<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/confidence-vote-nn-06112013152930.html/000_Hkg8602379-305.jpg/image"
/><div class="textholder">Kỳ họp Quốc hội hôm 20/05/2013 tại Hà
Nội</div></div>Khi Quốc hội Việt Nam bắt đầu một kỳ họp
được coi là quan trọng về cải tổ chính sách thì đảng
Cộng sản Trung Quốc chuẩn bị một kỳ họp còn chiến lược
hơn về cải cách. Đặt trong bối cảnh chung của những nan
đề khó giải, đâu là cái hướng cải cách của hai nền kinh
tế này? Diễn đàn Kinh tế nêu câu hỏi với chuyên gia kinh tế
Nguyễn-Xuân Nghĩa.
<h3><b>Thẩm quyền vẫn thuộc về đảng</b> </h3> <b>Vũ
Hoàng:</b> <i>Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông trong cả một
tháng sắp tới kể từ Thứ Hai, Quốc hội khóa 13 của Việt
Nam có kỳ họp thứ sáu để thảo luận và quyết định về
nhiều bước cải tổ chính sách trong bối cảnh kinh tế gặp
tốc độ tăng trưởng thấp nhất kể từ 13 năm nay. Cùng lúc
đó, theo dõi tình hình Trung Quốc từ lâu, ông cũng biết lãnh
đạo đảng Cộng sản Trung Hoa đang chuẩn bị một kỳ họp
chiến lược của Ban chấp hành Trung ương vào tháng tới. Vì
vậy, chương trình chuyên đề của chúng ta sẽ tìm hiểu về
việc họp hành và cải cách của hai nền kinh tế này. Xin ông
trình bày cho thính giả của chúng ta nắm rõ bối cảnh.</i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa: </b>Về nghị trình thì quả là lần này
Quốc hội Việt Nam có một kỳ họp đầy trọng lượng so với
những kỳ trước vì phải thông qua việc cải tổ bản Hiến
pháp hay Luật Đất đai, thảo luận về tái cơ cấu kinh tế,
hay về những chỉ tiêu trong năm, v.v... Tuy nhiên, dù không nói
về khả năng tổ chức để các đại biểu có thể nắm vững
hồ sơ và nêu ra những vấn đề thật và đáng quan ngại, thì
cơ chế Quốc hội này vẫn không có thẩm quyền đưa ra những
thay đổi cần thiết cho nền kinh tế và cả tương lai đất
nước. Thẩm quyền ấy vẫn thuộc về đảng Cộng sản Việt
Nam.
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Cơ chế Quốc hội này
vẫn không có thẩm quyền đưa ra những thay đổi cần thiết
cho nền kinh tế và cả tương lai đất nước. Thẩm quyền ấy
vẫn thuộc về đảng Cộng sản Việt Nam.<img class="quoright"
src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div><div
class="quoteauthor">» Ô. Nguyễn-Xuân Nghĩa
</div></div>
Trong ý đó thì lãnh đạo đảng nên chú ý đến kỳ họp Tháng
11 của đảng Cộng sản Trung Hoa. Lý do là Ban chấp hành Trung
ương khóa 13 của đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ có Hội nghị
kỳ ba để đưa ra những thay đổi cũng quan trọng như Hội
nghị kỳ ba khóa 13 vào cuối năm 1978 khi Đặng Tiểu Bình
quyết định chuyển hướng qua khẩu hiệu "cải cách và khai
phóng". Việc cải cách đó mở ra 30 năm tăng trưởng kể từ
1979 và cũng phần nào là mẫu mực mà lãnh đạo Việt Nam đã
tiếp thu sau khi đổi mới thật từ năm 1991. Bây giờ, mẫu
mực Trung Quốc đã thành lỗi thời khiến lãnh đạo tại Bắc
Kinh muốn đổi thì Hà Nội cần tìm hiểu để kịp thời cải
sửa ngay từ căn bản.
<b>Vũ Hoàng: </b><i>Có phải ông đánh giá Hội nghị kỳ ba tới
đây của đảng Cộng sản Trung Quốc là một bước ngoặt mà
đảng Cộng sản Việt Nam nên chú ý?</i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa:</b> Tôi cho là Hà Nội nên chú ý và sớm
chuyển hướng, vì việc ấy tương đối còn dễ hơn những gì
mà lãnh đạo Bắc Kinh phải giải quyết. Muốn như vậy, mình
ta nên mở rộng tầm nhìn về những quy luật có thể đem lại
thịnh vượng thì sẽ hiểu ra vì sao mà Trung Quốc phải đổi
để thoát cơn khủng hoảng. Nói cách khác, nếu nhìn thấy vết
xe đổ của xứ láng giềng này thì ta có thể tránh được tai
họa cho quốc gia và dân tộc.
<b>Vũ Hoàng:</b> <i>Như vậy, chúng ta sẽ tìm hiểu về yêu cầu
chuyển hướng của Trung Quốc trong khuôn khổ của những quy
luật có thể đem lại sự thịnh vượng cho quốc gia. Xin ông
bắt đầu. </i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa:</b> Tôi xin được tóm lược như thế
này.
Sau 30 năm áp dụng chiến lược ráo riết đầu tư để đạt
mức tăng trưởng cao bằng mọi giá, lãnh đạo Trung Quốc đã
thấy cái giá phải trả là quá nặng nên muốn cải cách. Nhưng
giữa lúc đó thì vụ Tổng suy trầm toàn cầu bùng nổ vào năm
2008 nên họ vẫn cứ nhấn tới theo hướng cũ và gặp nhiều
khó khăn hơn. Sau Đại hội 18 vào năm ngoái, thế hệ lãnh
đạo mới đã rà soát tình hình và cố chuyển hướng trong
những điều kiện còn nan giải và bất ổn hơn. Hội nghị kỳ
ba vào tháng tới sẽ cân nhắc về chuyện này. Đó là về bối
cảnh chính trị của họ.
Về thực chất kinh tế, chiến lược của Trung Quốc là vắt
sức dân qua chính sách đè nén, thậm chí bóc lột tài chính,
để huy động tiết kiệm của dân chúng đưa vào đầu tư sản
xuất. Bóc lột tài chính vì trả lãi suất và tỷ giá ngoại
hối thấp, lương ít và còn hạn chế quyền sinh sống và cư
trú của người dân qua chính sách hộ khẩu để thu vét phương
tiện quá rẻ cho sản xuất. Vì sự lệch lạc về phí tổn,
nôm na là giá cả ở đầu vào thấp, sản phẩm dư thừa ở
đầu ra được ào ạt xuất khẩu với giá bèo làm thế giới
khâm phục, nhưng lại tích lũy nhiều thất quân bình nguy hiểm.
Thứ nhất là phương tiện quá rẻ trưng thu của người dân
đã đánh sụt mức tiêu thụ của thị trường nội địa. Thứ
hai là chúng lại trút vào khu vực kinh tế nhà nước kém hiệu
năng nên chỉ làm giàu cho thiểu số có chức có quyền và gây
bất công xã hội. Thứ ba là tình trạng kém hiệu năng đã gây
lãng phí, dẫn đến nạn đi vay quá sức, sản xuất thừa và
bong bóng đầu cơ. Lồng trong ngần ấy nhược điểm là các
vấn đề xã hội mà trung ương không kiểm soát nổi, như nạn
ô nhiễm môi sinh và tình trạng đô thị hóa và công nghiệp
hóa trong hỗn loạn. Bây giờ thì đà tăng trưởng ấy đã
sụt.
Kết cuộc thì dù tự xưng là "xã hội chủ nghĩa", chiến
lược của Trung Quốc vẫn tập trung tiền tài và quyền lực
cho một thiểu số nên đi ngược quy luật của sự thịnh
vượng.
<h3><b>Phát triển đồng tiến</b></h3> <b>Vũ Hoàng:</b> <i>Ông
vừa tóm lược một số vấn đề mà chính Việt Nam cũng đang
gặp và muốn cải sửa, như khu vực kinh tế nhà nước kém
hiệu năng, gánh nợ xấu của ngân hàng, tình trạng bất công
xã hội và ô nhiễm môi trường sinh sống trong đà tăng
trưởng đang giảm sút. Nhưng khi ông nói đến "quy luật của
sự thịnh vượng" thì đấy là gì? </i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa: </b>Tất cả các nước đi sau, có nền
kinh tế gọi là "đang phát triển" - như Trung Quốc, Việt Nam hay
cả trăm xứ khác - đều có thể học từ các nước công
nghiệp hóa những kiến năng về công nghệ hay tổ chức sản
xuất để thoát khỏi tình trạng nghèo đói. Trong hạ bán thế
kỷ 20, các nước này đều đã trước sau nâng cao mức sống
của người dân so với quá khứ phải nói là chậm tiến và
nghèo khổ. Nhưng dù có lợi thế đi sau nên học được nhiều
điều gần như miễn phí từ các nước đi trước, không phải
xứ nào cũng trở thành quốc gia thịnh vượng, cụ thể là có
lợi tức bình quân một đầu người ở khoảng ba vạn Mỹ kim
một năm. Có lẽ thế giới chỉ có ba trường hợp thành công
là Đài Loan, Nam Hàn và xứ Chile tại Mỹ châu La tinh.
<b>Vũ Hoàng:</b> <i>Thưa ông vì sao như vậy? </i>
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Cụ thể là trong đà
tăng trưởng kinh tế, mọi thành phần đều góp sức và hưởng
lợi tức một cách đồng đều. Nhờ vậy mà mọi người đều
gắng sức nên kinh tế và xã hội mới phát triển một cách
bền vững. <img class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br
class="quoteclear"></div><div class="quoteauthor">» Ô. Nguyễn-Xuân
Nghĩa </div></div>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa: </b>Lý do không phải là địa dư hay nguồn
tài nguyên dồi dào dưới lòng đất, vì thật ra ba nước kể
trên đều có bất lợi và không giàu tài nguyên mà chỉ trong
mấy chục năm đã lọt vào hạng giàu có. Lý do là họ biết
áp dụng quy luật của thịnh vượng mà tôi xin gọi là "phát
triển đồng tiến". Cụ thể là trong đà tăng trưởng kinh tế,
mọi thành phần đều góp sức và hưởng lợi tức một cách
đồng đều. Nhờ vậy mà mọi người đều gắng sức nên kinh
tế và xã hội mới phát triển một cách bền vững.
<b>Vũ Hoàng: </b><i>Ông vừa trình bày một khái niệm hay phạm
trù mà nhiều thính giả của chúng ta có thể thấy là trừu
tượng vì vậy xin ông giải thích thêm cho rõ ràng.</i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa:</b> Chúng ta để ý thấy là Đài Loan, Nam
Hàn và Chile đã từng có chế độ độc tài của phe thủ cựu
cánh hữu. Họ không nêu ra khẩu hiệu lý tưởng gọi là xã
hội chủ nghĩa của cánh tả, nhưng đã tự ý cải cách về
chính trị để áp dụng một chế độ dân chủ. Việc cải tổ
đó khiến cho thiểu số ở trên không còn khả năng trưng thu
hay đè nén hay bóc lột đa số ở dưới.
Chẳng những vậy, chế độ chính trị của họ còn xây dựng
các định chế cần thiết cho phát triển, như quyền tự do kinh
tế, quyền sở hữu của tư nhân, như hệ thống luật lệ minh
bạch với quyền tư pháp độc lập, hay quyền đàn hặc phê
bình lãnh đạo. Nôm na là tư nhân có quyền mà nhà nước phải
tôn trọng và phải bảo vệ vì tay chân nhà nước chỉ là công
cụ nhất thời của người dân.
Đa số quốc gia kia lại chẳng được như vậy vì thiểu số
ở trên áp dụng chiến lược trưng thu và cưỡng bách nên sau
giai đoạn cất cánh tăng trưởng có vẻ ngoạn mục là họ
đụng trần và không nâng được lợi tức người dân quá mức
trung bình. Họ rơi vào tình trạng gọi là "cái bẫy của lợi
tức trung bình" mà không thoát ra được. Trung Quốc đang lọt
vào cái bẫy đó, Việt Nam cũng vậy.
Trong một thế giới toàn cầu hóa với thông tin mở rộng, khi
lãnh đạo lại đưa người dân vào bẫy vì "chiến lược trưng
thu" thay vì "chiến lược đồng tiến" thì khủng hoảng rất
dễ xảy ra như chúng ta đã thấy tại nhiều quốc gia.
<b>Vũ Hoàng:</b> <i>Sau khi đặt vấn đề như vậy rồi thì ông
liên hệ thế nào đến những yêu cầu cải cách mà lãnh đạo
của Trung Quốc và Việt Nam đang muốn tiến hành?</i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa:</b> Tôi xin nêu ra những ví dụ cụ thể
đang làm giới lãnh đạo hai xứ này đau đầu và muốn sửa
từ lâu nhưng cứ dậm chân tại chỗ.
Thứ nhất, vì sao khu vực kinh tế nhà nước lại giữ vai trò
chủ đạo? Đấy là hệ quả của chiến lược trưng thu vì vơ
vét tài nguyên quốc dân dồn cho tập đoàn kinh tế nhà nước,
thậm chí cho các chính quyền địa phương như tại Trung Quốc.
Tài nguyên đó là tiết kiệm, tín dụng và đất đai. Chiến
lược ấy bất công và bất ổn vì làm giàu cho thiểu số và
gây thất quân bình vĩ mô.
Thứ hai, vì sao các dự án đầu tư và tín dụng của khu vực
công lại gây bội chi ngân sách và chất lên một núi nợ xấu
sẽ đổ lên đầu cả nước? Vì chiến lược trưng thu đã ép
sức tiết kiệm của dân và tạo ra nguồn tiền quá rẻ cho các
tập đoàn nhà nước và tay chân tự tiện sử dụng vì lợi
ích riêng. Cũng do chiến lược này ta mới thấy các tập đoàn
kinh tế nhà nước đi vay bừa phứa mà khỏi cần nghĩ đến
cách trả nợ.
Thứ ba, vì sao một tài nguyên chung của cả nước là đất
đai lại do một thiểu số quyết định đằng sau khẩu hiệu
hay điều luật là "do nhà nước thống nhất quản lý"? Vì
chiến lược trưng thu đã đoạt quyền tư hữu một phương
tiện sản xuất quan trọng là đất đai để tay chân của
đảng và nhà nước có thể lũng đoạn, hay thậm chí đánh
bạc, trong các dự án kinh tế kém hiệu năng của họ. Được
thì họ lấy mà thua thì dân chịu.
Căn bản nhất vì cũng là lý do giải thích những bất công và
phi lý ấy là vai trò độc quyền của đảng và công cụ của
đảng là nhà nước và tay chân của đảng là các đại gia
thân tộc. Họ trở thành thiểu số tư bản đỏ, nhân danh xã
hội chủ nghĩa mà xây dựng chế độ tư bản nhà nước trên
đầu cả nước và cản trở mọi nỗ lực cải cách. Khi kinh
tế phát đạt thì họ đánh bạc làm giàu trên thị trường
cổ phiếu và địa ốc, khi kinh tế suy trầm thì họ tẩu tán
tài sản và tư doanh theo nhau phá sản.
<b>Vũ Hoàng: </b><i>Như vậy thì ông cho rằng Việt Nam nên cải
cách từ đâu?</i>
<b>Nguyễn-Xuân Nghĩa:</b> Tôi nghĩ đến một quy luật chung là
nhiều chế độ thành hình nhờ khẩu hiệu đấu tranh cho công
bằng xã hội mà sau đó lại tạo ra bất công và làm kinh tế
không phát triển được. Việt Nam cũng bị tệ nạn phổ biến
này và còn gặp một tai họa khác là chế độ đã xưng danh là
đấu tranh cho độc lập với xương máu của người dân mà
đang mất độc lập với Trung Quốc.
Về chuyện trước mắt thì việc Quốc hội họp hành là "có
còn hơn không", nhưng vấn đề rốt ráo không nằm ở đó, như
người ta có thể thấy trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp.
Vấn đề là hệ thống chính trị và vai trò của đảng độc
quyền.
Thật ra, bên cạnh một Trung Quốc đang xoay trở để chuyển
hướng mà vẫn cố bảo vệ chế độ toàn trị của đảng thì
Việt Nam có cơ hội vượt thoát nếu dám cải cách mạnh dạn
hơn và sớm sủa hơn. Cải cách từ hệ thống chính trị ở
trên cho dân chủ hơn xuống chiến lược kinh tế ở dưới cho
dân chúng được tự do hơn. Việc cải cách đó mới thực sự
dẫn tới phát triển và đưa Việt Nam ra khỏi vòng ngoại
thuộc.
<b>Vũ Hoàng: </b><i>Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc trao đổi
này.</i>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131024/nguyen-xuan-nghia-quy-luat-cua-thinh-vuong-va-khung-hoang),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét