<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>
<ul>
<li><a
href="https://danluan.org/tin-tuc/20090330/phan-chu-trinh-vs-nguyen-ai-quoc-thu-di-tim-mot-lap-truong-dau-tranh-cho-dan-toc">Phan
Chu Trinh vs Nguyễn Ái Quốc: Thử đi tìm một lập trường đấu
tranh cho dân tộc Việt Nam</a></li>
</ul></div>
Hôm nay là ngày 2/9, một ngày lễ mà tất cả mọi người
đều được nghỉ - public holiday như trong tiếng Anh người ta
vẫn nói.
Ngày 2/9 được Việt Nam chọn làm ngày quốc khánh, còn gọi
là ngày "tết độc lập". Một ngày lễ lớn, đánh dấu ngày VN
dành lại độc lập từ thực dân Pháp. Một ngày đáng để
mọi người dân VN tự hào, và mừng vui. Nghe trên TV, thỉnh
thoảng lại thấy có ai đó dùng từ "vỡ òa cảm xúc", một
kiểu nói bị chê là sáo rỗng, là "cliché" tức là nói theo
công thức (xem định nghĩa cliché ở đây: <a
href="http://grammar.about.com/od/c/g/clicheterm.htm">http://grammar.about.com/od/c/g/clicheterm.htm</a>).
Kể ra, một ngày lễ có ý nghĩa lớn lao như vậy thì nếu có
ai nói "vỡ òa cảm xúc" có lẽ cũng không phải là giả tạo,
sáo ngữ gi cho lắm. Một dân tộc nhỏ bé, một đất nước
nông nghiệp lạc hậu, mà chỉ cần dựa vào một cái chủ
thuyết "bách chiến bách thắng (là chủ nghĩa Mác-Lênin) đã
đánh đuổi được 3 tên đế quốc sừng sỏ" - chúng ta vẫn
thường tự hào như thế. Nên niềm vui đó, niềm tự hào đó
tôi tin là có thật, chân thành và sâu sắc.
Niềm tự hào đó trong kéo dài trong rất nhiều năm và được
các vị lãnh đạo VN đem khoe khắp nơi. Cho đến một lần nào
đó, một vị lãnh đạo nào đó khi thăm Thái Lan, hình như
thế, đã hứng chí phát biểu đại ý như câu tôi trích ở
trên, thì được đáp bằng một câu khiến bất cứ người nghe
nào trong hoàn cảnh tương tự cũng phải cảm thấy chưng hửng
và cụt hứng.
Câu trả lời của Thái Lan lúc ấy đại khái là như thế này
(not verbatim): "<em>Phần chúng tôi, chúng tôi tự hào vì đã
không phải tốn xương máu để đánh đuổi tên đế quốc nào
cả.</em>" Một câu nói theo tôi là cực hay, thật nhẹ nhàng mà
làm thay đổi hẳn cách suy nghĩ của người VN về cách thức
làm thế nào để đưa đất nước tiến lên mà tốn ít công
sức, thời gian và xương máu nhất.
Lẩn thẩn, tôi lên mạng gõ cụm từ "cái giá/ chi phí của
nền độc lập", nhưng gõ bằng tiếng Anh (the cost/ price of
independence") để tìm hiểu xem các nước khác đã phải trả
giá hoặc chấp nhận trả giá ra sao cho nền độc lập của
mình. Trước hết là Thái Lan, đất nước mà những người
lãnh đạo đã khôn ngoan tránh được những cuộc chiến tranh
đẫm máu mà vẫn có được nền độc lập của mình.
Khi tìm Thailand's independence day, tôi nhận được câu trả lời
như sau:
<blockquote> Thailand doesn't actually have an independence day, as it's the
only country in Southeast Asia that was never colonized by the Europeans. At
the moment its national day is December 5, which is the birthday of the
current king.
<i>Thái Lan thực ra không có ngày độc lập vì đó là quốc gia
duy nhất ở ĐNÁ không phải trở thành thuộc địa của bất
cứ quốc gia phương Tây nào. Hiện nay, ngày quốc khánh của
Thái Lan là ngày 5/12, đó là ngày sinh nhật của vị vua hiện
tại.</i>
(Nguồn: <a
href="http://www.ask.com/question/when-is-thailand-independence-day">http://www.ask.com/question/when-is-thailand-independence-day</a>)</blockquote>
Nhưng làm sao họ có thể tránh được số phận bị phương
Tây đô hộ nhỉ? Đây là câu trả lời của wikipedia:
<blockquote> Despite European pressure, Thailand is the only Southeast Asian
nation that has never been colonized.<sup ><a
href="http://www.ask.com/wiki/Thailand#cite_note-22">[22]</a></sup> <b>This
has been ascribed to the long succession of able rulers in the past four
centuries who exploited the rivalry and tension between <a
href="http://www.ask.com/wiki/French_Indochina?qsrc=3044" >French
Indochina</a> and the <a
href="http://www.ask.com/wiki/British_Empire?qsrc=3044" >British Empire</a>.
As a result, the country remained a <a
href="http://www.ask.com/wiki/Buffer_state?qsrc=3044" >buffer state</a>
between parts of Southeast Asia that were colonized by the two colonizing
powers, Great Britain and France. </b>Western influence nevertheless led to
many reforms in the 19th century and major concessions, most notably being
the loss of a large territory on the east side of the <a
href="http://www.ask.com/wiki/Mekong?qsrc=3044" >Mekong</a> to the French and
the step-by-step absorption by Britain of the <a
href="http://www.ask.com/wiki/Malay_Peninsula?qsrc=3044" >Malay
Peninsula</a>.</blockquote>
Xin dịch phần in đậm:
<blockquote> <i>Lý giải điều này, người ta cho rằng đó là
nhờ vào (một chuỗi) các nhà lãnh đạo có năng lực đã tận
dụng sự cạnh tranh và căng thẳng giữa Đông Dương thuộc
Pháp và Đế quốc Anh. Vì vậy, đất nước này đã trở thành
một quốc gia đệm giữa các vùng của ĐNÁ vốn bị cai trị
bởi hai lực lượng thực dân lớn là Pháp và Anh.
</i></blockquote>
Một quốc gia khác trong khu vực là Malaysia cũng bị thực dân
đô hộ, nhưng không phải là thực dân Pháp như VN mà là thực
dân Anh. Nhắc đến điều này, tôi chợt nhớ đã nghe một
người thầy cũ - giờ đã quá cố, đó là GS LVD của ĐH Văn
khoa cũ - nói rằng tất cả các nước cựu thuộc địa Anh
đều có được sự phát triển tốt hơn cựu thuộc địa Pháp.
Một nhận xét nghe chừng thiên vị nhưng không phải là không
thuyết phục. Ví dụ mà thầy tôi đưa ra là Singapore, Malaysia,
và cả Hồng Kông nữa, một hòn đảo nhỏ xíu đã được Anh
trao trả về cho TQ vào năm 1997 và hiện nay vẫn có trình độ
phát triển hơn hẳn nhiều quốc gia khác trong khu vực, với các
trường đại học nằm trong danh sách hàng đầu châu Á.
Một điều đáng chú ý khác là, theo wikipedia tiếng Việt, thì
ở Malaysia đã từng có Đảng CS Malaysia nổi lên chống lại
sự cai trị của thực dân Anh, tạo nên một cuộc khủng hoảng
kéo dài từ năm 1948 đến tận năm 1960. Tuy nhiên, thật may mắn
cho Malaysia là sau đó thì Anh đã trao trả lại độc lập cho
Khối thịnh vượng chung vào ngày 31/8/1957, và nền độc lập
của Malaysia đã được xây dựng từ đó, để ngày nay có
được một Malaysia thịnh vượng nhất ĐNÁ nếu không kể
đến Singapore hoặc Brunei là những đảo quốc bé tí ti, dễ
quản lý, riêng Brunei lại còn có rất nhiều dầu mỏ. Thông tin
về Malaysia có thể đọc ở đây: <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Malaysia">http://vi.wikipedia.org/wiki/Malaysia</a>.
Đọc vào lịch sử hai quốc gia gần gũi chúng ta trong khu vực
ĐNÁ thì thấy quả thật họ quá may mắn. Thái Lan thì có
được vị trí địa lý nằm ở vùng đệm giữa 2 khu vực bị
đô hộ của 2 thế lực sừng sỏ, lại còn có các vị lãnh
đạo sáng suốt, nên dân chúng Thái Lan hiện nay vẫn có vua và
vẫn rất tôn sùng hoàng gia. Không giống như dân Việt, đã
"vùng lên lật đổ chế độ phong kiến thối nát, nhu nhược
dưới dự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của ĐCSVN", với sức
mạnh long trời lở đất và sát khí đằng đằng, khiến cho
đầu rơi máu đổ thây ma chất đầy đường, như trong bài
quốc ca mà chúng ta nghe quen rồi nên không sao chứ ai mới nghe
lần đầu thì thấy thật là khủng khiếp: "Đường vinh quang
xây xác quân thù" (mà thực ra đâu chỉ là xác quân thù, vì
còn cả rất nhiều xác quân sĩ và nhân dân VN nữa chứ nhỉ).
Cũng vậy, Malaysia thì vì bị (được?) Anh đô hộ nên đã
học được cách tổ chức xã hội và bộ máy chính quyền của
Anh, nên khi được trao trả độc lập thì họ đã có thể
tiếp tục xây dựng trên nền những gì có sẵn, tất nhiên
thời gian đầu cũng khá khó khăn, nhưng chắc là với tinh thần
dân chủ, cải lương (chứ không triệt để cách mạng như
những người CS), họ đã cùng nhau ngồi lại bàn bạc để tìm
ra con đường để phát triển đất nước. Chẳng hiểu vì lẽ
gì, họ đã không chọn con đường cộng sản, mà chọn con
đường phát triển theo kiểu phương Tây, để tạo ra một
Malaysia ngày nay mà chúng ta đã biết.
Nhưng lịch sử là lịch sử,và địa chính trị là địa chính
trị, những chuyện đã qua thì đã qua, vị trí địa lý của
đất nước thì thời nay không thể thay đổi được nữa
(thời xưa thì còn có thể đi đánh chiếm, hoặc đi khai phá
những vùng bỏ hoang. ..). Nên có bàn bạc về việc thời đó
có lẽ cũng vô ích. Vấn đề tôi muốn đặt ra là không hiểu
thời nay người ta có chấp nhận trả một cái giá cao như VN
đã từng trả - và vẫn còn phải trả đến tận ngày nay -
để có được độc lập không nhỉ?
Câu hỏi tưởng chừng không bao giờ có thể trả lời được,
mà chỉ đặt ra để suy nghĩ mà chơi. Thật may mắn đến không
ngờ, tôi tìm được bài viết quá thú vị được đăng cách
đây hơn một năm trên tờ Economist, bàn về cái giá của nền
độc lập của Tô Cách Lan (Scotland), nếu có. Bài viết ở
đây: <a
href="http://www.economist.com/node/21552564">http://www.economist.com/node/21552564</a>.
Để hiểu bài viết trên tờ Economist thì phải hiểu chút chút
về bối cảnh của bài viết. Vì vậy, tôi xin cắt ngang ở
đây để giới thiệu vắn tắt về đất nước Tô Cách Lan
này: Đây là một quốc gia thuộc liên hiệp Anh, vốn đã là
một vương quốc độc lập đến tận đầu thế kỷ 18 thì tham
gia vào một liên hiệp chính trị với nước Anh để tạo ra
Vương quốc Anh ngày nay. Theo wikipedia, Scotland hiện nay vẫn có
một hệ thống pháp lý riêng, và khi tôi thăm nước này trong
một chuyến đi được Hội đồng Anh tài trợ vào khoảng năm
2006, 2007 gì đó thì tôi biết thêm rằng hệ thống giáo dục
đại học của Scotland cũng hoàn toàn khác với Anh cũng như xứ
Wales và Bắc Ireland, cũng là những quốc gia nhỏ tham gia vào
Vương quốc Anh hiện nay. Như vậy, Scotland tuy đã gia nhập UK
nhưng vẫn giữ được sự độc lập tương đối, tuy nhiên,
họ không còn tư cách một quốc gia độc lập, và không được
quyền có đại diện trong Liên hiệp quốc.
Việc tham gia vào UK cách đây hơn 300 năm chẳng rõ có phải là
do đa số nhân dân Tô Cách Lan mong muốn hay không, nhưng chắc
chắn là đã được quyết bởi những người lãnh đạo thời
ấy, có thể là để đạt được một cái lợi gì đó, hoặc
cho riêng giới lãnh đạo hoặc cho đất nước (cái này nếu
muốn biết thì phải tìm hiểu thêm). Tuy nhiên, dù đã tham gia
UK nhưng chắc chắn họ không muốn mất bản sắc, và vì thế
vẫn cố giữ sự độc lập về một số mặt, như đoạn mô
tả sau đây của wikipedia tiếng Việt (Nguồn: <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland">http://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland</a>):
Sự độc lập liên tục về luật-pháp, hệ thống giáo dục
và <a
href="http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Scotland&action=edit&redlink=1"
>Giáo hội Scotland</a> là ba nền tảng góp phần gìn giữ <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a" >văn hoá</a> và nét
đặc trưng dân tộc Scotland kể từ khi gia nhập Vương quốc Anh
(<i>Kingdom of Great Britain</i>).
Như vậy có nghĩa là dù đã chấp nhận ở trong môt liên hiệp
chính trị với một nước mạnh hơn trong suốt một thời gian 3
thế kỷ nay, và vì thế phải chịu số phận lép vế hơn,
nhưng độc lập dân tộc vẫn rất quan trọng đối với người
Scotland, và thỉnh thoảng vấn đề dành lại độc lập vẫn
được đặt ra. Cụ thể, một số đảng phái chính trị và
các nhóm dân sự khác đã nhiều lần vận động để tách
Scotland ra khỏi UK để trở lại thành một quốc gia độc lập
như nó đã từng tồn tại hơn 3 thế kỷ trước. Tất nhiên,
một việc như thế sẽ có nhiều ý kiến khác nhau, người thì
muốn độc lập, người lại muốn ổn định, chẳng thà chấp
nhận những gì đang có, còn hơn là phiêu lưu vào một tương
lai nghe thì hay ho nhưng chưa biết. Và vấn đề quan trọng nhất
đang được đặt ra cho toàn dân Scotland là: Dành độc lập
với giá nào? Đó chính là nội dung của một cuộc trưng cầu
dân ý dự kiến sẽ diễn ra vào năm 2014 tới đây. Thông tin có
thể đọc thêm ở đây: <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Scottish_independence">http://en.wikipedia.org/wiki/Scottish_independence</a>.
Độc lập, nhưng với giá nào, đó là nội dung chính của bài
báo mà tôi đã nêu ở trên. Bài báo nhắc đến và phân tích
kết quả của một đợt khảo sát ý kiến người dân vào năm
2012 về việc có nên phá vỡ một cuộc hôn nhân đã kéo dài
300 năm qua và đã đạt những kết quả tương đối tốt đẹp
hay không (dù tất nhiên cuộc hôn nhân ấy vẫn không thể tránh
được những khác biệt về quan điểm với những va chạm lớn
nhỏ trong quá khứ).
Xin đọc kết quả của đợt khảo sát ấy dưới đây:
<blockquote> The political and cultural issues around independence are hotly
debated. Yet fittingly, in the birthplace of Adam Smith economic arguments
seem to weigh heaviest. Opinion polls suggest that they will determine
whether or not Scots go for independence. One poll found that just 21% of
Scots would favour independence if it would leave them £500 ($795) a year
worse off, and only 24% would vote to stay in the union even if they would be
less well off sticking with Britain. Almost everyone else would vote for
independence if it brought in roughly enough money to buy a new iPad, and
against it if not.</blockquote>
Dịch thoát:
<blockquote><i>Những vấn đề chính trị và văn hóa liên quan
đến nền độc lập của một quốc gia luôn tạo ra những
cuộc tranh luận nóng hổi. Nhưng thật thú vị là ở quê hương
của Adam Smith [Adam Smith, một nhà kinh tế học nổi tiếng thế
giới, vốn là người Tô Cách Lan - chú thích của tôi] thì
những tranh luận về kinh tế mới thực sự có trọng lượng.
Một khảo sát gần đây cho thấy chỉ có 21% người Scots dược
khảo sát là chấp nhận độc lập nếu như điều ấy có làm
thu nhập của họ giảm đi 500 bảng Anh một năm (khoảng 795
USD), và cũng chỉ 24% chấp nhận ở lại trong liên hiệp dù họ
có bị thiệt hại đôi chút vì cứ phải dính với nước Anh.
Hầu như tất cả mọi người khác cho biết sẽ ủng hộ độc
lập nếu nền độc lập ấy mang lại cho họ một số tiền
đủ đế mua một cái iPad mới, còn nếu không được như thế
thì họ sẽ không cần độc lập. [!!!!]</i></blockquote>
Ngạc nhiên quá, nghe cứ như chuyện cười, phải không các
bạn? Đấy cũng là suy nghĩ của ông xã tôi khi tôi kể những
điều này; ông ấy bảo: Ai chẳng biết người Tô Cách Lan là
kỹ tính, nói nôm na là keo kiệt, đến nỗi ta có một lô một
lốc những truyện cười về sự keo kiệt của Tô Cách Lan,
tương tự truyện cười Gabrovo ấy.
Nhưng không ạ, đây không phải là chuyện vui cười, mà là
một bài bình luận nghiêm túc trên một tờ báo nghiêm túc. Các
bạn có thể đọc toàn bài báo để thấy sự nghiêm túc ấy.
Chẳng qua là người dân Scotland là những người nặng tính lý
trí nên không để cho những cảm xúc bồng bột về sự tự
hào dân tộc vv lôi mình vào những cuộc phiêu lưu bất định.
Số phận các quốc gia châu Âu trong tình hình kinh tế hiện nay
hoàn toàn không phải là dễ dàng, mặc dù vẫn có những quốc
gia nhỏ như Thụy Điển chỉ vài triệu dân nhưng rất mạnh,
và là một mô hình hấp dẫn mà những người ủng hộ nền
độc lập của Tô Cách Lan đang mơ ước.
Nhưng mơ ước chỉ là mơ ước, còn thực tế có làm được
hay không thì lại là một chuyện khác. Vì sẽ thật đáng buồn
nếu sau khi tách ra thành một quốc gia độc lập thì Scotland
bị rơi vào khủng hoảng như một vài quốc gia châu Âu trong
thời gian vừa qua. Nên mới có chuyện phải bàn bạc kỹ, phải
trưng dân ý, và mới có chuyện cho tờ Economist đem ra bàn bạc
dưới góc độ kinh tế.
Tất nhiên, nền độc lập không chỉ là chuyện kinh tế, mà
còn là chuyện chính trị và văn hóa, vốn cũng là những yếu
tố quan trọng trong đời sống của một quốc gia. Nhưng một
khi đã lựa chọn thay đổi thì vẫn cứ phải tính toán đến
rủi ro, chứ không thể tin rằng mọi việc sẽ tốt đẹp cả.
Nhưng chấp nhận rủi ro đến đâu, đó là điều cần bàn
bạc, và toàn dân cần được biết. Như trong đoạn kết luận
sau đây của bài báo:
<blockquote> If Scots really want independence for political or cultural
reasons, they should go for it. National pride is impossible to price. But if
they vote for independence they should do so in the knowledge that their
country could end up as one of Europe's vulnerable, marginal economies.
</blockquote>
Tạm dịch:
<blockquote> <i>Nếu người Scots thực sự muốn có độc lập vì
những lý do chính trị hay văn hóa, thì họ nên tiếp tục.
Không thể đưa ra một cái giá cho niềm tự hào dân tộc. Nhưng
nếu họ chọn độc lập thì họ cũng cần phải làm điều này
với tất cả sự hiểu biết rằng đất nước mình có thể
rơi vào tình trạng tương tự như một số nền kinh tế nhỏ
bấp bênh. </i></blockquote>
Chỉ khoảng hơn một năm nữa thôi là chúng ta sẽ biết
được người Tô Cách Lan sẽ chọn cái gì, sự ổn định về
kinh tế hay nền độc lập bằng mọi giá, hoặc độc lập với
một cái giá cố định nào đó. Còn VN thì từ cách đây 68
năm, dưới sự lãnh đạo tài tình của ĐCSVN chúng ta đã dành
độc lập bằng mọi giá, để rồi bây giờ mới có một số
người ngộ ra rằng cái giá của chúng ta có lẽ quá cao. Không
kể biết bao nhiêu máu xương, riêng về thu nhập thì chúng ta
đã thua Thái Lan không chỉ 500 bảng Anh một năm như trong câu
hỏi khảo sát dành cho người Tô Cách Lan trong bài báo nói
trên, mà là rất nhiều lần con số đó, và điều đó đã kéo
dài nhiều năm nay mà chưa ai biết đến bao giờ khoảng cách thu
nhập mới được san bằng. Mà đó mới chỉ là Thái Lan, chứ
không phải là Malaysia hay Singapore hay Hongkong. Một điều mà tôi
tin chắc rằng hiện nay khi nghĩ đến thì không người Việt
nào có thể vui hay tự hào gì được.
Nên hôm nay, vào ngày 2/9, ngày cả nước đang tưng bừng chào
mừng ngày độc lập, tôi bỗng có một thắc mắc: Nếu cách
đây 68 năm chúng ta bớt cảm tính, bớt sôi máu sùng sục để
lật đổ thực dân băng mọi giá, mà biết giữ cái đầu lạnh
để tính toán một chút, và bình tĩnh bàn bạc với nhau, xem
xét kinh nghiệm thế giới và đưa ra những lựa chọn cho
người dân trong một cuộc trưng cầu dân ý để lấy ý kiến
toàn dân về cái giá của nền độc lập - theo kiểu hội nghị
Diên Hồng thời xưa - thì không hiểu người Việt Nam sẽ chấp
nhận độc lập và thống nhất với một cái giá như thế nào
nhỉ? Chắc là người Việt hào phóng và đầy cảm tính thì
không "keo kiệt" như Tô Cách Lan rồi, nhưng liệu chúng ta có
sẽ chấp nhận cái giá quá cao như chúng ta đã trả hay không?
Và để đạt được cái gì kia chứ?
Sẽ không có câu trả lời, vì lịch sử là lịch sử, và
việc gì đã xảy ra rồi thì không thể thay đổi được nữa.
Nhưng người ta học Sử là để biết hành xử cho đúng trong
tương lai. Vậy thì, chúng ta có đang đứng trước những lựa
chọn quan trọng nào đó không, và chúng ta có nên một khi đã
định làm gì đó thì luôn kiên định và làm bằng mọi giá hay
không, câu trả lời xin để dành cho những người có thẩm
quyền quyết định.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130902/vu-thi-phuong-anh-ngay-29-nghi-ve-cai-gia-cua-nen-doc-lap),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét