Nhật Lệ - Người cày có ruộng và được mùa... rớt giá

<div class="boxleft300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgFdFtTcU8Yi-mOkxMWERvpq40ZjA3bNWi0mltFTN9ek3_KLrhNMFzmtZ76bhBGmanGQ29PXlhdGkCgqhTwbRBvxPQU_IhyphenhyphenG2nvcmRl147Os-jR92TGoQa4eg4fqENEo_k9vpD-13X2t4dm/s320/me+oi.jpg"
/><div class="textholder"></div></div>Cách đây 68 năm, dưới sự lãnh
đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trên dưới năm ngàn đảng
viên cộng sản và hàng triệu người dân đất Việt đã nhất
tề đứng lên làm cuộc Cách mạng tháng 8 lịch sử. Không ai
có thể phủ nhận tầm vóc và mức độ ảnh hưởng sâu rộng
trên phạm vi thế giới của Cách mạng tháng 8. Không ai có thể
phủ nhận tài thao lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những
người Cộng sản lúc ấy, đã biết tạo ra thời cơ, nắm
chắc thời cơ, phát lệnh tổng khởi nghĩa dành chính quyền
đúng lúc.

Và, không ai có thể phủ nhận sức mạnh vô địch của nhân
dân Việt Nam, đã vùng dậy cuốn bay hệ thống chính quyền
thực dân, vốn đã chà đạp nhân phẩm và lương tri, vốn đã
đẩy cuộc sống nhân dân đến chỗ khốn cùng mà đỉnh cao là
hàng triệu người chết đói năm 1945. Đương nhiên, không ai
phủ nhận được sự hy sinh xương máu lớn lao của những
người đã làm nên Cách mạnh tháng 8. Đó là trận cuồng phong
không gì chống nổi, là tức nước vỡ bờ, đập tan mọi
xiềng xích và áp chế, giũ bỏ mọi bất công và ngang trái
cản trở sự phát triển bình thường của một dân tộc theo xu
thế thời đại.

Dù còn người này người khác nhưng cần nhấn mạnh, chủ thể
của cuộc Cách mạng tháng 8 là toàn thể dân tộc Việt Nam,
không phân biệt giai cấp, tôn giáo, đảng phái…trong đó nòng
cốt là nông dân vốn chiếm hơn 80% dân số. Cách mạng tháng 8
thành công gắn liền với sự ra đời của nhà nước Công Nông
đầu tiên ở Đông Nam châu Á. Và, một trong những mục tiêu
quan trọng nhất của nhà nước này là bảo đảm NGƯỜI CÀY
CÓ RUỘNG. Có thể nói, người nông dân tham gia cách mạng không
biết nhiều về học thuyết Mác Lê nin. Thậm chí, họ chẳng
cần biết. Họ đứng lên, đi theo cách mạng với niềm tin son
sắt là nhà nước Công Nông do Đảng lãnh đạo sẽ bảo đảm
cho họ người cày có ruộng, tiền đề của no ấm, hạnh phúc
và còn giúp họ thực hiện được nhiều giấc mơ cao đẹp
khác.

68 năm đã trôi qua (Thường thì người đời chỉ cần ngũ
thập đã tri thiên mệnh được), nông dân vẫn một lòng một
dạ theo Đảng. Mấy mươi năm đất nước binh đao, sự hy sinh
vô bờ bến của dân tộc phần nhiều nông dân chịu. Trong hoà
bình, trong xây dựng kinh tế, thử hỏi đất nước về đâu
nếu không có nông dân. Khi lạm phát phi mã, chính nông dân và
sản phẩm của nông dân là cứu cánh, là bệ đỡ để các nhà
hoạch định chính sách trổ tài lèo lái nền kinh tế. Dù các
chính sách kinh tế thường là thay đổi năm một, khi thì thắt
chặt, khi thì nới lỏng nhưng có điểm chung là nông dân chịu
thiệt nhiều nhất. Vài ba năm lại có một cơn lốc khi thì
chứng khoán, khi thì bất động sản... Lạ thay, nông dân
thường không đính đến những thứ này thế nhưng cũng không
tránh được sự vùi dập của nó.

Công bằng mà nói, 68 năm thuỷ chung theo Đảng, cuộc sống của
người nông dân Việt Nam đã được cải thiện nhiều. Xét
tổng thể, cái ăn, cái mặc đã đủ đầy hơn; phương tiện
sinh hoạt, đi lại; tư liệu sản xuất đã được cải biến
nhiều; chăm sóc sức khoẻ, y tế giáo dục…ngày càng tiến
bộ. Nhưng sẽ công bằng hơn khi nói, trong mọi biến chuyển
kinh tế, chính trị, xã hội 68 năm sau cách mạng tháng 8, nếu
ta xét theo phương pháp so sánh chuyển động tương đối (cũng
mới chỉ dám so sánh trong đất nước này thôi, hoàn toàn chưa
dám so sánh với nước khác, khu vực khác) thì thấy rõ một
nghịch lý là chuyển động của nông dân về hướng phồn vinh,
hạnh phúc là chậm nhất. Nghịch lý ở chỗ nông dân là giai
tầng cống hiến và hy sinh nhiều nhất nhưng lại được thụ
hưởng ít nhất thành quả do phát triển mang lại. Điều nguy
hiểm đã đến lúc cảnh báo là khoảng cách giữa nông dân và
các giai tầng khác không những chậm được thu hẹp mà có
biểu hiện gia tăng nhanh chóng. Vì sao lại như vậy khi Đảng
hết sức quan tâm, chăm lo đầu tư, phát triển nông nghiệp,
nông thôn và nông dân? Hàng loạt các nghị quyết trong mấy
chục năm qua đã được Đảng dày công xây dựng và lãnh đạo
thực hiện những mong Tam Nông phát triển đúng với vị thế
của nó trong tổng thể đường lối phát triển đất nước.
Tất cả các Nghị quyết của Đảng về nông nghiệp, nông thôn
và nông dân đều được viết rất hay với nhiều ngôn từ sang
trọng. Các chính sách, cơ chế quản lý nhằm cụ thể hoá
đường lối của Đảng lại cũng được thiết kế hoàn hảo
theo đúng đường lối được Đảng đề ra. Chỉ có điều các
nghị quyết, chính sách và cơ chế quản lý khi đi vào cuộc
sống đã không mang lại hiệu quả như mong muốn. Cụ thể, có
loại thì phát huy tác dụng và mang lại hiệu quả ngay nhưng
một thời gian sau thì mất hết công năng vì tự nó đã mất
động lực phát triển; có loại thì không đi vào cuộc sống
được vì không phù hợp thực tiễn và có loại lại phản tác
dụng, vừa lãng phí công của của xã hội, vừa gây ách tắc
trong SXKD vì nó không phù hợp với sự vận động khách quan
của quá trình sản xuất nông nghiệp (Sản xuất – trao đổi
– phân phối – tiêu dùng). Thế thì, đã đến lúc cần truy
đến nguồn gốc, nền tảng mà dựa trên đó các nghị quyết,
chính sách quản lý Tam Nông được ban hành. Âu cũng là phương
pháp tiếp cận khoa học và cần thiết.

Câu chuyện nổi bật, minh chứng một cách rõ ràng những thất
bại, yếu kém trong quản lý nông nghiệp, nông thôn và nông dân
là ĐƯỢC MÙA RỚT GIÁ. Không phải chỉ đối với một, một
số mà tất cả các sản phẩm nông nghiệp đều như thế;
không phải chỉ trên phạm vi vùng miền mà là cả nước; không
phải hiện tượng đơn lẻ mà hễ cứ được mùa là biết
chắc rớt giá. Hãy hình dung, người nông dân chân lấm tay bùn;
quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, suốt ngày đối
mặt với giá phân bón, giá thuốc trừ sâu… tăng vô tội vạ,
không thể kiểm soát và vượt xa mọi toan tính của họ (chưa
kể là phải chống chọi với bão giá để lo toan cuộc sống
thường ngày cho gia đình). Nhờ năm mưa thuận gió hoà, hạt
lúa, củ khoai cho năng suất khá và đến lượt họ lại vật
lộn với những thách thức khác. Đó có thể là sản phẩm
ngoại lấn át sản phẩm nội thậm chí làm giả sản phẩm
nội, khiển cho nông sản của mình điêu đứng, không có lối
ra; đó có thể là nông dân không am tường dự báo, hoặc dự
báo sai, hoặc trình độ thấp nên hiểu sai dự báo nên sản
xuất thừa nông sản, hoặc sản xuất các loại nông sản có
giá trị thấp; đó cũng có thể là nông dân thì chân thật,
không đủ trí trá và giảo hoạt để đối phó với đội ngũ
thương lái mà đằng sau là trùng trùng, điệp điệp nhóm lợi
ích. Các lái buôn hoạt động chỉ vì lợi nhuận, tha hồ ép
giá nông dân. Cả đống lúa như vậy không bán cho họ thì có
mà …cho vịt ăn hoặc đổ đi. Nhà xưởng thì không có, hợp
tác xã thì hoạt động rất không hiệu quả, sản xuất thì
manh mún, chẳng ra tự cung, tự cấp cũng chẳng ra sản xuất
hàng hoá…Thế là, người nông dân, đứng trên mảnh ruộng
của mình, ngậm đắng nuốt cay chấp nhận bán lúa như cho để
rồi nhẩm tính lại mới hay, mỗi ngày công bình quân chỉ mang
về thu nhập vẻn vẹn 1500 – 2000 đồng, vừa vặn để trả
cho 1 số điện hay 1 điếu thuốc lá hạng thường!.

Để hỗ trợ nông dân, Chính phủ đã có chính sách là phải
làm sao để người nông dân có lãi khoảng 30%. Nên nhớ, mức
lợi nhuận trên dưới 30% là rất có ý nghĩa, kể cả đối
với các nhà tư bản vì lúc này họ đã hăng máu lên (theo học
thuyết Mác Lê nin). Vậy nhưng, quy định thì đã lâu nhưng
người dân thì…không muốn nói đến quy định này nữa. Vì
Chính phủ nói phải làm sao thì không biết phải làm răng (sẽ
phân tích sau), còn đo đếm 30 % theo cách của Chính phủ thì
đúng là đánh đố nông dân. Khi các cơ quan tham mưu cho Chính
phủ dự tính giá thành 1 kg thóc, gồm phân bón là từng này,
thuốc trừ sâu là từng kia…thì nông dân không thể mua được
ở mức giá đó. Đơn giản là vì Chính phủ chưa thật sự
hiểu nông dân. Khi thuốc trừ sâu và phân bón được bán ở
đâu đó với mức giá mà Chính phủ tính toán thì tại địa
phương người ta đã bán cao hơn nhiều; và kể cả khi bán
đúng mức giá đó đi nữa thì không phải người nông dân nào
cũng có tiền mua với mức giá thuận lợi nhất cho họ. Nông
dân thường phải mua phân bón, thuốc trừ sâu…trước hoặc
mua sau thời điểm được cho là có mức giá tốt nhất. Nông
dân không sẵn tiền mặt, phải đi vay ngân hàng, phải cầm cố
tài sản thậm chí phải bán lúa non mới có tiền mua phân bón,
thuốc trừ sâu…Vậy là 30 % lợi nhuận nghe rất hấp dẫn
nhung nông dân thì chẳng thấy đâu.

Mỗi khi nông dân được mùa thì mặc dù nắm trong tay hệ
thống chính quyền từ trên xuống dưới cùng với dày đặc
các ban ngành, các viện nghiên cứu nhưng phải đến gần khi thu
hoạch Chính phủ mới biết. Biện pháp thường thấy là ứng
tiền trước, không tính lãi cho các đơn vị kinh doanh, xuất
khẩu lương thực mua tạm trữ vài trăm đến vài triệu tấn.
Có thể coi đây là biện pháp dễ nhất trong tất cả các biện
pháp. Đáng tiếc, Chính phủ thường đi chậm một bước so
với đội ngũ thương lái. Bởi khi Chính phủ quyết định mua
lúa tạm trữ (với mong muốn tăng cầu để cân bằng với cung
tăng, nhằm trợ giá cho nông dân) cũng là lúc hầu hết nông
dân không còn lúa để bán. Mặc dù họ biết thể nào cũng có
chính sách mua tạm trữ nhưng với bản tính an phận, lại gặp
thương lái vốn hiểu rõ hoàn cảnh của từng gia đình đã
nhanh chân với vô số ràng buộc không tên vừa thương lượng,
thuyết phục vừa ép giá và mua hết sản lượng của nông dân
ngay cả trước khi thu hoạch. Vậy thì mua tạm trữ là mua của
ai ? Xin thưa, các công ty kinh doanh, xuất khẩu lương thực
được ứng tiền ngân sách không chịu lãi suất (tức là tiền
của dân) mua lại của chính các thương lái. Vậy là, mặc dù
bỏ ra nguồn lực rất lớn cốt để nông dân được hưởng
nhưng thực tế phần lớn trong số đó không đến tay nông dân
mà lại vào túi các thương lái và sau các thương lái là các
công ty kinh doanh, xuất khẩu lương thực. Điều kỳ lạ là
một chính sách không hiệu quả nếu không muốn nói là đã bị
các nhóm lợi ích (thương lái, các công ty kinh doanh, xuất khẩu
lương thực) thao túng này cứ lặp đi, lặp lại mãi chưa biết
bao giờ mới xoá bỏ.

Trước Đổi mới, Đảng đã nhận ra nhiều sai lầm khuyết
điểm trong lãnh đạo phát triển kinh tế đất nước, đã duy
ý chí trong thời gian dài; không nhận thức và vận dụng đúng
các quy luật kinh tế; không đáp ứng các đòi hỏi khách quan
của quy luật giá trị…Và nay, sau hơn ¼ thế kỷ đổi mới
chúng ta có vẻ như đã hiểu thế nào là quy luật giá trị
nhưng nói thật, vẫn không đáp ứng các đòi hỏi khách quan
của nó. Chúng ta vẫn thích dùng mệnh lệnh hành chính can
thiệp thị trường. Vẫn biết thị trường của chúng ta là
thị trường định hướng XHCN, nhưng làm sao để bàn tay vô
hình kết hợp nhịp nhàng với bàn tay có hình hoàn toàn là
điều không đơn giản, đòi hỏi sự nhận thức cao siêu về
kinh tế thị trường, đòi hỏi sự trải nghiệm, thậm chí cả
sự trả giá của chính đội ngũ vận hành. Đặc biệt là
phải có sự công khai, minh bạch và cơ chế phản biện hiệu
quả ngay từ khâu hoạch định chính sách nhằm giảm thiểu sự
thao túng của các nhóm lợi ích cũng như bảo đảm tính thực
tiễn, tính khả thi của chính sách. Người nông dân sản xuất
mớ rau, bán được 3 ngàn, nhưng chỉ sau đó 1 – 2 tiếng
đồng hồ, qua vài khâu trung gian, khi đến tay người tiêu dùng
(cũng ở loanh quanh đấy), mớ rau đã được bán tới 9 ngàn
đồng, tăng 200% so với mức giá của nông dân. Rõ ràng đã có
sự không ngang giá trong khâu lưu thông. Hay nói cách khác là
không tuân thủ quy luật giá trị. Lẽ ra chúng ta phải tác
động vào khâu lưu thông (tất nhiên là không phải bằng biện
pháp cấm đoán, ngăn sông, cấm chợ…) bằng cách lập các DN
công ích nhằm bảo đảm về cơ bản hàng hoá được trao đổi
ngang giá. Nhưng chúng ta đã không làm, mặc kệ thị trường.
Nên nhớ, trong bất kỳ nền kinh tế thị trường nào thì bổn
phận của Nhà nước là phải thực hiện những nhiệm vụ
không DN nào muốn làm hoặc những nhiệm vụ mà nếu nhiều DN
cùng làm thì sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả chung của nền kinh
tế (Những ngành nghề có tính độc quyền tự nhiên). Và cũng
nên nhớ thêm, trên thế giới này, không đất nước nào có
thể phát triển để nhân dân ấm no, hạnh phúc mà không tuân
thủ nghiêm ngặt những đòi hỏi khách quan của quy luật giá
trị.

Một vấn đề khác liên quan đến được mùa rớt giá đó
chính là cách thức tổ chức sản xuất nông nghiệp manh mún,
lạc hậu ở Việt Nam. Hãy nhìn sang Thái lan để biết, so sánh
và rút ra các bài học cho mình. Trong khi chúng ta cứ mãi tranh
luận, rằng đất đai thuộc sở hữu toàn dân hay tập thể hay
thuộc sở hữu tư nhân; và trong khi chúng ta còn tranh cãi về
quyền sử dụng và quyền sở hữu trong chuyển nhượng đất
đai thì ngoài kia, cuộc sống đã phả vào gáy nhiều câu
chuyện nóng hổi không thể giải quyết được. Đó là đòi
hỏi của quá trình tích tụ ruộng đất, tiến lên làm ăn
lớn. Hiện, một vài địa phương đã thực hiện dồn điển
đổi thửa, đã có thành công bước đầu để hình thành
những cánh đồng mẫu lớn. Nhưng xin đừng coi các địa
phương đó như những điển hình trong tích tụ ruộng đất.
Bởi vì chừng nào không dứt khoán vấn đề sở hữu thì dồn
điền đổi thửa nói trên vẫn chỉ là cách làm cảm tính, và
tất yếu sẽ đến một ngày trao đổi không ngang giá. Rồi
tranh chấp đất đai và những hệ luỵ trong thu hồi đất đai,
giải phóng mặt bằng, rồi việc làm cho lao động nông thôn
bị thu hồi đất…Toàn những thách thức nghiêm trọng mà nếu
không tháo gỡ kịp thời thì hệ quả sẽ rất khủng khiếp.

68 năm đã trôi qua từ cuộc cách mạng mùa thu lịch sử. Chủ
tịch Hồ Chí Minh, những người Cộng sản và nhân dân Việt
Nam trong đó rất nhiều người là nông dân, chủ thể của
cuộc Cách mạng hẳn không thể ngờ mục tiêu người cày có
ruộng vẫn còn nhiều bất cập; càng không thể ngờ thân phận
người nông dân vẫn khó khăn và thiệt thòi đến vậy. Dù họ
vẫn thuỷ chung, một lòng, một dạ theo Đảng nhưng chẵng lẽ
mãi thế này sao ? Chẵng lẽ cuộc Cách mạng long trời lở
đất ngày nào lại lỗi hẹn trong việc nâng cao đời sống
vật chất, tinh thần; bảo đảm tự do, dân chủ, bình đẳng,
bác ái cho nông dân sao ? Trong khi chính nông dân là lực lượng
nòng cốt đóng góp quyết định vào thành quả đất nước
suốt 68 năm qua. Nông dân vẫn có thể chờ. Nhưng nếu phải
chờ đến …kiếp sau thì buồn và xa xót quá.

<strong>Nhật Lệ</strong>
<em>Tác giả gửi Quê Choa
Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác
giả</em>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130904/nhat-le-nguoi-cay-co-ruong-va-duoc-mua-rot-gia),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!