Về đến Mỹ, Khanh bắt tay ngay vào việc gỡ băng thu âm cuộc
đối thoại Hà Nội. Anh mất 19 tiếng để ghi xuống và dịch
các đoạn nói chuyện trong buổi gặp kéo dài vỏn vẹn có một
tiếng rưỡi. Khanh gửi bản dịch cho John để John chấp bút
bài báo. Bài được đăng trong số tháng Mười một của George
với nhan đề: The George Interview: Vietnam's Ruthless Warrior General
Vo Nguyen Giap (Mục Phỏng vấn của George: Tướng Võ Nguyên Giáp
- Chiến binh Tàn nhẫn của Việt Nam.) Chữ ruthless trong tiếng
Anh không nhất thiết có hàm ý nặng nề như tàn nhẫn trong
tiếng Việt mà thường được dùng để nhận xét một người
như không nương tay, không lụy tình, cứng rắn, lạnh lùng.
<center><img
src="https://fbcdn-photos-d-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash4/1380818_10151957007814709_1250284850_a.jpg"
></center>
<center><em>Số báo có đăng bài phỏng vấn</em></center>
Bài báo khởi đầu với một đoạn giới thiệu về xuất thân
và tóm tắt thân thế sự nghiệp của Tướng Giáp với một
trọng tâm dễ hiểu về cuộc chiến Việt Mỹ. Đoạn này có
những trích lời của Cụ Giáp về chiến tranh nhân dân, những
thứ công thức mà ai đã đọc các hồi ký của Cụ chắc đều
đã quen thuộc. Tác giả giải thích tính thiện chiến của quân
đội [nhân dân Việt Nam] là kết hợp của tinh thần "ai cũng
phải chiến đấu chống giặc" với việc huấn thị tư
tưởng chính trị liên tục. Tướng Giáp có niềm tin rằng một
đội quân du kích có kỷ luật có thể chiến thắng một quân
đội thông thường dù họ có vũ trang tối tân đến đâu. Tác
giả cho rằng cuộc chiến tranh chống Pháp đã chứng tỏ quan
điểm này của ông Giáp là đúng và trong cuộc chiến tranh
chống Mỹ ông đã một lần nữa tìm cách khai thác những
nhược điểm của đối phương.
<center><img
src="https://fbcdn-photos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-prn2/1395224_10151957015859709_901282380_a.jpg"
></center>
<center><em>Trang đầu bài báo</em></center>
Điểm yếu chính của đối phương được coi là họ [quân Mỹ]
thiếu năng lực đạt được các mục tiêu chính trị cần
thiết để có được một chiến thắng quân sự lâu dài, ông
Giáp đã sửa đổi các chiến thuật theo hướng này. Nói về
quân Mỹ, bài báo trích lời ông Giáp nói rằng quân đội của
ông sẽ đánh thắng quân Mỹ lúc họ có nhiều quân, nhiều vũ
khí, nhiều hy vọng thắng trận nhất; bởi vì những ưu thế
quân sự đó sẽ giống như cối xay nghiến vào cổ họ. Ông
đã kéo dài cuộc chiến càng lâu càng tốt để làm cạn kiệt
nguồn lực và tinh thần chiến đấu của đối phương, đồng
thời lợi dụng tinh thần phản chiến dâng cao bên dân Mỹ.
Tác giả cũng nhắc lời tướng Westmoreland về việc tướng
Giáp là tay nướng quân không ngần ngại. Bằng chứng đưa ra
là chính lời của Cụ Giáp được ghi lại nói rằng "hàng
phút có hàng trăm, hàng ngàn người chết trên thế giới, thế
thì nếu có 10 ngàn người hy sinh, dù họ có là đồng bào của
chúng tôi đi nữa, thì cũng chưa phải là nhiều." Tác giả
bày tỏ cảm giác khó gắn kết hình ảnh vị tướng lẫy lừng
với ông già 87 tuổi ngồi uống trà nhài và ăn bánh đậu xanh
cùng tác giả hôm đó. Trước khi chuyển sang phần hai là phần
trích dẫn trực tiếp các câu hỏi đáp, tác giả kể lại lời
Cụ Giáp nói: "Tôi từng là vị tướng của chiến tranh nhưng
giờ tôi muốn là vị tướng của hòa bình." Cụ vừa nói
vừa vỗ đùi tác giả - anh John.
<center><img
src="https://fbcdn-photos-g-a.akamaihd.net/hphotos-ak-prn2/1375217_10151957017764709_963036238_a.jpg"
></center>
<center><em>Trang hai bài báo</em></center>
Trong một câu trả lời về lịch sử gần đây của mối quan
hệ Việt Mỹ, cụ Giáp có nhắc đến cha của John, cố Tổng
thống Kennedy, rằng khi ông lên nhậm chức thì cụ là tổng tư
lệnh và vì thế đã dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu
những suy nghĩ và chính sách của vị Tổng thống mới. Ban
đầu, tướng Giáp cho rằng Kennedy có kế hoạch sử dụng sức
mạnh quân sự để giúp chính quyền Sài Gòn chặn đứng phong
trào cộng sản nhưng sau này nhờ vào các tài liệu lịch sử
mà ông Giáp nhận ra là Tổng thống Kennedy về sau đã thay đổi
quan điểm và không còn ủng hộ chính quyền Ngô Đình Diệm
nữa và muốn duy trì một sự tham gia hạn chế của nước Mỹ
trong cuộc chiến ở Việt Nam. Ông Giáp đã đề cập đến một
giả thiết là nếu Tổng thống Kennedy không chết thì mọi thứ
có lẽ đã khác, không đến nỗi [tồi] như dưới thời các
Tổng thống Johnson và Nixon. Đề cập đến quan hệ hậu chiến
và tiến trình hòa giải, ông Giáp nói rằng hai nước phải cố
tìm cách hiểu nhau, đặc biệt là các thế hệ người trẻ.
Ngoài ra hai bên đều nên có trách nhiệm chung giúp đỡ các
nạn nhân của chất độc Da Cam.
Trong khoảng thời gian sau đó, Khanh bận rộn hơn với các công
việc của gia đình. Giao tiếp giữa hai người thường qua
điện thoại hay email. John đã đặt Khanh làm một bài phỏng
vấn Pete Peterson, cựu tù binh Mỹ tại nhà tù Hỏa Lò tục danh
Hanoi Hilton lúc đó mới trở thành Đại sứ đầu tiên của Hoa
Kỳ tại Việt Nam sau chiến tranh. Khanh đã thực hiện bài
phỏng vấn này và bài được đăng trên tạp chí George khoảng
đầu năm 1999.
Tới mùa hè năm 1999, Khanh dành phần lớn thời gian chăm sóc con
trai anh điều trị bệnh ung thư máu. Tháng Bẩy năm 1999, cháu
bé hoàn thành một đợt hóa trị kéo dài 2 năm rưỡi và Khanh
quyết định đưa cháu đi sang Los Angeles chơi. Chiều ngày 16
tháng Bẩy, Khanh cùng con trai ăn tối sớm với Kevin, bạn thân
của John là người đã cùng đi Việt Nam, để sau đó tới xem
một buổi biểu diễn của Kevin nhân anh này có nghề tay trái
là diễn hài. Lúc họ đang cùng trò chuyện về John và chuyến
đi Việt Nam đầy kịch tính mùa hè năm trước lúc 7h chiều
giờ bờ Tây tức 10h tối giờ bờ Đông Hoa Kỳ thì John đã
chết rồi.
<center><img
src="https://scontent-b.xx.fbcdn.net/hphotos-prn2/1383956_10151957043579709_863508460_n.jpg"
></center>
<center><em>Đường bay và địa điểm tai nạn</em></center>
Chiều tối ngày 16 tháng Bẩy năm 1999, John Kennedy Jr. cùng vợ
là Carolyn và chị vợ là Lauren Bessette đã tử nạn trong một
tai nạn máy bay do chính John lái bay từ New Jersey tới Martha's
Vinyard ở Massachusets để dự tiệc cưới của một người họ
hàng của John. Do nhiều nguyên nhân (10 nguyên nhân như liệt kê
của bên điều tra) mà chủ yếu là các nguyên nhân tầm nhìn
kém, phi công thiếu kinh nghiệm, không đủ huấn luyện để bay
đêm không có dụng cụ chỉ đường mà máy bay đã đâm xuống
Đại Tây Dương.
<center><img
src="https://fbcdn-photos-e-a.akamaihd.net/hphotos-ak-frc3/1379508_10151957034889709_1339655196_a.jpg"
></center>
<center><img
src="https://fbcdn-photos-c-a.akamaihd.net/hphotos-ak-ash3/1378809_10151957035134709_88562862_a.jpg"
></center>
Tổng thống lúc đó là Bill Clinton đã cho phép tầu hải quân
trợ giúp trong việc tìm xác các nạn nhân và sau đó ra lệnh
treo cờ nửa cột – là hình thức treo cờ tang tưởng niệm
của Mỹ - ở Nhà Trắng và các địa điểm công cộng trên
toàn quốc. Kết quả giảo nghiệm cho thấy John đã tử vong ngay
thời điểm máy bay đâm xuống mặt nước. Ngày 22 tháng Bẩy,
tro xác của John cùng vợ và chị vợ đã được khu trục hạm
USS Briscoe rải ngoài Đại Tây Dương bên bờ biển Martha's
Vinyard nơi tai nạn xảy ra. Nghi lễ trọng thể đặc biệt này
dành cho những người chỉ là thường dân được chính Bộ
trưởng Quốc phòng lúc đó là William Cohen cho phép.
<center><img
src="https://scontent-b.xx.fbcdn.net/hphotos-ash3/s720x720/1379658_10151957035599709_351472458_n.jpg"
></center>
Khanh nhận được điện thoại của em trai anh báo tin sáng sớm
ngày hôm sau tai nạn xảy ra khi cuộc tìm kiếm xác máy bay rơi
và thi thể những nạn nhân vẫn đang diễn ra. Anh nói là anh
biết chắc là John đã chết rồi dù lúc đó người ta chưa tìm
thấy xác. Tôi không hỏi anh câu hỏi thừa là anh có buồn
không khi mất một người bạn đặc biệt như John nhưng Khanh
kể là anh có ngồi ngoài sa mạc và viết một bài dài về John
để ghi lại những thứ kỷ niệm của tình bạn giữa hai
người trong khoảng thời gian 5 năm. Khanh kể lúc chúng tôi bắt
đầu ăn đồ tráng miệng về một cô bé mà John và anh đã
gặp trên đường từ Hạ Long về Hà Nội. Cô bé khoảng 12
tuổi cõng đứa em đứng xin tiền bên bến phà nào đó. Nhìn
cô bé khổ cực John nhờ Khanh hỏi chuyện rồi ra gặp mẹ cô
bé tại nhà gần đó để hỏi tình cảnh ra sao, học hành thế
nào. Cha đẻ cô bé đã mất và người mẹ tái giá với một
người làm nghề xây dựng sống tạm bợ ở gần bến phà.
Hàng ngày cô bé cõng em là con của mẹ với người chồng sau ra
bến phà ăn xin. John đã hỏi xin địa chỉ của cô bé mà Khanh
nhớ là Nguyễn Thị Thơm quê ở huyện Mỹ Hào để sau đó John
muốn Khanh gửi chút gì giúp đỡ. Khanh nói rằng sau khi John
mất thì anh không còn tâm trí đâu mà làm việc gì nữa và
tấm giấy để địa chỉ của cô bé kia anh cũng để lẫn đâu
mất. Anh gục đầu xuống xong lúc ngẩng mặt lên tôi nhìn
thấy mắt anh có nước mắt. Anh nói anh đúng là "thằng hứa
lèo" và nói với tôi chắc sẽ tìm bằng được địa chỉ
của em Thơm để quay lại làm gì đó cho cô bé giờ chắc đã
26-27 tuổi để hoàn thành lời hứa với John.
<center><img
src="https://scontent-b.xx.fbcdn.net/hphotos-prn2/1379385_10151957037154709_1821401143_n.jpg"
></center>
<center><em>Số tưởng niệm trên tạp chí Time</em></center>
Từ đầu bữa Khanh thỉnh thoảng lại tặc lưỡi đồ ăn này
"tinh vi" quá Khanh không biết ăn đâu. Nhưng giống như một
người Hà Nội chính hiệu anh đả bánh mì Pháp với bơ bao
nhiêu cũng hết. Đồ dessert chúng tôi ăn lúc cuối có món kem
gồm ba muỗng kem dâu đặt trên một miếng đá băng lạnh tới
mức tỏa mầu xanh thẳm như nước biển sâu. Mới hôm trước
tôi được đọc trong sách Lolita của Nabokov một so sánh ẩn
dụ một người mang trong mình miếng băng đá mầu xanh thay cho
trái tim, một so sánh mà giờ lúc Khanh cúi đầu chảy nước
mắt thương người bạn quá cố tôi thấy sao thật hợp tình
hợp cảnh. Chúng tôi rời phòng ăn đi ra sảnh khách sạn.
Mười lăm năm đã trôi qua kể từ buổi tiếp tân nào đó lúc
Khanh và John bàn bạc về việc "cứ đi Việt Nam đi - xin phép
không được thì xin lỗi." Khách sạn đã được sửa sang tân
tạo tới mức Khanh không nhớ ngay được chỗ mà anh và John
đã đứng. Anh hỏi hai cô tiếp tân đứng đó – trông họ
trẻ tới mức mà tôi nghĩ 15 năm trước đây chắc họ cũng
chỉ là những cô gái bé như em Thơm ở Mỹ Hào – họ cố
giữ vẻ mặt nghiêm nghị phù hợp với người đang làm việc
nhưng không giấu được vẻ tò mò về người đàn ông da
trắng đi đi lại lại trong sảnh nói chuyện một mình bằng
thứ tiếng châu Á nào đó mà họ không nhận ra. Không biết
nếu các linh hồn có tồn tại thì John có tham gia cùng với
bữa trưa của chúng tôi và đứng quanh đó lúc đó không.
Tôi giữ máy ghi âm chạy trong suốt thời gian chúng tôi nói
chuyện với nhau, lúc đó thời lượng thu âm đã chỉ gần 2
tiếng. Chúng tôi bước ra khỏi cửa kính khách sạn lúc 3h
chiều một buổi chiều mùa thu nắng đẹp ở Washington DC. Tôi
nheo mắt nhìn cảnh vật xung quanh và có cảm giác choáng ngợp
như vừa xem xong một bộ phim rất xúc động, rất ấn tượng,
và thật tới mức như có thể bẻ cong cảm nhận về thực
tại.
Khanh bỗng hỏi tôi: "Anh muốn biết chuyện về cái quần tôi
đang mặc không?"
Quả tình lúc tới đón anh tôi đã thấy cái quần đấy thật
lạ. Nó như cái quần pajama hay quần của đám du lịch ba lô,
mặc rộng rãi thoải mái may bằng thứ vải dầy và có những
sọc nhỏ li ti như ô giấy kẻ caro với các đường kẻ mầu
xanh lam và các ô vuông mầu xanh lục. Tôi đã định hỏi nhưng
lại nghĩ không khéo trang phục tôn giáo gì đó mình hỏi lại
thành ra mất lòng khách nên thôi. Giờ anh hỏi tôi mới gật gù
rằng tôi muốn biết.
"Lúc đi bơi thuyền bọn tôi muốn có một loại đồng phục
nên tôi lấy cái quần của Kenan làm mẫu xong tôi ra chợ Đồng
Xuân mua vải về may mỗi người trong nhóm một cái rồi đặt
tên cho cả nhóm là Pác Bó Yatch Club – Câu lạc bộ thuyền
buồm Pác Bó. Hai cái mầu xanh này chính là mầu nước biển
Hạ Long và nước Bằng Giang."
<center><img
src="https://scontent-b.xx.fbcdn.net/hphotos-prn2/s720x720/1377011_10151957048854709_1898971859_n.jpg"
></center>
<center><em>Bằng giang - Cao bằng - Pắc Bó</em></center>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20131022/anh-gau-pham-hoang-tu-va-dai-tuong-5),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét