<strong>Gần đây dư luận bàn luận nhiều về việc các cơ quan
thuộc Chính phủ ban hành ra những quy định pháp luật vô lý
xâm phạm tới đời sống xã hội dân sự - nguyên nhân ở đây
là do cơ quan hành pháp được thực hiện quyền lập pháp, tức
là ban hành các văn bản quy phạm pháp luật gồm nghị định,
thông tư.
</strong>
<div class="boxleft300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/09/20/120920081004_government_selfcriticism_304x171_internet_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Chính phủ Việt Nam phạm nhiều sai
lầm trong thời gian qua là do tự chuyên?</div></div>Có thể
loại bỏ được những quy định bất công vô lý nếu trước
khi ban hành văn bản được đưa ra bàn thảo ở Quốc hội. Khi
đó các đại biểu đứng ở những góc độ khác nhau sẽ chỉ
ra được tác hại của quy định và những hệ quả xấu nếu
chính sách được thông qua.
Ở một quốc gia pháp quyền sẽ không bình thường nếu cơ
quan hành pháp được thực hiện quyền lập pháp. Điều này
không chỉ tạo ra bức bối khó chịu trong đời sống dân sự
mà nó còn là nguyên nhân đưa đến lạm quyền, sai lầm trong
chính sách. Câu hỏi đặt ra là tại sao Đảng lãnh đạo vẫn
để tình trạng này diễn ra mà không có biện pháp chấn
chỉnh?
<h2>Bỏ qua Quốc hội</h2> Đảng lãnh đạo đất nước bằng
chủ trương đường lối, Nhà nước sẽ chuyển hóa những nội
dung lãnh đạo của Đảng thành luật pháp triển khai trong đời
sống. Do phạm vi Đảng lãnh đạo rộng lớn gồm cả những
vấn đề lớn nhỏ và thời gian quanh năm nên nếu chỉ có
Quốc hội hoạt động định kỳ được quyền lập pháp thì
sẽ không đủ đáp ứng đòi hỏi luật hóa chính sách của
Đảng. Vì đó Đảng đã trao thêm quyền lập pháp cho Chính
phủ là cơ quan hoạt động thường xuyên.
Chính phủ trở thành cơ quan chấp hành trực tiếp của Đảng,
nhiều hoạt động của Chính phủ được triển khai trực tiếp
từ các nghị quyết Đảng. Có những chủ trương chính sách
Chính phủ triển khai không dựa trên bất cứ văn bản nào của
Quốc hội về cùng vấn đề.
Ví dụ: Chủ trương cho thành lập các tập đoàn kinh tế nhà
nước kinh doanh đa ngành được Chính phủ triển khai trực
tiếp từ Nghị quyết trung ương 3 khóa IX của Đảng. Trong
nhiều năm Chính phủ thành lập một loạt tập đoàn, tổng
công ty kinh doanh đa ngành mà Quốc hội không có bất cứ một
nghị quyết nào nói về vấn đề này.
Chỉ đến năm 2009 khi được báo cáo hoạt động kinh doanh
của tập đoàn có biểu hiện lệch lạc Quốc hội mới có
Nghị quyết chấn chỉnh yêu cầu: tập đoàn, tổng công ty nhà
nước kinh doanh đa ngành nhưng phải xác định và tập trung cao
vào ngành sản xuất, kinh doanh chính, lựa chọn kỹ lưỡng nội
dung hoạt động trong các ngành khác mà doanh nghiệp có tiềm
năng, lợi thế. Quy định thật cụ thể các điều kiện, tiêu
chuẩn, quy mô một tập đoàn, tổng công ty nhà nước được
đầu tư sang các ngành, lĩnh vực khác. Chấn chỉnh kịp thời
các lệch lạc trong thời gian vừa qua.
<div class="boxright300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/10/22/121022075612_dung_addresses_na_304x171_elvis_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Có ý kiến cho rằng Chính phủ nên
tách ra khỏi sự kiểm soát của Quốc hội</div></div>Một
thực tế rõ ràng lâu nay Chính phủ gần như vượt thoát ra
khỏi vai trò là cơ quan chấp hành của Quốc hội. Trong Hội
thảo về Hiến pháp do Văn phòng chính phủ tổ chức gần đây,
có ý kiến cho rằng Chính phủ không cần là cơ quan chấp hành
của Quốc hội và đề xuất bỏ đi nội dung Chính phủ là cơ
quan chấp hành của Quốc hội trong Hiến pháp.
Nếu đồng ý theo những ý kiến này thì phải sửa bỏ đi
nội dung Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất
của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
<h2>Ưu và khuyết điểm</h2> Điều thuận lợi khi Chính phủ là
cơ quan chấp hành trực tiếp của Đảng là mọi chủ trương
chính sách được Chính phủ triển khai mau chóng vì vốn dĩ
Chính phủ là cơ quan chấp hành, không phải cơ quan bàn luận.
Mặc dù Đảng lãnh đạo Quốc hội nhưng khi đưa chính sách ra
Quốc hội thì vẫn có thể phát sinh ý kiến trái chiều, nguyên
nhân là Quốc hội có cả đại biểu là người ngoài Đảng
hoặc những đại biểu có vị trí khoảng cách quá xa nên không
song trùng về nhận thức và hành động với lãnh đạo. Trong
khi đó đứng đầu các cơ quan Chính phủ đều là các ủy viên
Trung ương nên dễ dàng quán triệt đường lối chính sách của
lãnh đạo Đảng.
Nhược điểm lớn của việc này là ở chỗ Chính phủ hoạt
động theo nguyên tắc cá nhân lãnh đạo, cấp dưới phục tùng
cấp trên, do vậy ít có trường hợp cấp dưới có ý kiến
đề xuất khác biệt với lãnh đạo, chỉ ra cái sai của lãnh
đạo.
Trong khi đó đại biểu Quốc hội do dân bầu không có mối
bận tâm nào khác ngoài ý chí và nguyện vọng của cử tri, họ
mạnh dạn nói hết ra những mặt trái của chính sách, nhờ
vậy ngăn ngừa được những chính sách bất công vô lý.
Lấy ví dụ, nếu chủ trương cho tập đoàn kinh tế nhà nước
kinh doanh đa ngành được đưa ra bàn luận ở Quốc hội sẽ
xuất hiện những câu hỏi: Đa ngành là bao nhiêu ngành? Các
ngành nghề liên quan tới nhau như thế nào? Giới hạn mức
đầu tư cho mỗi ngành ra sao?
<div class="boxleft300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/07/02/120702122251_trong_dung_304x171_reuters_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Chính phủ chỉ chấp hành theo đường
lối của Đảng là đủ?</div></div> Trường hợp Vinashin có
ngành nghề kinh doanh chính là công nghiệp đóng mới, sửa chữa
tàu thuỷ và vận tải biển thì có liên hệ gì với những
ngành: đầu tư xây dựng khu đô thị và nhà ở; chế biến kinh
doanh các mặt hàng thủy hải sản, chế tạo cung ứng các
thiết bị nuôi trồng thủy sản; sản xuất bia, rượu, nước
giải khát?...
Trường hợp Vinalines ngành nghề chính là vận tải biển, khai
thác cảng biển và cung ứng các dịch vụ hàng hải, thì có
liên hệ gì đến những ngành: vận tải hành khách bằng ôtô;
kinh doanh bất động sản và hạ tầng giao thông; dịch vụ du
lịch, du lịch lữ hành nội địa và quốc tế; dịch vụ vui
chơi giải trí; kinh doanh cửa hàng miễn thuế, mua bán rượu,
thuốc lá?...
Bằng việc công khai trả lời rõ những vấn đề chưa rõ ràng
tại Quốc hội, sẽ dự liệu trước được những phát sinh
trong tương lai. Các tập đoàn có lẽ đã không đầu tư dàn
trải vô tội vạ mà giờ đây Chính phủ đang vất vả yêu
cầu thoái vốn, Vinashin và Vinalines có lẽ đã không gây hệ
quả quá xấu thiệt hại tới hàng trăm nghìn tỷ như đã xảy
ra.
Chính phủ cần ở đúng vai trò là cơ quan thực hiện chính
sách chứ không phải cơ quan ban hành chính sách. Khi vài người
có quyền ban hành chính sách sẽ dễ bị các nhóm lợi ích thao
túng, nhóm lợi ích không thể thao túng chi phối được vài
trăm đại biểu Quốc hội.
Lâu nay, cùng là văn bản quy phạm pháp luật nhưng Luật của
Quốc hội trước khi thi hành còn phải qua khâu kiểm tra và
được ký công bố bởi Chủ tịch nước, còn nghị định và
thông tư thì không. Đây cũng là nguyên nhân góp phần dẫn
đến những chính sách sai lầm do bỏ sót khâu kiểm tra phòng
ngừa.
Trong tương lai sẽ phải loại bỏ nghị định, thông tư khỏi
danh mục các văn bản quy phạm pháp luật. Trước mắt có thể
loại bỏ ngay thông tư, còn nghị định trước khi triển khai
thi hành phải qua Chủ tịch nước ký duyệt.
<h2>Chính phủ có thiếu quyền?</h2>
<div class="boxright300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/02/20/130220144554_vietnam_petrol_304x171_vietnampetrol_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Nhiều chính sách của Chính phủ không
tính đến tâm tư nguyện vọng của người
dân?</div></div>Cần xác nhận thực tế rằng có những chính
sách các cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện không dựa vào
bất kỳ chủ trương nào của Đảng hoặc Quốc hội về cùng
vấn đề.
Có thể kể ra hàng loạt thông tư do các Bộ ban hành chứa
đựng những quy định bất công vô lý mà Đảng và Quốc hội
không hề có chủ trương như thế. Gần đây trong khi kinh tế
suy thoái đời sống nhân dân lao động vốn đã nhọc nhằn,
các Bộ không biết khoan sức dân còn ban hành ra những quy
định gây bức xúc làm tiêu hao sinh khí nhân dân.
Đây có thể xem như một sự tha hóa quyền lực do quá nhiều
quyền, vừa hành pháp vừa lập pháp. Vấn đề này cần thay
đổi sớm để tốt cho dân, tốt cho Đảng.
Trong khi góp ý sửa đổi Hiến pháp có ý kiến cho rằng quyền
hạn hiến định cho thủ tướng Chính phủ còn bó hẹp, cần
tăng thêm. Không rõ theo những ý kiến đó Thủ tướng Chính
phủ còn thiếu quyền nào để bổ sung?
Lấy ví dụ về quyền hạn của thủ tướng Chính phủ: Để
tái lập Ban Nội chính và Ban Kinh tế Trung ương, tổng bí thư
đã phải thai nghén đề án trong bao lâu, thuyết phục bao nhiêu
người, thông qua bao nhiêu hội nghị? Trong khi đó chỉ bằng hai
quyết định của cá nhân Thủ tướng đã lập ra hai ban gồm
Ban chỉ đạo phòng, chống tội phạm thuộc Chính phủ, và Ban
chỉ đạo liên ngành triển khai đề án cơ cấu lại hệ thống
các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011- 2015, hai Ban này có
nhiệm vụ quyền hạn chưa chắc đã thua kém Ban Nội chính và
Ban Kinh tế của Đảng.
<div class="boxleft300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/09/10/120910142231_vinalines_304x171_bbc_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Nếu Quốc hội kiểm soát Chính phủ
chặt chẽ hơn thì sẽ không có những sai phạm như ở
Vinalines</div></div>Việc lập ra các Ban này hẳn là tốn kém
nguồn nhân vật lực quốc gia, nếu việc lập các Ban giúp cho
hoạt động của Chính phủ tốt hơn thì cũng cần kiến nghị
Chính phủ lập thêm ra Ban công nhân và Ban nông dân, bởi lẽ
những vấn đề của công nhân hay nông dân cũng rất bức
thiết, rất cần được Chính phủ quan tâm giải quyết.
Tình trạng nghèo đi của kinh tế đất nước như hiện tại
nguyên do không phải là Chính phủ thiếu quyền để giải
quyết, mà do nhiều quyền mà không bị kiểm soát. Vì nhiều
quyền và không bị kiểm soát nên đã phát sinh ra những chủ
trương chính sách bất công sai lầm phung phí nguồn lực đất
nước.
Chính phủ cần soát xét lại danh mục thứ tự các vấn đề
ưu tiên thực hiện để nhân dân khỏi quên mất đây là chính
quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.
<h2>Tăng quyền Quốc hội</h2> Trong hệ thống hiện tại Đảng
và Chính phủ đang nắm giữ nhiều quyền, xu hướng tương lai
cần san sẻ bớt cho Quốc hội. Đảng cần giúp nâng cao vai trò
của Quốc hội, buộc Chính phủ trong khi là cơ quan chịu sự
lãnh đạo của Đảng thì vẫn là cơ quan chấp hành của Quốc
hội. Làm việc đó chế độ sẽ có được chất kháng sinh
trong cơ thể kháng ngừa những chính sách sai lầm có nguy cơ
ảnh hưởng đến sinh mệnh của Đảng và tồn vong của chế
độ.
Sẽ là sai khi nghĩ rằng chỉ những chủ trương lớn mới đưa
ra Quốc hội quyết định, đúng ra cả những chủ trương nhỏ
cũng cần đem ra Quốc hội vì chủ trương nào khi thực hiện
cũng sử dụng tiêu hao nguồn nhân lực vật lực Quốc gia.
Quốc hội đại diện cho dân chúng sẽ cân nhắc sử dụng
nguồn lực vào việc gì cho thích đáng bởi lẽ đất nước
còn nghèo cần hết sức tiết kiệm.
Dự thảo Hiến pháp cần giữ nguyên nội dung Chính phủ là cơ
quan chấp hành của Quốc hội, đưa lại nội dung Quốc hội là
cơ quan duy nhất có quyền lập pháp, rà soát loại bỏ quy
định trao cho Chính phủ quyền lập pháp. Hiến pháp cần tăng
quyền cho Quốc hội bằng cách tăng thời gian họp của Quốc
hội lên hơn 2 kỳ một năm, tăng số lượng đại biểu chuyên
trách, đầu tư tài chính để mỗi đại biểu có được đội
ngũ văn phòng giúp việc cố vấn. Các Đại biểu Quốc hội
cần nắm bắt phát huy những quyền hạn đã có để tận tâm
thực hiện trách nhiệm trước cử tri, tránh thờ ơ với vai
trò của mình.
<strong>Ls Ngô Ngọc Trai</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131024/ls-ngo-ngoc-trai-nen-bot-quyen-hanh-chinh-phu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét