Việt Nam liệu có ‘thoát Trung’ được không?

<img
src="http://gdb.voanews.com/5AD4EB85-4E98-42F9-8A11-F4736BDE15DF_w640_r1_s_cx0_cy5_cw0.jpg"
/>
<center><em>Xe tải xếp hàng tại cửa khẩu Tân Thanh vào Trung
Quốc từ Lạng Sơn, Việt Nam (D. Schearf / VOA). Bộ Công thương
Việt Nam đã nêu một giải pháp cụ thể, đó là đưa vải
thiều vào tiêu thụ tại các tỉnh phía nam để giúp loại trái
cây nổi tiếng của miền Bắc này tránh bị phụ thuộc vào
thị trường Trung Quốc.</em></center>

'Cơ hội thoát Trung ngàn năm có một', 'Muốn thoát Trung Quốc,
phải vượt qua chính mình'… Đó là các hàng tít trên báo chí
Việt Nam những ngày qua. Mới đây, Bộ Công thương Việt Nam
đã nêu một giải pháp cụ thể, đó là đưa vải thiều vào
tiêu thụ tại các tỉnh phía nam để giúp loại trái cây nổi
tiếng của miền Bắc này tránh bị phụ thuộc vào thị
trường Trung Quốc. Để tìm hiểu xem liệu Việt Nam có thể
thoát khỏi cái bóng quá lớn của Trung Quốc hay không, VOA Việt
Ngữ đã hỏi chuyện Tiến sỹ kinh tế người Mỹ gốc Việt
Alan Phan, người từng có nhiều năm hoạt động kinh doanh tại
cả Việt Nam lẫn Trung Quốc.

Trước hết, kinh tế gia này nói về sự áp đảo của kinh tế
của nước láng giềng phương Bắc của Việt Nam:

Thực tình thì sự áp đảo này đã kéo dài lâu rồi vì có
nhiều lý do: một là họ ở rất gần, hai là họ rất quen
thuộc với thị trường và thứ ba là nhà nước Việt Nam đã
dành cho họ rất nhiều ưu đãi.

Điều quan trọng nhất là cái hệ thống pháp luật của Việt
Nam dễ bị trục lợi nếu mà vấn đề tham nhũng hiện diện
gần như là khắp nơi. Trong các vấn đề chính này, Trung Quốc
đã lợi dụng tối đa thành ra họ có một cái ưu thế so với
các nhà đầu tư hay các doanh nhân khác trên thế giới thì họ
gần như là có một lợi thế gần như tuyệt đối trong vấn
đề giao thương với Việt Nam, và đo đó cái kinh tế Việt Nam
tùy thuộc rất nhiều vào Trung Quốc.

Có thể nói cái quan trọng nhất là vấn đề là gần như là
nền kinh tế Việt Nam hiện nay tùy thuộc rất nhiều vào vấn
đề xuất khẩu qua những xí nghiệp FDI. Và cái quan trọng
nhất, tất cả các nguyên liệu, phụ liệu cũng như là máy móc
dùng cho việc xuất khẩu này nó đều là, phần lớn là từ
Trung Quốc. Thì đó tôi cho là một cái điều sẽ gây ra những
hệ lụy nếu mà Trung Quốc có áp dụng các biện pháp này kia.
Hiện bây giờ vẫn chưa thấy nhưng có thể trong tương lai, đó
là một vũ khí bén nhọn của họ.

<strong>VOA: </strong><em>Như vậy, có nghĩa là trong tương lai gần,
Việt Nam khó mà thoát khỏi tầm ảnh hưởng của Trung Quốc
về kinh tế đúng không, thưa ông?</em>

<strong>Tiến sỹ Alan Phan: </strong>Đúng rồi, bởi vì ngoài vấn
đề họ đang nắm giữ một lợi thế rất là quan trọng thì
lại thêm một cái là cái thu nhập của người Việt Nam,
người tiêu dùng Việt Nam quá thấp thành ra họ ưa chuộng cái
hàng rẻ tiền và những cái hàng này thì đặc biệt là Trung
Quốc có thể nói là họ có lợi thế không những tại Việt
Nam mà gần như khắp toàn cầu về các đồ rẻ tiền, kém
chất lượng.

Dĩ nhiên là người Việt Nam thì họ vẫn thích những hàng hóa
từ Âu – Mỹ nhưng mà họ không có thể nào trả giá được,
thành ra đó là vấn đề tại sao hàng Trung Quốc tràn ngập
Việt Nam, nhất là tại những vùng quê. Nói về số lượng thì
nó khủng khiếp lắm.

Một điều quan trọng hơn nữa là doanh nhân Trung Quốc họ rất
khôn khéo nếu so với doanh nhân Việt Nam. Các chiến lược về
thị trường hay mô hình kinh doanh cũng như cách thức để mà
đem hàng Trung Quốc vào Việt Nam <strong>thì họ rất thành
công.</strong>

<strong>VOA: </strong><em>Thưa ông, vừa qua các nhân sỹ, trí thức
ở Việt Nam có đề cập tới điều họ nói là 'thoát
Trung', theo ý kiến của ông, tính khả thi của lời kêu gọi
này như thế nào?</em>

<strong>Tiến sỹ Alan Phan: </strong>Vấn đề thoát Trung, ngay cả
kinh tế, chính trị cũng như quân sự, thì tôi cho là hiện bây
giờ cái khả thi gần như là 0 bởi vì thứ nhất, trên thượng
tầng của lãnh đạo Việt Nam, vẫn còn một sự liên kết khá
bền chặt với lại chính trị của Trung Quốc.

Vấn đề là ngay cả chính phủ, dù họ nói bất cứ điều gì,
thì cái quyền lợi, quyền lực của họ dựa rất nhiều vào
chính trị của đảng Cộng sản Trung Quốc. Thành ra tôi nghĩ
là ngay cả người cầm đầu cũng không muốn làm gì để ảnh
hưởng tới cái đó thì những chuyện khác sẽ tùy thuộc vào
quyết định đó.

Còn vấn đề thoát ra khỏi kinh tế thì cũng là một điều khó
bởi vì như tôi nói, nó đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện
về cách thức làm ăn, về những cái doanh nghiệp nhà nước,
về những người đã được hưởng thụ rất nhiều từ Trung
Quốc mà hiện bây giờ đang nắm nền kinh tế Việt Nam. Bảo
họ thay đổi thì tôi nghĩ đó là điều không thể có. Và
điều sau cùng như tôi nói, thị trường Việt Nam với một cái
thu nhập quá thấp thì họ khó có thể đi tìm hàng hóa từ
những nơi khác để mà thay thế, và xuất khẩu Việt Nam cũng
tùy thuộc rất nhiều vào giá rẻ của nguyên liệu Trung Quốc
nên thành ra bây giờ bảo họ thay đi, họ sử dụng nguyên
liệu của Ấn Độ hay của những nơi khác thì tôi nghĩ đó là
một cái chuyện họ không muốn làm.

<strong>VOA: </strong><em>Giới quan sát cho rằng trong khi tình hình
ở biển Đông hiện vẫn chưa lắng dịu, có lẽ trong thời gian
tới, những khó khăn mà kinh tế Việt Nam sẽ vấp phải cũng
không phải là nhỏ. Ông nghĩ sao về nhận định này?</em>

<strong>Tiến sỹ Alan Phan:</strong> Đương nhiên khi mà đã có
những trục trặc xảy ra từ cái vấn đề chính trị. Trung
Quốc dĩ nhiên họ là một nước lớn, họ muốn trở thành
một cường quốc và họ muốn có một nguồn tài nguyên chắc
chắn, ổn định, muốn một láng giềng có thể nói là lệ
thuộc hoàn toàn với họ thành ra họ có vẻ cứng rắn trong
vấn đề biển Đông.

Đồng thời, Việt Nam có nhu cầu chính trị về địa phương,
về dân tộc thì tức là các lãnh đạo Việt Nam cũng không
muốn tỏ ra là quá lệ thuộc vào Trung Quốc. Nhưng mà tất cả
những chuyện này tôi nghĩ nó cũng giống như là 'a storm in a
teacup', tức là quậy lên vậy thôi, chứ còn đâu cũng vào
đấy. Tôi nghĩ về lâu về dài nó không thay đổi gì lắm. Còn
hiện tại, trong một thời gian ngắn, nó có thể gây ra bất
cập cho nền kinh tế Việt Nam.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140701/viet-nam-lieu-co-thoat-trung-duoc-khong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!