Huy Đức - Mồi Lửa & Đống Củi

Sự kiện Bình Dương - Vũng Áng cho thấy, khi gậy gộc đã ở
trong tay đám đông, mọi giá trị đều trở nên vô nghĩa[1]. Tuy
nhiên, còn "vô nghĩa" hơn nếu sự kiện "Bình Dương - Vũng Áng"
được sử dụng như những con ngoáo ộp để dọa dân chúng
nhằm củng cố độc tài, toàn trị.

<h2>Một Thế Lực Bành Trướng & Một Nền Kinh Tế</h2>

Trong số 315 nhà đầu tư chịu thiệt hại trong vụ Bình Dương,
có 12 công ty bị cháy lớn (nhiều nhà xưởng bị cháy rụi), 3
công ty bị cháy nhỏ, 33 công ty bị trộm cướp tài sản, 196
nhà xưởng bị đập phá, 241 văn phòng bị hư hại, có nhiều
văn phòng bị đốt sạch, phá sạch. Con số thiệt hại chưa
được quy thành tiền nhưng cho dù nó lớn tới mức nào, đó
cũng chỉ là những tổn thất có khả năng đo, đếm được.

Chưa biết bao giờ các nhà máy trong 29 khu công nghiệp ở Bình
Dương mới có thể trở lại hoạt động bình thường. Điều
này, ảnh hưởng trực tiếp ngay tới hơn hai trăm ngàn lao
động Việt Nam. Thiệt hại vì sự sút giảm uy tín của môi
trường đầu tư còn khó định lượng hơn.

Trong mấy năm gần đây, Trung Quốc là thị trường có mức
độ phát triển tốt nhất của ngành hàng không Việt Nam.
Trước 13-5-2014, trung bình mỗi ngày có gần 20 chuyến bay Việt
- Trung. Nay con số đó đang có nguy cơ bằng không. Thiệt hại
cho Hàng không Việt Nam có thể lên đến hàng nghìn tỷ.

Chủ một resorts thường xuyên có 30% khách đến từ Trung Quốc
ở Hội An cho biết, tất cả khách đặt phòng người Trung
Quốc đều đã "cancelled". Hàng nghìn biệt thự trên bãi biển
Đà Nẵng vốn lâu nay sống nhờ khách Trung Quốc nay đang lần
lượt bị trả lại...

Những phản ứng vừa qua cho thấy, người Việt Nam chỉ mới
nhạy cảm trước một Trung Quốc bành trướng, trong khi, Trung
Quốc còn là một nền kinh tế lớn.

<h2>Yếu Tố Bên Trong</h2>

Người Việt có vẻ như đã xích lại gần nhau trong những ngày
vừa qua. Dân chúng dễ dàng bỏ qua những chính sách đã đưa
đất nước lún sâu. Một vài nhà lãnh đạo bỗng dưng sáng
lên. Nhưng, chúng ta sẽ làm gì nếu giàn khoan HD 981 vẫn nằm
lì ngoài biển đông. Chúng ta sẽ làm gì nếu tất cả những
nguyên nhân làm cho đất nước thất thế, tụt hậu vẫn tiếp
tục phát huy; những kẻ bảo thủ, trì trệ vẫn bình chân và
bọn tham nhũng vẫn tiếp tục ngự trị.

Một quốc gia không thể giữ yên bờ cõi nếu không đoàn kết.
Nhưng nếu một quốc gia chỉ thực sự đứng bên nhau khi "tổ
quốc bị xâm lăng" thì bi kịch còn lớn hơn. Nếu không sớm
tìm ra một yếu tố bên trong để đoàn kết quốc gia, chủ
nghĩa dân tộc cực đoan sẽ luôn dễ dàng bị các bên lợi
dụng (cả Chính phủ và những người được coi là "dân
chủ").

Cái giá mà dân tộc Việt Nam phải trả cho cuộc chiến kéo dài
mười năm, 1979-1989, là không chỉ bằng sự kiệt quệ nội
lực, sự cô lập trên trường quốc tế mà còn bằng xương,
máu của hàng triệu thanh niên. Chúng ta cần một chính phủ
ứng xử với Trung Quốc bằng tư thế của một quốc gia có
chủ quyền chứ không phải một chính phủ, lúc thì quá lệ
thuộc, lúc lại đẩy dân ra chỗ hòn tên mũi đạn.

Sáng 1-1-2014, khi nói chuyện với chúng tôi, ông Trần Việt
Phương, người giúp việc của nhiều nhà lãnh đạo Hà Nội -
từng sống và làm việc bên cạnh Phạm Văn Đồng và Hồ Chí
Minh từ 1949 - 1969 - nói: Trong lịch sử nghìn năm giữ nước,
chưa có thời nào Việt Nam mất cảnh giác và chịu lệ thuộc
vào Trung Quốc như 'triều đại' ngày nay. Sở dĩ có điều đó
là vì chúng ta đã nhiều lúc ứng xử với tư thế một ông em
ngoan, ngây thơ tin các ông anh cũng vì tinh thần quốc tế vô
sản. Theo ông Trần Việt Phương, thời còn Liên Xô và phe xã
hội chủ nghĩa, chúng ta đã từng ở trong một nền thực dân
kém văn minh hơn nền thực dân trước kia.

Trong những ngày giàn khoan HD 981 đang ở trong vùng biển Hoàng Sa
nhiều người Việt bàn đến chuyện "thoát Trung". Nhưng theo tôi
trước khi "thoát Trung", người Việt phải thoát ra khỏi chính
vấn đề đang ở trong tay người Việt.

Năm 1974, nếu người Việt chúng ta ở chung một chiến hào,
chắc chắn Hoàng Sa không thể rơi vào tay Trung Quốc. Chắc
chắn không có sự kiện HD 981. Chắc chắn Trung Quốc không thể
khoan vào những nơi người Việt Nam rất dễ bị tổn thương.

Theo tôi, điều cấp bách nhất mà chúng ta, bao gồm cả những
người cầm quyền, phải làm là phải thoát hoàn toàn ra khỏi
ý thức hệ, điều khiến cho Chính quyền có những lúc "ngây
thơ" tin vào "mười sáu chữ vàng"; điều đã khiến cho lãnh
thổ quốc gia bị hơn hai mươi năm chia cắt; điều khiến cho
người Việt Nam, gần 40 năm sau chiến tranh, vẫn không thể nào
ngồi bàn với nhau hòa giải.

<h2>Giai Cấp Trai Làng</h2>

Nói chuyện với hàng chục chủ doanh nghiệp và công nhân ở
Bình Dương, chúng tôi nhận thấy cách lôi kéo công nhân biểu
tình hôm 13-5-2014 gần giống như cách mà các cuộc đình công
vẫn diễn ra ở đây. Liên đoàn Lao động không bao giờ có vai
trò nào ngoài việc buộc các doanh nghiệp phải trả công đoàn
phí hàng tháng một khoản tiền bằng 2% quỹ lương. Đứng sau
các cuộc đình công thường là một bọn người giấu mặt.

Bọn người tương tự đã xuất hiện vào ngày 13-5-2014, xông
vào các nhà máy, yêu cầu giới chủ phải cho công nhân nghỉ
để đi "biểu tình chống Trung Quốc". Đề nghị này ngay lập
tức được công nhân hoan nghênh. Một số bỏ về nhà nghỉ
ngơi, vui vì được "hưởng nguyên lương". Một số khác đi theo
những người cầm đầu cuộc "biểu tình". Những công nhân vô
tội này không ngờ rằng, họ đang bị kéo vào một âm mưu nguy
hiểm.

Người lao động ở Bình Dương mà những người Marxists thích
gọi là "giai cấp công nhân", thực chất vẫn là những nông
dân. Trong số 235.800 lao động làm việc trong 29 khu công nghiệp
ở Bình Dương chỉ có 9,8% là người địa phương. Họ phải
rời bỏ quê hương vì chính sách đất đai và chính sách công
nghiệp hóa sai lầm.

Chính sách đất đai không cho phép tích tụ những mảnh ruộng
manh mún để hình thành các trang trại lớn, nơi có thể hiện
đại hóa sản xuất nông nghiệp và phát triển công nghiệp
chế biến nông sản, nơi các trai làng có thể ở tại chỗ mà
ly nông thay vì phải ly hương.

Họ bị dồn vào một nơi cách xa lũy tre, vẫn chất phác nông
dân nhưng bị lẫn trong bộ đồng phục, không danh tính, không
làng xóm. Họ ngây thơ đi theo đoàn "biểu tình chống Trung
Quốc", bị cuốn trong một cơn kích động, nghĩ là mọi hành
động đập phá, lấy cắp của họ sẽ bị lẫn vào đám
đông.

<h2>"Ý Thức Hệ"</h2>


Hôm 29-4-2014, Cựu Bộ trưởng Trương Đình Tuyển đã được
hoan nghênh khi ông phát biểu công khai ở Diễn đàn kinh tế mùa
xuân Hạ Long: "Đã đến lúc phải thừa nhận xã hội dân sự".
Nhưng, cũng ông Trương Đình Tuyển vào ngày 17-4-2014, khi nói
chuyện nội bộ về TPP với các đại biểu quốc hội ở Văn
phòng Quốc hội phía Nam lại cho rằng, phá bỏ thế độc
quyền của Liên đoàn lao động Việt Nam (cho công nhân lập các
công đoàn độc lập), là điều không thể thương nghị.

Hy vọng ông Trương Đình Tuyển, người đang cố vấn cho Chính
phủ về đàm phán TPP, tìm hiểu vai trò Liên đoàn lao động
trong các vụ đình công, bạo động, ở Bình Dương, để thấy,
chỉ vì ngăn cản công nhân hình thành các tổ chức đại diện
cho mình (điều kiện mà TPP đòi), khi lâm sự, chủ doanh nghiệp
cũng như Đảng, Nhà nước đã không có ai để mà "thương
nghị". Công nhân nhanh chóng bị cuốn vào những đám đông
không còn khả năng kiểm soát.

Cũng hôm 17-4-2014, ông Trương Đình Tuyển giải thích, Liên
đoàn lao động là tổ chức của Đảng, giữ vị trí độc
quyền của nó là giữ một đặc trưng của chế độ. Tiền
thuế của dân đang được chi để nuôi các đoàn thể quốc
doanh. Điều này rất dễ ru ngủ Chế độ khi trong ấm, ngoài
êm. Nhưng, khi lâm trận thì mới thấy những tổ chức rình rang
tốn kém đó nhanh chóng trở nên vô dụng.

Cựu Phó thủ tướng Trần Phương, một nhà lý luận gần gũi
với Tổng bí thư Lê Duẩn thừa nhận: "Cho đến trước khi
Liên Xô sụp đổ, đầu óc chúng tôi vẫn bị cầm tù trong sự
giáo điều của chủ nghĩa Marx - Lenin". Thật khó để biết
một cách chắc chắn, thế hệ lãnh đạo hiện nay đã để cho
đầu óc của mình ra khỏi "nhà tù ý thức hệ" như thế hệ
Trần Phương hay chưa. Một người được coi là cởi mở như
ông Tuyển, mà vẫn tư duy như vậy thì liệu có ai thực sự
đã thoát khỏi "chiếc còng tư tưởng".

<h2>"Mồi Lửa Đã Ở Dưới Đống Củi"</h2>

Nếu có một xã hội dân sự trưởng thành, công nhân có các
tổ chức đại diện cho mình, chắc chắn sẽ không dễ bị kéo
vào một đám đông như thế. Nếu có một nhà nước pháp
quyền (và có luật biểu tình), cảnh sát tự tin vào tính chính
danh của quyền lực công, chắc chắn đã có hành động thích
hợp trước khi đám đông phạm tội.

Không chỉ gây ra thiệt hại, phải coi sự kiện "Vũng Áng -
Bình Dương" là những cảnh báo sớm. Một chế độ toàn trị
rõ ràng đã không có khả năng gìn giữ "ổn định chính trị"
như nhiều người vẫn tưởng lầm. Mồi lửa đã ở dưới
đống củi.

Đi đến tự do chính trị mà không có lộ trình thích hợp thì
rất dễ gây rối loạn. Nhưng khước từ dân chủ hóa thì sự
sụp đổ là chắc chắn xảy ra. Khi đó, bạo loạn sẽ không
còn ở mức độ "Vũng Áng - Bình Dương" như chúng ta vừa
chứng kiến.

Việt Nam đã rất cô độc trong xung đột Biển Đông không chỉ
vì không có ai thực sự là đồng minh, mà còn, thay vì hòa vào
xu thế của thời đại văn minh, Hà Nội lại tự xích mình
trong nhóm những quốc gia bị "loài người (thực sự) tiến
bộ" đặt sang bên lề thương hại. Cho dù không thể có ai là
"bạn vĩnh viễn", nhưng nếu Việt Nam có một chế độ chính
trị tiến bộ, bên trong tôn trọng dân chúng, bên ngoài chỉ
"trao đổi vàng" với những nhà nước dân chủ văn minh, chúng
ta chắc chắn sẽ có rất nhiều bạn đồng hành.

Trong những ngày này, tôi tin là có hàng triệu người Việt Nam
tuy không xuống đường biểu tình nhưng vẫn đang nung nấu trong
mình lòng yêu nước. Nhưng tôi tin, không ai, không riêng một
đảng phái nào, đứng riêng lẻ mà có thể tìm được cho
Việt Nam một con đường đi đến dân chủ, văn minh mà tránh
được những tháng năm tao loạn.

Mỗi chúng ta phải bắt đầu làm gì đó trong nỗ lực của
mình, để Đảng cầm quyền ngồi lại với nhân dân, cùng
đối thoại để tìm ra lối thoát. Để đất nước rơi vào
nông nỗi này, chúng ta có thể đổ lỗi cho những người cộng
sản. Nhưng, nếu cứ để đất nước tiếp tục tình trạng
này, mỗi chúng ta đều phải cộng đồng trách nhiệm.

Không ai thách thức quyền lực của những người cộng sản
nếu như quyền lực đó không đặt chế độ lên trên sự phát
triển bền vững của quốc gia. Không ai có thể ngồi mãi trên
đỉnh cao quyền lực, Nếu anh thiết lập trên đầu dân chúng
một phương thức cai trị thực dân, sẽ có ngày anh trở thành
nô lệ trong nền thực dân do chính anh tạo lập.

Đừng cố gắng giữ nền độc tài cho tới ngày con cháu có
thể thừa kế ngai vàng. Hãy thiết lập một thể chế mà nếu
con cái quý vị xứng đáng, nhân dân sẽ trao "ngai vàng" cho
chúng.

________________________

[1] Đám đông không còn phần biệt Hàn Quốc, Nhật hay Đài
Loan, trong số 315 công ty có nhà xưởng bị đập phá ở Bình
Dương chiều 13 rạng sáng 14-5-2014, chỉ có 12 công ty của Trung
Quốc và 5 liên doanh có đối tác là Trung Quốc (không tính Hong
Kong).

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140519/huy-duc-moi-lua-dong-cui), một
số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!