Giang Le - Stimulus

Một năm trước cả nước ca thán về lạm phát cao, ai cũng mong
mặt bằng giá cả được kéo xuống. Bây giờ khi giá bắt
đầu sụt giảm, dù vẫn còn cao hơn so với cách đây một năm,
người dân chưa kịp phấn khởi thì các chuyên gia kinh tế lại
cảnh báo nguy cơ giảm phát và suy thoái. Thông tin về sức mua
giảm, tồn kho tăng, doanh nghiệp phá sản hàng loạt và dự báo
GDP sẽ tăng dưới 5% tràn ngập mặt báo dường như đã làm
các nhà hoạch định chính sách sốt ruột. NHNN bỏ ngoài tai
khuyến cáo của IMF cắt giảm lãi suất liên tục và khi thấy
tăng trưởng tín dụng vẫn không nhúc nhích đã buộc các ngân
hàng phải "đảo nợ" cho doanh nghiệp với mức lãi suất trần
15%. Chính phủ cũng quyết liệt không kém khi dự định sẽ
tăng tốc giải ngân đầu tư với tốc độ gấp rưỡi từ nay
đến cuối năm, chưa kể nếu đề án xử lý nợ xấu được
thực hiện sẽ có hàng chục nghìn tỷ được đẩy ra nền kinh
tế. Những động thái có tính phản ứng vô điều kiện
(knee-jerk) này có thể thúc đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn
nhưng sẽ đẩy lùi nhiều nỗ lực cải cách và ổn định kinh
tế mà VN đã đạt được trong thời gian qua.

Trước hết cần phải thấy tăng trưởng kinh tế của VN đang
và sẽ suy giảm là điều tất yếu khi cả thế giới đang rơi
vào một chu kỳ suy thoái mới. Xét cho cùng kim ngạch xuất
khẩu của VN gần bằng toàn bộ GDP nên nền kinh tế VN không
thể tránh khỏi bị "vạ lây" khi các bạn hàng lớn như EU,
Mỹ, Nhật, Trung Quốc "hắt hơi sổ mũi". Đáng ra những cú
sốc từ bên ngoài như vậy có thể được hấp thụ bớt một
phần nếu chính sách tỷ giá linh hoạt hơn nhưng tiếc là NHNN
vẫn khăng khăng giữ ổn định tỷ giá. Những biện pháp nới
lỏng tiền tệ và tài khoá sẽ kích thích tổng cầu trong
nước nhưng không giúp hàng VN nâng tính cạnh tranh ngay cả trên
thị trường nội địa. Thêm vào đó kích cầu bao giờ cũng đi
kèm với gia tăng thâm hụt thương mại và một phần nguồn
lực kích cầu sẽ thất thoát ra bên ngoài, nhất là trong giai
đoạn cả thế giới tìm cách gia tăng xuất khẩu.

Thứ hai, kinh tế suy giảm đồng thời với lạm phát hạ nhiệt
là kết quả của những nỗ lực thắt chặt tiền tệ nhằm
ổn định vĩ mô trong hai năm qua. Giới doanh nghiệp buộc phải
giảm bớt tỷ lệ vốn vay (deleveraging) khi tín dụng bị thắt
chặt, hệ quả tất yếu là đầu tư giảm và qui mô sản xuất
thu hẹp. Lạm phát trước đây do tăng trưởng quá nóng và
đầu tư quá mức cần thiết (over investment) nhưng không hiệu
quả, bởi vậy giảm phát và giảm đầu tư là điều nên có.
Một giai đoạn suy giảm là điều kiện cần để nền kinh tế
đào thải những doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả, quá
phụ thuộc vào vốn vay, phụ thuộc vào đặc quyền đặc lợi.
Cuộc thanh lọc này nếu được kết hợp với quá trình tái
cấu trúc mạnh mẽ các doanh nghiệp nhà nước sẽ đẩy mạnh
năng suất (productivity) của nền kinh tế trong tương lai. Giải
cứu tất cả doanh nghiệp bằng mọi giá có thể khôi phục
tăng trưởng trong ngắn hạn nhưng nền kinh tế sẽ càng ngày
càng kém hiệu quả và rủi ro tiềm ẩn càng cao.

Thứ ba, nếu các chính sách đối phó với suy giảm kinh tế
được tập trung vào trợ giúp người nghèo thay vì cấp tập
hỗ trợ doanh nghiệp, hố ngăn cách giầu nghèo vốn đã quá
sâu sẽ được giảm bớt. Trong những năm tăng trưởng nóng,
một số người đã giàu lên nhờ vào cơ chế và dòng tín
dụng dễ dãi. Đa số dân chúng còn lại dù có thu nhập tăng
lên nhưng phải đối mặt với lạm phát cao và dịch vụ công
ngày càng thu hẹp nên khả năng tích luỹ rất thấp. Quá trình
phân tầng xã hội chỉ giảm tốc khi lạm phát và tăng trưởng
hạ nhiệt. Nếu chính phủ tập trung nguồn lực xây dựng một
hệ thống an sinh xã hội và mạnh tay trợ cấp người nghèo
thì ảnh hưởng của suy giảm kinh tế sẽ giảm đáng kể, đó
cũng sẽ là nền móng cho một xã hội bình đẳng và ổn định
hơn. Vung tay chi tiền thuế của dân để cứu doanh nghiệp sẽ
là hình thức chuyển ngược của cải từ đa số dân chúng cho
một tầng lớp nhỏ trong xã hội vốn đã giàu có. Nếu phải
cứu một số doanh nghiệp nào đó cần phải có cơ chế ràng
buộc để họ phải chia sẽ một phần lợi nhuận trong tương
lai cho xã hội chứ không thể "lời tôi hưởng, lỗ nhà nước
và nhân dân chịu".


<em>Note: Một version của bài viết này đã được đăng trên
TBKTSG.</em>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13554), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!