<div class="boxright320"><img src="<a
href="http://www.viet.rfi.fr/sites/viet.filesrfi/imagecache/rfi_43_large/sites/images.rfi.fr/files/aef_image/Quochoi%20VN.JPG">Chèn_địa_chỉ_của_ảnh_ở_đây</a>"
/><div class="textholder">Toàn cảnh kỳ họp thứ 3 Quốc hội Việt
Nam khóa 13. REUTERS/Kham Thanh Phương</div></div>
Vấn đề sửa đổi Hiến pháp Việt Nam không chỉ gây sôi nổi
dư luận người Việt trong và ngoài nước, mà còn thu hút sự
quan tâm của các chuyên gia và tổ chức nước ngoài. Trong tạp
chí Việt Nam trong dòng thời sự hôm nay, chúng tôi xin giới
thiệu ý kiến của ông Jonathan London, giáo sư Đại học Hồng
Kông và những khuyến cáo của tổ chức bảo vệ quyền tự do
ngôn luận của Anh quốc, mang tên Điều 19.
Jonanthan London là một nhà xã hội học, chuyên về phát triển
so sánh, các vấn đề an sinh xã hội, hiện giảng dạy tại Khoa
Nghiên cứu Quốc tế và châu Á, Đại học Hồng Kông và cũng
là thành viên Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á của đại học
này.
Ông đã nghiên cứu về Việt Nam từ 20 năm qua, đã tham gia các
công trình nghiên cứu của các tổ chức Việt Nam và quốc tế
và đã từng sống và làm việc ở Việt Nam nhiều năm, cho nên
nói tiếng Việt gần như là người Việt chính gốc. Trên trang
mạng New Mandala, chuyên về phân tích tình hình Đông Nam Á, ngày
18/03 vừa qua, giáo sư London đã đăng một bài viết nhan đề «
Impatience in Vietnam » (<a
href="https://danluan.org/tin-tuc/20130326/jonathan-london-su-thieu-kien-nhan-o-viet-nam">Nỗi
sốt ruột ở Việt Nam</a>), đưa ra một số nhận xét về phong
trào góp ý sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam.
Với tình cảm chân thành dành cho Việt Nam, giáo sư Jonathan
London đã nhận trả lời phỏng vấn bằng tiếng Việt với RFI
về vấn đề sửa đổi Hiến pháp 1992.
<strong>RFI:</strong> <em>Thưa ông Jonathan London, ông có nhận xét
thế nào về phong trào góp ý Hiến pháp hiện nay? Phải chăng
là giới lãnh đạo Việt Nam đang mất sự kiểm soát trên vấn
đề góp ý Hiến pháp?</em>
<strong>GS Jonathan London:</strong> Đánh giá liệu chính quyền Việt
Nam có đã mất sự kiểm soát trên tiến trình đóng góp ý
kiến Hiến pháp là một vấn đề hết sức tế nhị, nhưng tôi
có thể khẳng định chắc chắn là họ đã mất sự kiểm soát
về vấn đề góp ý Hiến pháp rồi. Ai mà không công nhận
điều đó là không nói thật.
Câu hỏi đặt ra là họ đã mất kiểm soát đến mức độ nào
và họ có thể khôi phục sự kiểm soát này như thế nào, cũng
như điều đó sẻ ảnh hưởng ra sao đến tình hình chính trị
ở Việt Nam trong thời gian tới. Khó đánh giá điều này vì
việc góp ý Hiến pháp đang diễn ra trên nhiều quy mô khác nhau
ở Việt Nam.
Hiện giờ Nhà nước đang áp dụng các biện pháp, như yêu cầu
người dân cam kết ủng hộ Hiến pháp sửa đổi. Nhưng trong
khi đó cũng có hiện trạng là hàng ngàn người ký các kiến
nghị, tuyên bố, đòi dân chủ tự do.
Tóm lại, đúng là Nhà nước đã mất sự kiểm soát, nhưng
chưa biết đến mức độ nào và chưa rõ ảnh hưởng sẽ ra sao
đến nền chính trị Việt Nam trong những năm tới.
<strong>RFI:</strong> <em>Liệu phong trào góp ý kiến sửa đổi
Hiến pháp có sẽ dẫn đến dân chủ hóa phần nào chế độ
chính trị Việt Nam?</em>
<strong>GS Jonathan London:</strong> Tôi có thể trả lời nhiều cách
khác nhau. Trên một mức độ nào đó, chẳng hạn Hiến pháp
Việt Nam có nói tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền được
tự do thông tin, tự do hội họp, lập hội... Nhưng trên thực
tế ai cũng biết là những quyền tự do này ở Việt Nam rất
là hạn hẹp.
Phong trào cải cách Hiến pháp ở Việt Nam đã thật sự mở
rộng phạm vi tranh luận về chính trị ở Việt Nam, góp phần
mở rộng tự do ngôn luận ở Việt Nam và trên mạng thì cũng
có mở rộng tự do báo chí, tuy rằng trên báo chí chính thức
vẫn chưa có điều này.
Những thay đổi này đã rất là đáng kể rồi, vì từ trước
đến nay chưa bao giờ thấy những tranh luận chính trị như
thế này ở Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng
sản Việt Nam, mặc dù chúng ta chưa biết là kết quả của
phong trào góp ý sửa đổi Hiến pháp sẽ như thế nào. Rất rõ
ràng là phong trào này đã mở rộng phạm vi tranh luận ở Việt
Nam và không khí tranh luận thật sự sôi nổi.
Hiện nay ở Việt Nam có một số người đưa ý kiến là Hiến
pháp phải như thế này mới được, nhưng cách duy nhất để
xem đề nghị của họ có được sự ủng hộ của dân chúng
đó là hỏi chính người dân để họ có thể thực hiện
quyền phúc quyết của họ.
<strong>RFI:</strong> <em>Trong việc sửa đổi Hiến pháp, ngoài
việc bảo vệ Điều 4, chế độ Hà Nội vẫn dứt khoát chống
lại việc phi chính trị hóa quân đội? Ông có nhận định
thế nào về điều này?</em>
<strong>GS Jonathan London:</strong> Trả lời câu hỏi này rất đơn
giản, bởi vì ở nước nào quân đội cũng vẫn là một loại
bảo hiểm cho sự tồn tại của chế độ, bảo đảm cho Hiến
pháp được tôn trọng. Ở các nước dân chủ cũng thế thôi.
Chỉ có sự khác biệt là ở các nước dân chủ người dân
thật sự có quyền chọn chính phủ của mình một cách thường
xuyên và Hiến pháp bảo đảm điều đó. Quân đội ở những
nước dân chủ không phải là công cụ để bảo vệ quyền
của bất cứ đảng phái nào.
<strong>RFI:</strong> <em>Nhưng nguy cơ đối với chế độ Việt Nam
phải chăng đến từ khủng hoảng kinh tế hơn là những đòi
hỏi dân chủ của người dân?</em>
<strong>GS Jonathan London:</strong> Tôi nghĩ hai vấn đề này lồng
ghép với nhau. Từ thời Lê Duẩn và trước đó, nhiều người
Việt Nam, kể cả những người trong bộ máy Nhà nước và
Đảng, đều mong muốn một Hiến pháp và một xã hội cởi mở
hơn. Đọc tác phẩm "Bên thắng cuộc" của Huy Đức, chúng
ta thấy điều đó rất rõ.
Nhưng trên thế giới có nhiều người nhận xét, nếu có sự
tăng trưởng kinh tế thì không có vấn đề gì về chính trị,
vì những người lãnh đạo trong những nước có tăng trưởng
kinh tế có được cái gọi là "tính chính đáng về thành
quả " (performance legitimacy).
Ở Việt Nam, trong khoảng hai thập kỷ, nhờ có tăng trưởng
kinh tế cao, cho nên đã giải tỏa được những áp lực về
những bất cập chính trị. Nhưng trong những năm gần đây,
Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn về kinh tế, trong đó có tác
động khủng hoảng kinh tế từ bên ngoài và những vấn đề
trong nước có tác động xấu đến tính chính đáng về thành
quả của chế độ và đến an sinh xã hội.
Theo nhận thức của nhiều người, kể cả những người trong
bộ máy Nhà nước, một phần đáng kể những vấn đề đó là
do quản lý kinh tế kém cỏi, do hành vi của một số lãnh đạo
cơ quan, lãnh đạo công ty, kể cả lãnh đạo Nhà nước. Còn
phải kể những vấn đề tham nhũng, thiếu minh bạch, thiếu
trách nhiệm giải trình...
Trong bối cảnh bức xúc này, khi có cơ hội góp ý Hiến pháp,
người dân rất khó mà giữ im lặng. Bước đầu là nhóm 72
học giả danh tiếng đã đứng lên, tiếp theo là hàng ngàn
người hưởng ứng họ và sau đó là đóng góp của Nguyễn
Đắc Kiên, đã có tác động bùng nổ.
Ai cũng biết Việt Nam có tiềm năng rất to lớn, vấn đề
không phải là cá nhân lãnh đạo này hay cá nhân lãnh đạo kia,
mà vấn đề là thể chế của Việt Nam không đáp ứng được
những yêu cầu của Việt Nam. Vấn đề là nên cải cách thể
chế của Việt Nam như thế nào và đây là sự tranh luận mà
Việt Nam vừa bước vào do quá trình góp ý Hiến pháp.
Đảng Cộng sản Việt Nam, một tổ chức có lịch sử lâu dài,
tự hào với truyền thống của mình, nhưng nay họ phải chọn
lựa hai con đường: giữ nguyên trạng hay chấp nhận cải cách
sâu rộng.
Là một người đã quan sát xã hội Việt Nam qua hai thập niên,
tôi thấy giai đoạn mà Việt Nam đang trải qua hiện nay rất là
thú vị và rất đáng kể trong lịch sử Việt Nam. Chẳng ai
biết kết quả sẽ ra sao, nhưng chắc chắn là Việt Nam trong
những tháng vừa qua đã có một số thay đổi rất lớn.
<strong>RFI:</strong> <em>Xin cám ơn Giáo sư Jonathan London.</em>
Là một tổ chức của Anh quốc chuyên đấu tranh cho quyền tự
do ngôn luận trên thế giới, tổ chức Điều 19 cũng rất quan
tâm đến vấn đề góp ý Hiến pháp ở Việt Nam.
Tổ chức này lấy tên từ Điều 19 của Tuyên ngôn Nhân quyền
Quốc tế: "<em>Mọi người đều có quyền tự do ngôn luận
và bày tỏ quan điểm. Quyền này bao gồm quyền tự do duy trì
quan điểm mà không bị can thiệp vào và quyền tự do tìm
kiếm, thu nhận và quảng bá thông tin và tư tưởng qua mọi
phương tiện truyền thông bất kể biên giới.</em>"
Ngày 25/02 vừa qua, tổ chức Điều 19 đã đăng trên mạng một
tuyên bố, tựa đề " Vietnam: Proposed Constitutional Amendments Go
Against International Law" (<a
href="https://danluan.org/tin-tuc/20130330/viet-nam-de-xuat-sua-doi-hien-phap-di-nguoc-lai-luat-phap-quoc-te">Việt
Nam: Dự thảo sửa đổi Hiến Pháp đi ngược lại luật quốc
tế</a>), với nhận định chung rằng, những điểm được đề
nghị cho bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 không đủ
để bảo vệ các quyền căn bản của con người, đặc biệt
là quyền tự do ngôn luận và thông tin.
Tổ chức Điều 19 hoan nghênh sáng kiến của Quốc hội Việt
Nam sửa đổi Hiến pháp và phổ biến rộng rãi bản dự thảo
sửa đổi Hiến pháp để lấy ý kiến nhân dân. Tổ chức này
xem đây là cơ hội để họ đóng góp những phân tích về sửa
đổi Hiến pháp Việt Nam và hy vọng đây sẽ là cách để giúp
chính phủ Việt Nam hiểu rõ hơn những nghĩa vụ của nước
này chiếu theo luật quốc tế về nhân quyền.
Trước hết, tổ chức Điều 19 nêu lên một số điểm mà họ
cho là tích cực trong bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp, đặc
biệt là lời mở đầu khẳng định sự "tôn trọng và bảo
đảm quyền con người, phát huy dân chủ, một chính phủ của
nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân". Chương 2 cũng khẳng
định là "quyền con người, quyền công dân được Nhà nước
và xã hội thừa nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo
Hiến pháp và pháp luật."
Nhưng theo tổ chức Điều 19, bản dự thảo sửa đổi Hiến
pháp đã không nêu rõ quy chế pháp lý của các công ước về
nhân quyền mà Việt Nam đã ký kết và phê chuẩn và Việt Nam
có nghĩa vụ phải thi hành thông qua luật quốc gia. Điều 19
nhắc lại Việt Nam là nước thành viên Công ước Quốc tế
về các quyền chính trị và dân sự, công ước bảo vệ quyền
tự do ngôn luận và tự do thông tin.
Theo nhận định của tổ chức Điều 19, bản dự thảo sửa
đổi Hiến pháp 1992 chỉ bảo vệ rất hạn chế các quyền tự
do ngôn luận và tự do thông tin, vì Điều 26 viết: "Công dân
có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, được thông tin,
hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp
luật." Tổ chức Điều 19 sợ rằng có quá nhiều quyền
được nêu lên trong một điều khoản, cho nên họ đề nghị
là phải tách việc bảo vệ các quyền đó ra thành từng phần
riêng.
Tổ chức Điều 19 đề nghị là mỗi quyền tự do nói trên
phải được bảo đảm cho tất cả mọi người, không phân
biệt dân tộc. Họ cũng cho rằng quyền tự do bày tỏ chính
kiến phải được bảo vệ mà không có một sự hạn chế nào.
Mặt khác, quyền tự do ngôn luận phải bao gồm quyền tự do
tìm kiếm, thu nhận và quảng bá thông tin.
Tổ chức Điều 19 cũng đề nghị là quyền tự do báo chí
phải được định nghĩa một cách toàn diện hơn, tức là
phải bao gồm việc bảo vệ tính độc lập và tự do của
truyền thông, bảo đảm tính độc lập về biên tập, bảo vệ
quyền của phóng viên bảo mật nguồn tin, bảo đảm tính độc
lập và đa nguyên của hệ thống phát thanh truyền hình. . .
Cũng theo tổ chức Điều 19, quyền tự do lập hội phải bao
gồm quyền thành lập các công đoàn độc lập.
Tổ chức Điều 19 cũng nhận thấy là trong dự thảo Hiến pháp
có quá nhiều hạn chế đối với toàn bộ các quyền được
nêu lên trong chương 2 và như vậy là không đúng với tiêu
chuẩn quốc tế. Chẳng hạn như Điều 15 ghi rằng quyền con
người, quyền công dân " có thể bị giới hạn trong trường
hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật
tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng
đồng.". Điều 16 lại ghi thêm; " Không được lợi dụng
quyền con người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc
gia, lợi ích dân tộc, quyền, lợi ích hợp pháp của người
khác." Theo tổ chức Điều 19, khái niệm " lợi ích quốc
gia, lợi ích dân tộc, quyền, lợi ích hợp pháp của người
khác." quá mơ hồ và không tương hợp với các tiêu chuẩn
quốc tế.
Trong phần kết luận, tổ chức Điều 19 nhấn mạnh rằng sửa
đổi Hiến pháp Việt Nam phải là cơ hội để củng cố các
quyền căn bản của con người hơn là để hạn chế những
quyền đó. Cho nên, tổ chức này kêu gọi Quốc hội Việt Nam
xem xét các khuyến cáo của họ, để bảo đảm cho bản dự
thảo sửa đổi Hiến pháp phù hợp với các tiêu chuẩn quốc
tế về quyền tự do ngôn luận và thông tin.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130408/gop-y-hien-phap-qua-cai-nhin-cua-mot-chuyen-gia-nuoc-ngoai-ong-jonathan-london),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét