Anh Duy - Myanmar: “Báo mới đây!”

Đó là tiếng rao bán báo quen thuộc đã vắng bóng từ hơn nửa
thế kỷ qua trên đường phố thủ đô Myanmar.

<center><img
src="http://images1.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=626309"
/></center>
<center><em>Độc giả đọc tờ The Voice - một trong bốn tờ báo
tư nhân phát hành từ ngày 1-4 - Ảnh: AFP</em></center>

Bốn nhật báo tư nhân đã ra mắt vào đầu tháng 4. Người dân
và người làm báo đón nhận làn gió mới này như thế nào?

Từ khi chính quyền dân sự của Tổng thống Thein Sein thực
hiện những bước đi cải cách, kinh tế đã có chuyển động,
nhiều lĩnh vực quan trọng như nông nghiệp, xây dựng có bước
phát triển rõ rệt. Riêng lĩnh vực truyền thông, cải cách
thể hiện rõ ở lĩnh vực báo chí và kêu gọi đầu tư xây
dựng hạ tầng viễn thông (mạng di động và Internet).

<h2>"Mừng rơi nước mắt"</h2>

Đó là cảm xúc của ông Khin Maung Lay - tổng biên tập nhật
báo Golden Fresh Land - một trong bốn tờ báo tư nhân đã ra mắt
ngày 1-4. Đã 50 năm từ khi tướng Ne Win đảo chính và thành
lập chính quyền quân sự, nền báo chí bị kiểm soát gắt gao.
Báo chí tư nhân không còn tồn tại. Nhật báo New Light of Myanmar
của nhà nước trở thành kênh thông tin chủ đạo của người
dân. Nó trở thành tờ báo không có đối thủ cạnh tranh, hoạt
động theo cơ chế bao cấp. Nay, làn gió mới đã thổi đến
để thỏa cơn khát của một đất nước vừa mở cửa đang
cần thông tin để phát triển, cũng như của người dân đang
cần thông tin đa dạng để đáp ứng những đòi hỏi và nhu
cầu mới của mình.

Theo thống kê của tờ Global Post của Mỹ, trong ngày đầu tiên
phát hành tờ Golden Fresh Land (1-4), 80.000 bản đã được bán
sạch vào trưa cùng ngày. Trả lời phỏng vấn báo Irrawaddy, ông
Maung Lay không giữ nổi cảm xúc: "Chúng tôi đã chờ đợi
hơn nửa thế kỷ cho ngày hôm nay".

Một thay đổi có thể thấy: hình lãnh tụ đối lập Aung San
Suu Kyi đã xuất hiện trên trang nhất của báo, điều mà cách
đây vài năm người ta không tưởng tượng được khi hình bà
bị cấm treo ở nơi công cộng.

Tun Win, một tài xế taxi tại Yangon, hào hứng: "Giờ đây
người dân có thể tiếp cận thông tin mỗi ngày, không phải
mỗi tuần một lần".

Cùng với Golden Fresh Land, ba nhật báo khác là The Voice, The Union
và The Standard Time cũng đồng loạt ra mắt độc giả cùng ngày.
16 nhật báo khác đã được cấp phép và sẽ ra mắt trong thời
gian tới. AP trở thành hãng thông tấn đầu tiên đặt văn
phòng tại Myanmar từ khi chính quyền Thein Sein tiến hành cải
cách truyền thông, với 6 nhà báo hoạt động thường trú tại
Yangon. Đài NHK (Nhật) cũng sẽ hoạt động tại Myanmar trong
thời gian tới.

Các nhà báo Myanmar đang lạc quan với bức tranh cải cách của
chính phủ. Những cách thức làm báo mới cũng du nhập vào
Myanmar. Để cạnh tranh, các tờ báo đua nhau làm mới nội dung.
Tờ The Voice in màu trang nhất với đủ chuyên mục từ tin tức
trong nước đến nước ngoài, thể thao, công nghệ giới thiệu
các sản phẩm tiêu dùng từ TV thông minh (smart TV) đến điện
thoại di động của các hãng nổi tiếng.

Khi không còn bị ngăn chặn, các trang mạng xã hội như Facebook,
Twitter... trở thành một kênh truyền thông mới để trao đổi,
những đề tài từ cộng đồng mạng trở thành đề tài báo
chí nóng hổi. Dù còn nhiều hạn chế như dự luật về báo
chí chưa được thông qua, một số vấn đề về xung đột sắc
tộc, vai trò của quân đội trong chính quyền vẫn còn là đề
tài nhạy cảm, song nền báo chí Myanmar đang tiến dần trên con
đường "mở cửa".

Để cải cách lĩnh vực truyền thông, chính quyền Thein Sein xem
ra đã có những bước chuẩn bị chủ động. Nhà báo kỳ cựu
tại Myanmar Ye Naing Moe cho biết ngay từ lúc chưa "mở cửa"
cho báo chí, ông đã được Bộ Thông tin mời đến giảng dạy
cho các công chức về báo chí. "Tại khóa học này, những
vấn đề nhạy cảm như chính trị được mang ra mổ xẻ" -
tờ Global Post dẫn lời ông Ye Naing Moe. Tương tự, từ ngày
20-8-2012, chính quyền Thein Sein đã bỏ cơ quan kiểm duyệt báo
chí. Các tờ báo từ nay không phải nộp bản thảo cho cơ quan
kiểm duyệt trước khi đăng tải, mà phải tự chịu trách
nhiệm về nội dung tin bài trước công luận.

<h2>Hạ tầng truyền thông: thị trường "béo bở"</h2>

Việc phát triển hạ tầng truyền thông cũng đang trở thành
một thị trường hấp dẫn tại Myanmar. Theo BBC, chỉ 10% dân
số nước này tiếp cận với điện thoại di động trên tổng
số 60 triệu người. Để thực hiện mục tiêu tăng vùng phủ
sóng di động lên 80% diện tích lãnh thổ vào năm 2016, đầu
tháng 4 vừa qua Myanmar đã mở thầu gói cung cấp hạ tầng
viễn thông. Các ông lớn đua nhau nhảy vào, tiêu biểu như
Vodafone (Anh), China Mobile (Trung Quốc) và hàng loạt tên tuổi
lớn khác như Telenor của Na Uy, Qatar Telecom để tranh nhau gói
thầu cung cấp mạng di động quốc gia.

Các "đại gia" trong ngành dịch vụ Internet cũng không chậm
chân trong thị trường non trẻ nhưng hấp dẫn này. Sau chuyến
công cán vào tháng 3 đến Myanmar, chủ tịch Google Eric Schmidt
đã mở ngay trang tìm kiếm Google dành riêng cho thị trường này
và hỗ trợ ngôn ngữ Myanmar trong dịch vụ tìm kiếm trực
tuyến. Các quán cà phê Internet mọc lên như nấm tại các thành
phố lớn Yangon, Mandalay, Naypyidaw... Tuy nhiên, vẫn còn nhiều
vùng Internet chưa phủ sóng khiến Myanmar trở thành thị trường
tiềm năng cho nhiều công ty viễn thông xây dựng cơ sở hạ
tầng.

ANH DUY

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130410/anh-duy-myanmar-bao-moi-day), một
số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!