận/ nhất trí
ngầm, hoặc công nhận chủ quyền của một bên khác đối với
một vùng lãnh thổ đang tranh chấp, thì sự công nhận hoặc
nhất trí đó có hiệu lực pháp lý.
Kết quả là, bên nào đã nhất trí hoặc đã công nhận chủ
quyền đang tranh cãi, thì sẽ không thể bác bỏ chủ quyền
của bên kia đối với vùng lãnh thổ đang tranh cãi, và phải
tôn trọng quyền của bên kia. Ngoài ra, việc Phạm Văn Đồng
là thủ tướng của nước Việt Nam thống nhất từ ngày thống
nhất cho đến tận năm 1986 cũng là một thực tế làm suy yếu
lập luận của Việt Nam trong vấn đề chủ quyền này.
<b>Một lưu ý tích cực</b>
Trong một bài bình luận gần đây trên RSIS, nhan đề "<a
href="http://www.phamdoantrang.com/2014/06/voi-gian-khoan-981-trung-quoc-thuc-su.html"
target="_blank">Hoàng Sa 40 năm qua</a>", tác giả – học giả
Việt Nam, TS. Nguyễn Thị Lan Anh – có đề cập đến một
trường hợp phân định thành công biên giới trên biển, đó
là hiệp định giữa Trung Quốc và Việt Nam về Vịnh Bắc Bộ,
năm 2000. Bà Lan Anh cho rằng các nguyên tắc mà hai nước đã áp
dụng trong vụ Vịnh Bắc Bộ cũng có thể được vận dụng cho
vùng biển giữa bờ biển đất liền Việt Nam và quần đảo
Hoàng Sa, mà trong đó có đảo Tri Tôn.
Chắc chắn là trong vụ phân định Vịnh Bắc Bộ, các nhà
đàm phán của cả hai nước đã tuân thủ các nguyên tắc của
luật quốc tế, bao gồm cả Công ước LHQ về Luật Biển
(UNCLOS), là tiến tới một thỏa thuận công bằng mà cả hai
bên đều chấp nhận được, có tính đến những yếu tố khác
nhau có liên quan. Biên giới trong Vịnh Bắc Bộ là biên giới
hàng hải đầu tiên của Trung Quốc, và cũng là biên giới trên
biển đầu tiên giữa Trung Quốc và Việt Nam. Điều này có ý
nghĩa quan trọng cho những cuộc đàm phán trong tương lai của
họ về các phần khác trên Biển Đông.
Trung Quốc thừa nhận rằng vùng biển nằm giữa quần đảo
Tây Sa và và bờ biển đất liền Việt Nam hiện chưa được
phân định, và cả hai nước đều có quyền đòi vùng đặc
quyền kinh tế và thềm lục địa, căn cứ vào UNCLOS. Tuy nhiên,
Trung Quốc giữ quan điểm cho rằng vùng biển xung quanh đảo Tri
Tôn không phải là vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa
của Việt Nam, cho dù áp dụng nguyên tắc nào vào việc phân
định biên giới trên biển đi chăng nữa. Khoảng cách và vị
trí địa lý chẳng có ý nghĩa gì cả.
Đề xuất hai nước ngồi vào bàn đàm phán trực tiếp là
một đề xuất tích cực và mang tính xây dựng. Trung Quốc sẽ
đồng ý tham gia đàm phán trực tiếp với Việt Nam, về việc
phân định ranh giới hàng hải trong khu vực nằm giữa bờ
biển đất liền Việt Nam và quần đảo Tây Sa.
Nếu đạt được một giải pháp công bằng và hợp lý, thì
điều đó sẽ góp phần củng cố và thắt chặt quan hệ giữa
hai nước, đồng thời cũng góp phần quan trọng cho hòa bình và
ổn định trên Biển Đông.
<i>Bà Li Jianwei là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế
Biển, Viện Quốc gia Nghiên cứu Biển Đông của Trung Quốc.
Bài này được viết riêng cho RSIS.</i>
<b >Nguồn: </b><a
href="http://www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1182014.pdf">http://www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1182014.pdf</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140702/mot-hoc-gia-trung-quoc-tiet-lo-them-ve-cong-ham-pham-van-dong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét