Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong một thập kỷ qua đã
được thúc đẩy bởi sự mở rộng mạnh mẽ trong lĩnh vực
tín dụng ngân hàng.
<div class="boxright320"><img
src="http://phiatruoc.info/wp-content/uploads/2013/04/viet-banks.jpg"
/></div>
Trong năm 2001, tín dụng trong nước ở tăng nhanh chóng từ 35%
lên 120% vào năm 2010. Kết quả là, tỷ lệ vốn tín dụng của
toàn khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN) lên đến 1.77 trong
năm 2011, một tỷ lệ rất cao so với 0.7 tại Hoa Kỳ. Ba mươi
doanh nghiệp nhà nước có tỷ lệ nợ vốn tín dụng cao hơn 3,
và tám doanh nghiệp khác có <a
href="http://doanhnhan.vneconomy.vn/20121115073522550P0C5/tong-no-cua-tap-doan-tong-cong-ty-nha-nuoc-la-bao-nhieu.htm">tỷ
lệ vượt quá 10</a>.
<a
href="http://www.eastasiaforum.org/2013/04/07/vietnams-need-for-deeper-structural-reform/">Các
chiến lược phát triển dựa trên doanh nghiệp nhà nước</a>
đã được phát động bởi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng,
người thiết lập mục tiêu tăng trưởng 9,5% mỗi năm kể từ
năm 2008. Để phục vụ mục tiêu đó, cung tiền đã tăng 46% và
hơn 60% tín dụng ngân hàng đã được giao cho các doanh nghiệp
nhà nước – mặc dù các doanh nghiệp này chỉ chiếm khoảng
27% trong tổng GDP. Những hành động này ngay lập tức tạo ra
lạm phát, lúc cao điểm lên đến 23,1% trong giai đoạn năm 2008.
Mặc dù Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam yêu cầu phải
giải quyết nạn lạm phát, nhưng khi tỷ lệ này giảm xuống
đến 5,9% thì ông Nguyễn lại một lần nữa thúc đẩy mục
tiêu tăng trưởng cao – điều mà nhiều kinh tế gia phản đối
– vì ông lập luận rằng kích thích kinh tế là điều cần
thiết nhằm chống lại các tác động của cuộc khủng hoảng
tài chính toàn cầu.
Khi ông Nguyễn chiếm ưu thế, lạm phát lại tăng lên với tỷ
lệ cao hơn, 10% trong năm 2010 và sau đó lên đến 18,7% trong năm
2011. Đồng thời, tăng trưởng GDP bắt đầu chậm lại: Việt
Nam tăng trưởng với tốc độ hàng năm ít hơn 6% trong 2011-2012,
thấp hơn nhiều so với mức trung bình 8% trước khi Dũng tiếp
quản vai trò thủ tướng. Suy thoái này xảy ra ngay cả khi Việt
Nam dành đến 40% GDP để đầu tư, một trong những tỷ lệ cao
nhất trên thế giới.
Vấn đề chính là <a
href="http://www.eastasiaforum.org/2013/04/07/bank-restructuring-in-vietnam/">hệ
thống ngân hàng của Việt Nam đã được lệnh phải phục
vụ</a> nhu cầu tài chính cho các doanh nghiệp nhà nước, nhưng
số tiền đã không được chi tiêu đúng cách. Ví dụ, Vinashin,
tập đoàn đóng tàu nhà nước bị phá sản trong năm 2010, đã
thành lập gần 200 công ty con trên khắp nước, trong đó bao
gồm ngân hàng, công ty giao dịch chứng khoán, các công ty cho
thuê tài chính, và nhiều công ty bất động sản và xây dựng
khác. Các quan chức chính phủ và đảng viên hưởng lợi các
khoản tiền từ những công ty này để phục vụ bạn bè và
người thân trên sức lao động và mồ hôi của những nông dân
– những người phải trả các khoản tiền trên mà hầu như
trong số họ đều có đất bị tịch thu với giá đền bù rất
ít ỏi. Tại thời điểm phá sản, số nợ của Vinashin lên
đến hơn 4 tỷ USD. Vinashin chỉ là một ví dụ trong số rất
nhiều các doanh nghiệp nhà nước gặp phải vấn đề.
Trước khi cải cách vào năm 1990, tại Việt Nam có năm ngân
hàng, và tất cả trong số đó đều thuộc nhà nước. Ngày nay,
Việt Nam có 41 ngân hàng tư nhân và 53 chi nhánh ngân hàng nước
ngoài. Năm 2012, ngân hàng nhà nước sở hữu 43% tổng tài sản
của các ngân hàng này. Đây là một thành công lớn trong quá
trình tư nhân hóa nền kinh tế, mặc dù chủ nghĩa tư bản bè
phái đã đưa nền kinh tế nước này đến bờ vực sụp đổ,
phá hoại những thành tựu cải cách trong thời gian qua.
Các ngân hàng của Việt Nam rất bấp bênh vì chúng được xây
dựng trên cát. Luật Tổ chức Tín dụng năm 2010 của Việt Nam
chỉ đơn giản là bản sao chép từ luật Hoa Kỳ, việc mà
nhiều người ngày nay cho rằng có một phần trách nhiệm đối
với những thất bại tài chính trong năm 2008. Các ngân hàng
thương mại được phép tham gia vào những hoạt động của các
ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư và bảo hiểm. Các
công ty phi tài chính được phép sở hữu ngân hàng và ngược
lại. Ngoài ra, các ngân hàng có thể tách ra khỏi công ty phát
hành và kinh doanh cổ phiếu, trái phiếu và các dẫn xuất tài
chính. Các ngân hàng được phép sử dụng lên đến 40% vốn
sở hữu thực của họ để mua cổ phiếu của các công ty
khác, và các ngân hàng cũng như các công ty được sở hữu
tối đa 20% vốn các ngân hàng khác. Không chỉ các ngân hàng mà
các cổ đông cũng được phép nhận sự 'ủy thác đầu tư'
từ khách hàng mà bản thân họ cũng có thể giao cho người
khác.
Khái niệm xa lạ này cho phép các ngân hàng tham gia vào các
hoạt động có nguy cơ cao đối với tiền của người gửi.
Một trường hợp tại điểm này là vụ của Nguyễn Đức
Kiên, người thành lập hai công ty phi tài chính phát hành trái
phiếu cho các ngân hàng mà ông có cổ phần đồng thời cũng
là thành viên sáng lập. Sau đó ông đã sử dụng số tiền này
để mua cổ phiếu của các ngân hàng khác, dùng các cổ phiếu
mới như tài sản thế chấp và một lần nữa ông tiếp tục
mua 33% cổ phần trong một ngân hàng khác.
Bất cứ thái độ 'điều gì cũng được' nhằm hỗ trợ
các doanh nghiệp nhà nước và các công ty sân sau của họ đều
là nguy hiểm. Ít nhất là 8,6% dư nợ cho vay của hệ thống
ngân hàng (con số này vẫn còn nhiều dấu hỏi, trên thực tế
con số này được ước tính cao lên tới 14%) là các khoản nợ
xấu. Các quy tắc rất lỏng lẻo khiến số ít ngân hàng có uy
tín có được tỷ lệ vốn (không có rủi ro nặng) ít hơn 6%.
Ngành ngân hàng tại Việt Nam cần được tiếp tục cải tổ
nếu quốc gia này muốn phát triển kinh tế một cách ổn định
hơn.
<em><strong>Vũ Quang Việt hiện là chuyên gia Tư vấn Thống kê
Kinh tế và trước đây là Trưởng phòng Thống kê Kế toán
Quốc gia tại Liên Hiệp Quốc. Ấn phẩm mới nhất của ông,
"Khủng hoảng và hệ thống tài chính tính dụng: Phân tích
ứng dụng với kinh tế Mỹ và Việt Nam", được xuất bản
bằng tiếng Việt trên Thời Đại Mới.</strong></em>
Nguồn: <a
href="http://www.eastasiaforum.org/2013/04/15/why-vietnam-needs-more-banking-reform/">Liên
Hợp Quốc - EAS</a>
© 2013 Bản tiếng Việt TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130418/vu-quang-viet-tai-sao-viet-nam-can-tiep-tuc-cai-cach-nganh-ngan-hang),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét