<strong>Book Hunter:</strong> Việc rèn luyện tư duy logic quá sớm
ở trẻ không hề tốt như chúng ta tưởng. Những đứa trẻ
sớm phát triển khả năng này thường được cho là "thần
đồng", đúng với tiêu chuẩn của người trưởng thành.
Nhưng những nghiên cứu khoa học đã chứng minh điều ngược
lại. Nhân sự kiện "Thần đồng" Đỗ Nhật Nam, chúng tôi
cũng vừa "hunt" được một đoạn khá thú vị, rất mong các
bạn suy ngẫm và bình luận.
<center>* * *</center>
Lối sống nhanh, hiện đại và nhiều áp lực hiện nay đang
khiến cho tuổi thơ của trẻ em bị ngắn lại, ít được chơi
đùa hơn, phải quan tâm đến việc học sớm hơn. Thế nhưng
người lớn thường quên mất rằng việc vui chơi đối với
trẻ em là rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến quá trình
phát triển nhận thức và tính cách của trẻ. Thông qua vui
chơi, chúng được tương tác nhiều hơn với xã hội, học cách
giải quyết vấn đề và sáng tạo; những kỹ năng thiết yếu
khi chúng trưởng thành.
Vậy việc tuổi thơ bị rút ngắn sẽ ảnh hưởng đến trẻ em
thế nào? Đó chính là điều đã xảy ra với người họ hàng
thân thuộc nhất với loài người hiện nay: người Neanderthal.
Người Neanderthal là một chủng tộc đã tồn tại ở Châu Âu
cách đây khoảng 250 nghìn năm, phát triển ra đến tận vùng
Trung Đông và bị tuyệt chủng cách đây khoảng 30 nghìn năm.
Cũng giống người tối cổ, tổ tiên của chúng ta, họ cũng
biết làm ra những công cụ phức tạp, sống nhờ săn bắn hái
lượm. Họ cũng có ngôn ngữ riêng, biết dùng lửa và có tục
chôn cất người chết. Điều khác biệt lớn nhất với họ và
tổ tiên chúng ta chính là về số lượng và bản chất của
những đồ đạc mà họ sử dụng được tìm thấy qua những di
chỉ khảo cổ.
Loài người chúng ta ngày nay sống trong một "nền văn hóa
của biểu tượng". Quần áo chúng ta mặc, ngoài những chức
năng cơ bản, còn mang nhiều yếu tố thể hiện khác : tính
cách, địa vị, thẩm mỹ… Chúng ta có những mối quan hệ mang
tính biểu tượng cao như anh chị em rể/dâu, bố mẹ vợ/chồng
hay anh em kết nghĩa… vốn chẳng có mối quan hệ về huyết
thống hay sinh học gì với chúng ta. Theo những di chỉ được
tìm thấy, người Neanderthal có rất ít những đồ dùng có tính
chất trang trí cho thân thể như lông chim, chuỗi hạt, móng
vuốt động vật hay chất nhuộm màu.
Trong khi đó, tổ tiên chúng ta, xuất phát từ Châu Phi 200 nghìn
năm trước đây thì lại khác. Chỉ tập trung vào giai đoạn 50
nghìn đến 30 nghìn năm TCN, các nhà khảo cổ đã tìm thấy
những đồ vật tinh xảo như sáo làm bằng xương, những bức
vẽ tuyệt đẹp trong hang Chauvet tại Pháp, những đồ chạm
khắc làm từ ngà voi hay các bức tượng có tình hình học rất
cân đối. Chúng mang đầy óc tưởng tượng và trí sáng tạo.
<center><img
src="http://bookhunterclub.com/wp-content/uploads/2013/04/chauvet-cave-painting.jpg"
/></center>
<center><em>Tranh vẽ trên tường hang Chauvet tại Pháp với niên
đại chừng 30 nghìn năm</em></center>
Khả năng tái hiện một vật thể ba chiều lên một bề mặt 2
chiều hay chạm khắc lên một chiếc ngà voi của tổ tiên chúng
ta đòi hỏi một tâm trí rất khác so với người Neanderthal.
Điều này được lý giải bởi những trò chơi mà trẻ con
người Homo erectus (một kiểu người tối cổ – tổ tiên của
chúng ta) và trẻ con người Neanderthal vẫn chơi khi còn là trẻ
con.
Người Neanderthal trưởng thành nhanh hơn so với con người hiện
đại ngày nay. Hệ quả của việc đó là thời thơ ấu của
họ ngắn hơn chúng ta. Các nhà khảo cổ học đã tìm được
bằng chứng xác thực giả thuyết này thông qua việc phân tích
những xác chết trẻ em hay trẻ sơ sinh người Neantherdal được
chôn cất. Năm 2010, Tanya Smith và các đồng sự tại trường
Harvard thông qua việc phân tích răng của những bộ xương
người Neanderthal đã tính toán được tuổi và tốc độ
trưởng thành của người Neanderthal nói chung. Smith kết luận
rằng người Neanderthal phát triển tương đối nhanh và nhanh
chóng tự lập, xa bố mẹ nhanh hơn chúng ta.
Với thời gian phụ thuộc bố mẹ dài hơn, trẻ em các loài, bao
gồm cả con người hiện đại như chúng ta có xu hướng được
vui chơi nhiều hơn, tham gia vào nhiều kiểu trò chơi và tâm
trí, nhận thức của trẻ em sẽ phát triển khác biệt đáng
kể so với những trẻ em không có cơ hội vui chơi nhiều. Một
thí nghiệm trên chuột đã chỉ ra rằng những con chuột được
nuôi lớn bình thường nhưng bị cách ly với bạn bè từ bé
sẽ gặp những vấn đề về não bộ giống như những con
chuột bị tổn thương vùng não trước trán; là vùng tác động
đến tư duy trừu tượng, khả năng lập luận và tương tác xã
hội. Nói cách khác, việc vui chơi thời thơ ấu ảnh hưởng
lớn đến cách chúng ta tư duy và nhận thức.
Rất dễ để nhận ra, trẻ em thường thích những trò chơi
liên quan đến trí tưởng tượng, vốn là yếu tố nền tảng
và cần thiết cho việc sống trong một nền văn hóa mang đầy
tính biểu tượng. Việc tưởng tượng ra những giải pháp siêu
thực cho những vấn đề thực tế và xem xét chúng dẫn tới
đâu trước khi bắt tay vào thực hiện mang lại những lợi
thế to lớn cho tổ tiên chúng ta. Trẻ em người Neanderthal, theo
những gì chúng ta biết, quá bận rộn để có thời gian những
trò chơi "nếu thì" đó và dẫn đến "cách người
Neanderthal nhìn nhận thế giới hoàn toàn khác với cách nhìn
nhận của chúng ta".
Một nghiên cứu khác đến từ Simon Neubauer và Jean-Jaques Hublin
từ Viện Nghiên cứu Max Planck về vấn đề Nhân chủng học
tiến hóa đã chỉ ra rằng, việc não bộ của người Neanderthal
phát triển nhanh hơn chúng ta đã khiến các yếu tố trong môi
trường sống ít tác động lên họ hơn, hay nói cách khác họ
ít quan tâm đến những biến đổi trong môi trường sống của
họ hơn. Một ví dụ thời nay đã chỉ ra rằng, những trẻ em
tự kỷ tỏ ra kém hơn trong khả năng đoán biết những dấu
hiệu từ môi trường sống, từ xã hội và ít dùng trí tưởng
tượng hơn.
Tôi nghĩ rằng chỉ qua vài năm "rèn luyện" trí não của
mình thông qua những trò chơi đầy tính tưởng tượng thời
thơ ấu như vậy cũng đủ khiến cho tổ tiên chúng ta lúc
trưởng thành có thể tạo nên những công trình nghệ thuật
đậm chất biểu tượng như trong hang Chauvet mà ta đã biết.
_____________________
<em>Bài viết của tác giả April Nowell được đăng trên tạp
chí New Scientist ra ngày 23 tháng 2 năm 2013.</em>
<em>April Nowell là một nhà khảo cổ học làm việc tại Đại
học Victoria, Canada. Bà thích tìm hiểu về những vấn đề như
nguồn gốc của nghệ thuật, cách con người sử dụng biểu
tượng. Bài viết này là một đoạn lược trích từ một
chương có tựa đề "Tuổi thơ, vui chơi và sự tiến hóa trong
kỹ năng xã hội của người Neanderthal và con người hiện
đại" trong cuốn sách sắp ra mắt "Bản chất của văn
hóa".</em>
Trích từ <a
href="http://bookhunterclub.com/vui-choi-la-cach-tot-nhat-de-phat-trien-tu-duy-o-tre/">Book
Hunter</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130409/april-nowell-vui-choi-la-cach-tot-nhat-de-phat-trien-tu-duy-o-tre),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét