Việc cải cách và dân chủ hóa tại Việt Nam là điều cấp
thiết. Nhưng câu hỏi được đặt ra là dân chủ hóa theo mô
thức nào? Dân chủ là một ý tưởng và được định hình
bằng nhiều hình thức khác nhau. Việc hướng đến một nhà
nước thật sự của dân với bản hiến pháp dân chủ để
đảm bảo xã hội công bằng là điều thiết yếu...
<strong>Nhu cầu cần thay đổi </strong>
Sau khi Việt Nam đã thông qua chính sách cải cách kinh tế vào
thập niên 1980 nhằm tránh cuộc sụp đổ toàn diện, mức sống
của người dân trong cả nước đã được cải thiện đáng
kể. Nhưng trong thực tế, việc tự do hóa nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam không
giúp tạo ra cơ hội bình đẳng (mục tiêu mà chủ nghĩa xã
hội luôn hướng tới) cho người dân làm kinh tế mà chỉ dành
cho một vài tầng lớp trong Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là
tầng lớp "tư bản đỏ" và họ thu lợi từ sức lao động
của chính đồng bào mình.
Tuy nhiên sau năm 2008, đúng vào lúc suy thoái kinh tế toàn cầu
lan rộng sang nhiều nước thì thời kỳ hoàng kim của nền kinh
tế Việt Nam đã đột ngột kết thúc sau nhiều năm chính phủ
quản lý yếu kém các tập đoàn kinh tế nhà nước.
Mặc dù trong tình trạng suy thoái và khủng hoảng nhưng vấn
nạn tham nhũng lại không hề có dấu hiệu thuyên giảm. Thay
đổi là điều bức thiết và nhiều nhà hoạt động cũng như
bloggers đã lên tiếng bày tỏ chính kiến của họ, bất chấp
những trù dập và tù đày được hệ thống chính trị Việt
Nam dàn dựng trước.
Trước những yêu cầu cải cách hệ thống chính trị và hiến
pháp ngày càng mạnh mẽ tại Việt Nam, câu hỏi đặt ra là
"Thay đổi bằng cái gì?". Ai sẽ thay thế chính phủ hiện
hành? Các nhà hoạt động đòi hỏi sự thay đổi, nhưng điều
quan trọng là họ cần có các kế hoạch để tiếp tục quản
lý đất nước nếu những thay đổi này diễn ra.
Khi quá trình chuyển đổi diễn ra, dù cơ chế và hệ thống cũ
sẽ được thay đổi bằng nhà nước dân chủ của dân thì
phần lớn nhân sự trong nhà nước cộng sản hiện nay có lẽ
vẫn sẽ tiếp tục được duy trì ít nhất là một thời gian.
Bởi vì không thể qua một đêm, một đảng chính trị có thể
đủ mạnh và đủ nhân lực để thay thế toàn bộ nhân lực
từ trung ương đến địa phương của hệ thống hiện nay. Thêm
vào đó, việc xây dựng đất nước nhất thiết phải dựa
trên tinh thần hòa hợp dân tộc và hợp tác giữa nhiều thành
phần khác nhau trong xã hội.
Dân chủ là một quá trình tiến hóa, phản ánh phong tục, văn
hóa, và nguyện vọng của người dân. Hiện chưa có mô hình
dân chủ nào có thể dễ dàng đáp ứng nhu cầu cũng như mong
muốn của Việt Nam. Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở
việc lựa chọn để đất nước đi theo chế độ nào mà phải
cụ thể hóa qua bản hiến pháp toàn dân.
Chắc chắn mối quan tâm lớn nhất đối với bất kỳ cải
cách nào ở Việt Nam là việc Đảng Cộng sản sẽ bị thay
thế bởi một giai cấp thống trị khác, làm cho tình trạng
hiện nay tiếp tục được duy trì dưới một lớp vỏ bọc
khác. Tương tự như những gì mà Đảng Cộng sản Việt Nam đã
từng làm đối với tầng lớp công nông khi thay thế chế độ
phong kiến vua chúa bằng một thể chế "đảng là vua". Do
đó, việc thay đổi tại Việt Nam nên diễn ra từ từ nhưng
nhất quán, chậm nhưng chắc, tránh để đất nước bị khai
thác và lạm dụng bởi bất cứ một nhóm người nào.
Năm 2006 khi Đảng Dân chủ Việt Nam được phục hoạt tại Hà
Nội bởi cố Tổng Thư ký Hoàng Minh Chính, một làn sóng ủng
hộ đa đảng dâng lên trong nước. Thời gian gần đây, ông Lê
Hiếu Đằng và Hồ Ngọc Nhuận – hai nhân vật quan trọng trong
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam – đã đề nghị thành lập
Đảng Dân chủ Xã hội trong sự hoan nghênh của những thành
phần yêu nước. Đây có thể trở thành những động lực đưa
tới tiến trình chuyển đổi trong ôn hòa tại Việt Nam.
<strong>Bắt đầu từ hiến pháp</strong>
Một Việt Nam mới phải tìm cách nâng cao mức sống của
người dân và cùng lúc cũng phải cho phép người dân những cơ
hội bình đẳng để phát huy tối đa tiềm năng của họ.
Ngoài các vấn đề cốt lõi như quốc phòng và phát triển cơ
sở hạ tầng, chính phủ cần cung cấp các chương trình phúc
lợi, an sinh xã hội, chăm sóc sức khoẻ và hỗ trợ tối đa
cùng lúc nâng cao chất lượng giáo dục. Sau khi kinh tế đất
nước bắt đầu cất cánh, chính phủ cần rút dần vai trò
của mình khỏi việc làm kinh tế. Thay vì trực tiếp làm kinh
tế, chính phủ tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển
cũng như tạo vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế
bằng nền kinh tế quốc dân nội địa vững mạnh.
Chính phủ phải đóng vai trò một trọng tài để điều phối
nhiều vấn đề trong đó có kinh tế và xã hội. Trách nhiệm
của chính phủ là tạo dựng và duy trì sự công bằng trong xã
hội, bảo vệ các quyền cơ bản của công dân cũng như tinh
thần thượng tôn pháp luật (không phải bảo vệ chủ nghĩa hay
đảng chính trị nào).
Chính phủ cần tôn trọng ý muốn, nguyện vọng của đa số
cũng như quyền lợi của thiểu số. Cho nên, trách nhiệm giải
trình, tính minh bạch và trách nhiệm tài chính là tối quan
trọng.
Mối quan tâm tiếp theo là,"Chính phủ sẽ định hình thể chế
chính trị theo mô thức nào?".Việt Nam mới sẽ áp dụng Tổng
thống chế hay Đại nghị chế? Một câu hỏi như vậy không
phải là chủ đề của bài viết này; tuy nhiên, trả lời câu
hỏi này là điều cần thiết để quá trình chuyển đổi ôn
hòa từ hệ thống độc đảng sang một nền dân chủ đa đảng
có thể diễn ra.
Vì vậy, mục đích không phải là để thay thế một chính phủ
thất bại này bằng một chính phủ thất bại khác, thay thế
một giai cấp thống trị bằng một giai cấp thống trị khác.
Sứ mệnh của đất nước cần có tiếng nói cũng như sự tham
gia của toàn dân chứ không riêng một thành phần nào.
Nhà nước pháp quyền (thượng tôn pháp luật) là nền tảng
vững chắc của xã hội công bằng. Dù với tên gọi là dân
chủ xã hội, xã hội chủ nghĩa, dân chủ tự do hay là gì đi
chăng nữa thì đất nước cũng cần cụ thể hóa bằng pháp
luật. Vì thực tế, pháp luật chi phối tất cả mọi hành
động trong xã hội.
Hiến pháp chính là nền tảng của quốc gia và là điều kiện
tiên quyết để đảm bảo đất nước phát triển toàn diện.
Chính hiến pháp dân chủ sẽ hình thành ra cơ chế nhà nước
chuẩn mực nên bắt đầu từ một bản hiến pháp dân chủ
toàn dân là điều quan trọng đầu tiên.
<strong>Vũ Đức Khanh, Võ Tấn Huân</strong>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130902/vu-duc-khanh-vo-tan-huan-qua-trinh-chuyen-doi-dan-chu-tai-viet-nam),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét