<strong>Kỳ 1: Chuyện bây giờ mới kể </strong>
<div class="boxleft200"><img
src="http://nhathonguyentrongtao.files.wordpress.com/2013/09/lc3a3o-xc3a1.jpg?w=468"
/><div class="textholder"><center>Lão Xá</center></div></div>Cách mạng
Văn hóa ở Trung quốc thực chất là một cuộc thanh trừng phe
phái khốc liệt chưa từng có nếu đem so với Tần Thủy hoàng.
Mười triệu nạn nhân đã chết thảm dưới tay "người cầm
lái vĩ đại" Mao Trạch Đông. Theo trưng cầu dân ý toàn Trung
Quốc thì ông ta có 7 phần tội 3 phần công. Lấy Tần Thủy
hoàng làm thần tượng, Mao đã thống nhất được Trung nguyên,
nhưng xài tốn xương máu Dân Trung Hoa đến 60 triệu nhân mạng,
trong đó chưa kể đến 39 triệu người chết đói trong phong
trào đại nhảy vọt cuối thập niên 50 của thế kỷ trước.
Có hai cái chết thương tâm nhất là của Chủ tịch nước Lưu
Thiếu Kỳ và Nhà văn lớn Lão Xá. Tôi có theo dõi rất sát và
kỹ những ngày tận số của hai ông.
Ông Lưu Thiếu Kỳ và phu nhân – bà Trương Quang Mỹ, là
người cách mạng chân chính, nhân hậu theo đánh giá của Chủ
tịch Hồ Chí Minh, người đã sang thăm Việt Nam và được nhân
dân ta tôn kính. Ông bị Mao Trạch đông chụp cho cái mũ "tên
lãnh đạo cao cấp chủ trương đi con đường tư bản chủ
nghĩa trong đảng". Ông Lưu bị hành hạ đấu tố, tra tấn,
bỏ đói hàng mấy tháng trời, thân bại danh liệt. Còn tác
giả Tường Lạc đà Lão Xá người về sau được tặng giải
Nobel nhưng Hội đồng Hàn lâm viện Hoàng gia Thụy Điển rút
lại vì giải chỉ thưởng cho người còn sống. Lão Xá bị
bọn thanh niên choai choai mặc sắc phục Hồng vệ binh xông vào
nhà riêng đập ông chết tươi trên bàn làm việc. Chúng hè nhau
vứt thi thể ông xuống hồ. Chưa đã, khi thấy xác ông nổi
lên, chúng dùng câu móc vào thắt lưng ông kéo lên bờ đánh,
đạp phũ phàng. Mao Trạch Đông đã thanh toán sạch những đối
thủ chính trị đáng gờm của mình, những người có nguy cơ
làm cho cái ghế hoàng đế của ông ta lung lay kể từ "người
bạn chiến đấu thân mật của người" là Lâm Bưu,
"tướng bọc đường" Bành Đức Hoài, Bí thư thành ủy Bắc
Kinh Bành Chân…
*
Ở nước ta, một số các nhà văn, nhà văn hóa Việt Nam cũng
có những cái chết bất đắc kỳ tử, mờ ám. Tôi cho rằng
những kiểu chết của các vị dưới đây là không minh bạch,
vô cùng bất công, cần được công luận minh oan, chiêu tuyết
cho những oan hồn:
*
<strong>Tôn Nữ Thu Hồng</strong> hay Thu Hồng (1922-1948), là nhà
thơ <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%81n_chi%E1%BA%BFn">Việt
Nam thời tiền chiến</a>.
Tôn Nữ Thu Hồng, sinh ngày 19 tháng 7 năm 1922 tại Tourane <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng">(Đà
Nẵng)</a>, nhưng quê quán gốc là làng Thần Phù, huyện <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%A7y">Hương
Thủy</a>, tỉnh Thừa Thiên (nay là <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF">Thừa
Thiên-Huế</a>).
Bà thuộc dòng dõi <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n">Hoàng tộc nhà
Nguyễn</a>, trước học ở Tourane, sau vào học tại <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_ph%E1%BB%95_th%C3%B4ng_Hai_B%C3%A0_Tr%C6%B0ng,_Hu%E1%BA%BF">trường
Đồng Khánh (Huế)</a>.
Năm 18 tuổi (1940), bà cho xuất bản tập thơ đầu tiên (và
cũng là duy nhất): Sóng thơ. Tập thơ in đẹp (chưa rõ tên nhà
xuất bản), có tựa của <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1m_Ph%C6%B0%C6%A1ng">Đạm
Phương</a> nữ sĩ, và tranh vẽ bìa của nữ họa sĩ Mộng Hoa.
Giới thiệu Thu Hồng, trong quyển <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi_nh%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam">Thi nhân
Việt Nam</a> có đoạn viết:
"… người có cái ý rất đáng quý là diễn đúng hình dáng
riêng của hồn mình. Có thể vì thế mà giọng nói của người
có vẻ ngọng nghịu rất ít có trong thơ ta… Thực ra, Thu Hồng
cũng chỉ là trẻ con ở cái giọng, khi người ta muốn sống
hoài trong thời thơ ấu… (vì) người thiếu nữ ấy đã biết
tình yêu là "mầm chán nản" và người ước ao:
Mầm chán nản chớ len vào niên thiếu,
Chớ len vào sớm quá, tội em mà!
Em nghe như thời ấy vẫn còn xa,
Em chầm chậm để mong còn xa mãi,
Hãy là hoa, xin hãy khoan là trái,
Hoa nồng hương mà trái lắm khi chua.
Thật là ngây thơ trong trắng :
Kìa trăng vỡ trong hồ khi nước động,
Sóng lao xao lấp loáng, ánh xa ngời.
Và búp hoa nghểnh dậy đón hương trời,
Cây tuôn bóng, lửng lơ, đò chẳng lướt!
Cảnh đẹp cứ dàn thêm bước bước,
Lời ngợi khen mỗi phút lại thay thay.
Tơ lòng với đẹp đêm nay
Rộn ràng thổn thức vì say nhiệm màu.
(Sóng thơ – Tơ lòng với đẹp)
Lúc ấy chỉ ngoài 20 tuổi, nữ sĩ đã bắt đầu nhận thức
được cái kiếp ngắn ngủi và buồn tẻ của con người.
Lịch trên tường mỗi ban mai tay xé,
Xé dần, đem vứt xuống giỏ mây đan.
Phải đây là xác chết của thời gian?
Mỗi tờ xuống, một ngày đi biệt tích?
Tay ngần ngại cũng thôi đành vô ích,
Vì hôm nay không dính dáng ngày mai.
Lúc bình minh trong sương sớm chưa phai
Là giấy biết thân mình không thể gắng
Người đâu khác dẫu trăm ngàn cay đắng,
Vói tay dài mong níu lại ngày đi
Ý điên rồ người đeo đuổi làm chi,
Tờ mỏng quá, khác đâu ngày qua chóng!
Tình lưu luyến khiến âu sầu phấp phỏng
Lịch cùng ta nào có khác chi nhau?
Lịch hàng năm đem thay đổi một màu
Người một tuổi chớ mơ mòng lui lại
Lịch còn mãi, đời đâu dài được mãi?
Tờ rã tan ra tro bụi chôn vùi…
(Lịch)
Một gịong thơ tinh tế sâu đằm. Năm 1941, bà và thơ của bà
được <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0i_Thanh">Hoài
Thanh</a>-Hoài Chân giới thiệu trong quyển <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi_nh%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam">Thi nhân
Việt Nam</a> (xuất bản năm 1942).
Năm 1968, bà lại được Nguyễn Tấn Long-Nguyễn Hữu Trọng
giới thiệu trong bộ sách Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển
trung), xuất bản tại Sài Gòn. Và theo sách này, thì nữ sĩ Tôn
Nữ Thu Hồng đã chết trong một trường hợp bi đát.
Thu Hồng là trí thức nói tiếng Pháp thành thạo, nhà cô
thường tụ tập các thanh niên trí thức. Cô bị nghi ngờ làm
gián điệp cho Tây, bị công an bắt, giam giữ và tra khảo mấy
tháng trời, không lấy được cung. Cuối cùng, giết nhầm còn
hơn bỏ sót, cô bị thủ tiêu giữa rừng Thừa Thiên. Kể lại
chuyện đau lòng này, ông Đào Hữu Thiết cán bộ an ninh người
chứng kiến vẫn nhớ như in vóc dạc cao to như gấu, khuôn mặt
dữ dằn, rậm râu sâu mắt của tên sát nhân Trừng. Trên
đường giải cô lên Ty công An Thừa Thiên – Huế, hắn đã
bắn lén cô từ đằng sau lưng. Tiếng súng chát chúa vẫn còn
lộng óc khi ông Hoài Nam (bút danh của Đào Hữu Thiết) đã vào
tuổi 87. Ông sĩ quan an ninh ngồi viết tiểu thuyết tình báo
trong dàn dụa nước mắt. Ông cũng bị nghi ngờ, bắt giam nhốt
cùng Thu Hồng. Ông bảo cô ấy dịu dàng nết na, đẹp lắm,
tôi yêu cố ấy. Hai người có làm thơ tặng nhau. Thu Hồng bảo
Hoài Nam :
Bên bờ cát trắng phau phau ấy
Ai hiểu lòng mình? Anh hiểu không?
Nàng thơ ra đi ở tuổi 26. Năm đó là tháng chạp năm 1948.
*
<div class="boxright200"><img
src="http://nhathonguyentrongtao.files.wordpress.com/2013/09/ngotatto.jpg?w=468"
/><div class="textholder"><center>Ngô Tất
Tố</center></div></div><strong>Ngô Tất Tố</strong> (1894 – 1954) là
một nhà văn, nhà báo, nhà Nho học và nghiên cứu có ảnh
hưởng ở Việt Nam giai đoạn trước 1954). Ngô Tất Tố là
đại diện tiêu biểu cho những thay đổi của một lớp người
trí thức trong giai đoạn giao thời, sự dung hòa tương thích
giữa nền văn hóa mới và cũ.
Ngô Tất Tố sinh năm 1893 mất năm 1954 ở làng Lộc Hà, tổng
Hội Phụ, phủ Từ Sơn, Bắc Ninh (nay là thôn Lộc Hà, xã Mai
Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội). Ông là con thứ hai, nhưng là
trưởng nam trong một gia đình có bảy anh chị em, ba trai, bốn
gái. Lúc còn nhỏ Ngô Tất Tố được thụ hưởng một nền
giáo dục Nho học. Từ năm 1898, Ngô Tất Tố được ông nội
dạy vỡ lòng chữ Hán ở quê, sau đó ông theo học ở nhiều
làng quê trong vùng. Năm 1912, Ngô Tất Tố học tư chữ Pháp
một thời gian ngắn và bắt đầu tham dự các kỳ thi truyền
thống lúc bấy giờ vẫn còn được triều đình nhà Nguyễn
tổ chức. Ông đỗ kỳ sát hạch, nhưng thi hương bị hỏng ở
kỳ đệ nhất. Đến năm 1915, ông đỗ đầu kỳ khảo hạch
toàn tỉnh Bắc Ninh, nên được gọi là đầu xứ Tố, rồi thi
hương lần thứ hai, khoa Ất Mão, cũng là khoa thi hương cuối
cùng ở <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3">Bắc
Kì</a>, ông qua được kỳ đệ nhất, nhưng bị hỏng ở kỳ
đệ nhị.
Năm 1926, Ngô Tất Tố ra Hà Nội làm báo. Ông viết cho tờ An
Nam tạp chí. Nhưng vì thiếu tiền, tờ báo này phải tự đình
bản, Ngô Tất Tố cùng với <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%A3n_%C4%90%C3%A0">Tản Đà</a>
đã vào Sài Gòn. Mặc dù không thật sự thành công trong cuộc
thử sức ở Nam Kỳ, nhưng tại đây, Ngô Tất Tố đã có cơ
hội tiếp cận với tri thức và văn hóa thế giới ở vùng
đất khi đó là thuộc địa chính thức của Pháp cũng như theo
đuổi nghề báo để chuẩn bị sau này trở thành một nhà báo
chuyên nghiệp. Trong thời kỳ này, ông viết với các bút danh
Bắc Hà, Thiết Khẩu Nhi, Lộc Hà, Tân Thôn Dân…
Sau gần ba năm ở Sài Gòn, Ngô Tất Tố trở ra Hà Nội. Ông
tiếp tục sinh sống bằng cách viết bài cho các báo: An Nam tạp
chí, Thần chung, Phổ thông, Đông Dương, Hải Phòng tuần báo,
Thực nghiệp, Con ong, Việt nữ,Tiểu thuyết thứ ba, Tương lai,
Công dân, Đông Pháp thời báo, Thời vụ, Hà Nội tân văn…
với 29 bút danh khác nhau như : Thục Điểu, Lộc Hà, Lộc Đình,
Thôn Dân, Phó Chi, Tuệ Nhơn, Thuyết Hải, Xuân Trào, Hy Cừ…
Trong thời gian những năm 1936-1939, Ngô Tất Tố viết nhiều tác
phẩm chỉ trích quan lại tham nhũng phong kiến. Hà Văn Đức,
trong bài viết Ngô Tất Tố – Nhà văn tin cậy của nông dân
(báo Nhân dân, ngày 10 tháng 6 năm 1997), cho biết năm 1935, Ngô
Tất Tố từng bị chánh sở mật thám Hà Nội gọi lên "để
mua chuộc", nhưng ông từ chối. Ngoài ra, nhiều lần Ngô Tất
Tố bị cấm viết báo và bị trục xuất khỏi Hà Nội, Hải
Phòng, Nam Định. Năm 1939, chính quyền thuộc địa ra lệnh cấm
tác phẩm Tắt đèn. Nhà Ngô Tất Tố ở Bắc Ninh bị nhà chức
trách khám xét và ông bị bắt giam ở Hà Nội vài tháng.
Về sự nghiệp báo chí, người ta tìm thấy 1.350 tác phẩm
(gần 4.500 trang) đã đăng báo của Ngô Tất Tố với 59 bút danh
khác nhau. Năm 2005, tại hội thảo Những phát hiện mới về
thân thế và tư cách nhà văn hóa của Ngô Tất Tố, một thống
kê khác được công bố cho biết trong 28 năm làm báo, Ngô Tất
Tố đã viết gần 1.500 bài (mới tìm thấy 1.360 bài) cho 27 tờ
báo và tạp chí với 29 bút danh. Di sản báo chí của Ngô Tất
Tố trở thành những tư liệu phong phú, chi tiết, phản ánh
toán diện và trung thực xã hộiViệt Nam đầu thế kỷ XX.
Các tác giả trong đề tài nghiên cứu nói trên kết luận rằng
tiểu phẩm báo chí của Ngô Tất Tố đạt được năm thành
tựu cơ bản: thuyết phục, truyền cảm, điển hình hóa mà
không hư cấu; nghệ thuật trào lộng, đả kích và phong cách
đậm đà bản sắc dân tộc. Về thái độ làm báo, Ngô Tất
Tố được đánh giá là một nhà báo có dũng khí, trung thực,
thẳng thắn, nhạy bén và cập nhật tình hình khẩn cấp
Với tư cách là nhà nghiên cứu , Ngô Tất Tố nghiên cứu rất
nhiều thể loại khác nhau ông rất giỏi về nghiên cứu các
thể loại văn thơ
Năm 1945, khi <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m">Cách
mạng tháng Tám</a> nổ ra, Ngô Tất Tố tham gia vào ủy ban giải
phóng ở xã Lộc Hà quê ông. Năm 1946, Ông gia nhập Hội văn
hóa cứu quốc và lên <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_B%E1%BA%AFc">Việt Bắc</a>
tham gia <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng">kháng
chiến chống Pháp</a>. Thời gian này, Ngô Tất Tố đảm nhiệm
cương vị Chi hội trưởng chi hội văn nghệ Việt Bắc, hoạt
động ở Sở thông tin khu XII, tham gia viết các báo Cứu quốc
khu XII,Thông tin khu XII, tạp chí Văn nghệ, báo Cứu quốc trung
ương… Ngoài ra, ông còn viết văn. Ngô Tất Tố được bầu
vào vị trí ủy viên Ban chấp hành Hội văn nghệ Việt Nam tại
đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ nhất (1948).
Ngô Tất Tố được coi là nhà văn hàng đầu của trào lưu <a
href="http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_hi%E1%BB%87n_th%E1%BB%B1c_ph%C3%AA_ph%C3%A1n&action=edit&redlink=1">hiện
thực phê phán</a> ở Việt Nam trước 1945 với các tác phẩm
tiêu biểu như Tắt đèn, Việc làng,Tập án cái đình.
<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_Tr%E1%BB%8Dng_Ph%E1%BB%A5ng">Nhà
văn Vũ Trọng Phụng</a> (1912-1939) từng khen ngợi Tắt đèn là
"một tiểu thuyết có luận đề xã hội hoàn toàn phụng sự
dân quê, một áng văn có thể gọi là kiệt tác, tùng lai chưa
từng thấy". <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Phong_L%C3%AA">Phong
Lê</a>, trên Tạp chí Sông Hương tháng 12 năm 2003, gọi những
tác phẩm viết về nông thôn của Ngô Tất Tố là "một nhận
thức toàn diện và sâu sắc, đầy trăn trở và xúc động về
cảnh ngộ và số phận người nông dân Việt Nam" đạt đến
"sự xúc động sâu xa và bền vững"
Từ một góc nhìn khác, nhà phê bình văn học <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%AD_Nh%C3%A0n">Vương
Trí Nhàn</a>, trong bài Ngô Tất Tố và một cách thích ứng
trước thời cuộc trích từ cuốn Nhà văn tiền chiến và quá
trình hiện đại hóa (Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà
Nội, 2005), viết Tắt đèn là một thiên tiểu thuyết "rất
xúc động" khiến người đọc có thể "nhiều phen ứa
nước mắt".
Còn thiên phóng sự Việc làng được coi là một trong những
tác phẩm báo chí toàn diện và chi tiết nhất về bộ mặt
nông thôn Việt Nam trước năm 1945. Phong Lê, trong bài đã dẫn,
cho rằng Việc làng phản ánh "tận chiều sâu những cội rễ
của cả hai mặt phong tục và hủ tục, nó tồn tại dai dẳng
đến thế, không chỉ đến thời Ngô Tất Tố viết Việc làng,
mà cả cho đến hôm nay".
Tính chất giao thời trong ngòi bút của Ngô Tất Tố thể hiện
rõ nét trong tác phẩm Lều chõng
Lều chõng ghi lại một thiên phóng sự tiểu thuyết về chế
độ giáo dục và khoa cử phong kiến trong những ngày cuối
cùng, dưới triều Nguyễn, miêu tả tấn bi kịch của những
nhà nho có tài trong xã hội phong kiến và được coi là lời
chỉ trích sâu sắc những tồn tại của nền văn hóa cũ.
Nhà phê bình Vũ Ngọc Phan nhận xét về sự thay đổi ở Ngô
Tất Tố: "ông vào số những nhà Hán học đã chịu ảnh
hưởng văn học Âu Tây và được người ta kể vào hạng nhà
nho có óc phê bình, có trí xét đoán có tư tưởng mới" (Nhà
văn hiện đại)
Tác phẩm của Ngô Tất Tố : Ngô Việt Xuân Thu (dịch, 1929);
Hoàng Hoa Cương (dịch, 1929); Vua Hàm Nghi với việc kinh thành
thất thủ (truyện ký lịch sử, 1935); Đề Thám (truyện ký
lịch sử, viết chung, 1935); Tắt đèn (tiểu thuyết, báo Việt
nữ, 1937), (Mai Lĩnh xuất bản, 1939); Lều chõng (phóng sự tiểu
thuyết, báo Thời vụ, 1939-1944), (Mai Lĩnh xuất bản, 1952); Tập
án cái đình (Phóng sự,1939); Thơ và tình (dịch thơ Trung Quốc,
1940); Đường thi (sưu tầm, chọn và dịch, 1940); Việc làng
(phóng sự, báo Hà Nội tân văn, 1940-1941), (Mai Lĩnh xuất bản,
1941); Thi văn bình chú (tuyển chọn, giới thiệu, 1941); Văn học
đời Lý (tập I) và Văn học đời Trần (tập II) (trong bộ
Việt Nam văn học) (nghiên cứu, giới thiệu, 1942); Lão Tử
(biên soạn chung, 1942); Mặc Tử (biên soạn, 1942); Hoàng Lê
nhất thống chí (dịch, tiểu thuyết lịch sử, báo Đông Pháp,
1942); Suối thép (dịch, tiểu thuyết, 1946); Trước lửa chiến
đấu (dịch, truyện vừa, 1946); Trời hửng (dịch, truyện
ngắn, 1946); Duyên máu (dịch, truyện ngắn, 1946); Doãn Thanh Xuân
(dịch, truyện ngắn, 1946-1954); Địa dư các nước châu Âu
(biên soạn chung với Văn Tân, 1948); Địa dư các nước châu Á,
châu Phi (biên soạn chung với Văn Tân, 1949); Địa dư Việt Nam
(biên soạn, 1951); Nữ chiến sĩ Bùi Thị Phác (kịch bản chèo,
1951); Đóng góp (kịch, 1951); Kinh dịch (chú giải, 1953); Ngô
Tất Tố và tác phẩm (tuyển tập, 2 tập, Nhà xuất bản Văn
học, 1971, 1976); Ngô Tất Tố – Toàn tập (5 tập, Nhà xuất
bản Văn học, 1996); Ngô Tất Tố – Toàn tập, bộ mới (dự
kiến 30 tập, Nhà xuất bản Hội nhà văn – Công ty văn hóa
Phương Nam, 2005).
Giải thưởng Hồ Chí Minh (đợt 1).
Gần ngày chiến thắng Điện Biên Phủ, Hội Văn nghệ Việt Nam
họp trên đồi Nhã Nam. Cuộc đấu tố của văn nghệ sĩ diễn
ra gay gắt căng thẳng. Người ta đã vu cáo những chuyện tày
trời, quyết liệt dồn Ngô Tất Tố vào tận chân tường. Tác
giả Lều chõng và Việc làng đã phạm tội phục cổ nhằm
mục đích gì? Và, Ngô Tất Tố đã qua đời vào đêm 20 tháng
4 năm 1954 bằng thắt cổ tại nhà riêng ở Yên Thế, Bắc Giang.
Cái sự chết của nhà văn khắc nghiệt đến mức nghĩa trang
liệt sĩ xã ở địa phương từ chối không cho chôn.
*
<strong>Nhượng Tống</strong> (1904-1949), tên thật là Hoàng Phạm
Trân, vì bút danh Nhượng Tống nên còn được gọi là Hoàng
Nhượng Tống. Ông là nhà văn, nhà báo, dịch giả tài hoa số 1
của Việt Nam và là nhà cách mạng Việt Nam. Ông là người
làng Đô Hoàng, xã Yên Thành, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Thời gian ông viết và dịch sung sức nhất là khoảng thập
niên 1940 với những truyện dịch cũng như trứ tác khác.
Tháng 10 năm 1927, Nguyễn Thái Học tham gia <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%93ng_Th%C6%B0_x%C3%A3">Nam
Đồng thư xã</a> và thành lập chi bộ để tiến tới thành
một đảng cách mạng. Song khác với Phạm Tuấn Tài, Phạm
Tuấn Lâm, Nguyễn Thái Học… Nhượng Tống chủ trương "hòa
bình cách mạng", tức không ủng hộ tư tưởng "bạo lực
cách mạng", dùng "sắt và máu để giành lại độc lập dân
tộc."
Ngày 25 tháng 12 năm 1927, Nhượng Tống cùng với các đồng chí
thành lập <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Qu%E1%BB%91c_d%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng">Việt
Nam Quốc dân Đảng</a> tại làng Thể Giao, Hà Nội. Ông là ủy
viên trong Trung ương Đảng bộ với vai trò trọng yếu trong
việc biên soạn văn thư tuyên truyền và huấn luyện đảng
viên.
Năm 1929, theo kế hoạch của Nguyễn Thái Học, Nhượng Tống
vào Huế gặp Phan Bội Châu, nhưng khi trở ra khi thì bị Pháp
đón bắt. Hội đồng đề hình tuyên án ông 10 năm tù rồi
đày ra Côn Đảo mãi đến năm 1936 mới được tha, nhưng vẫn
chịu sự quản thúc tại quê nhà.
Khi ông đang ở nhà lao Côn Đảo, thì các đồng chí của ông
tổ chức cuộc khởi nghĩa Yên Bái (1930), nhưng bị thực dân
Pháp đàn áp và khủng bố.
Sau Cách mạng tháng Tám, vào tháng 12 năm 1945, ba đảng phái là:
Việt Nam Quốc dân Đảng, Đại Việt Dân chính Đảng, Đại
Việt Quốc dân Đảng liên minh thành Mặt trận quốc dân đảng
Việt Nam, rồi cùng tham gia vào Chính phủ Liên hiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, đến cuối năm 1946, Pháp tái chiếm liên bang Đông
Dương, thì Chính phủ Liên hiệp Việt Nam tan vỡ.
Năm 1947, hết thời gian bị quản thúc, Nhượng Tống trở lại
Hà Nội (1947), rồi cùng với một số đồng chí tái tổ chức
lại hoạt động của Việt Nam Quốc dân Đảng tại một số
vùng do quân Pháp kiểm soát.
Ngày 17 tháng 2 năm 1947, Việt Nam Quốc dân đảng tham gia Mặt
trận Quốc gia Thống nhất Toàn quốc, chống lại chính quyền
<a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh">Việt Minh</a> và
ủng hộ giải pháp Bảo Đại, thành lập chính quyền <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam">Quốc
gia Việt Nam</a>. Ông làm cố vấn cho Tổng trấn Bắc phần
Nghiêm Xuân Thiện. Nhưng rồi vì những mâu thuẫn trong giới
chính khách Hà Nội, trong nội bộ Việt Nam Quốc dân Đảng,
nên đầu năm 1949, ông lặng lẽ trở về hành nghề thầy
thuốc Bắc tại 128 phố Chợ Hôm, Hà Nội.
Ngày 8 tháng 11 năm 1949, Nhượng Tống bị công an mật <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh">Việt Minh</a> ám
sát tại Hà Nội vì bị cho là phản quốc.
Tác phẩm dịch của Nhượng Tống :
Trang tử, Nam Hoa kinh, Hà Nội: Tân Việt, 1945 (in lần 2: Sài
Gòn: Tân Việt, 1962; tái bản sau 1975: Văn học, 2001); Khuất
Nguyên, Ly tao, 1944 (in lại trong: Khuất Nguyên, Sở từ, Đào Duy
Anh và Nguyễn Sĩ Lâm dịch, Hà Nội, Nxb Văn học, 1974); Thơ
Đỗ Phủ, Hà Nội: Tân Việt, 1944 (tái bản sau 1975: 1996); Sử
ký Tư Mã Thiên, Hà Nội: Tân Việt, 1944; Vương Thực Phủ, Mái
Tây (Tây sương ký), Hà Nội: Tân Việt, 1944 (in lần 2: Sài Gòn:
Tân Việt; in lần 3: Sài Gòn: Tân Việt, 1963; sau 1975: Văn học,
1992); Tào Tuyết Cần, Hồng lâu mộng, 1945; Lão tử, Đạo đức
kinh, 1945; Khổng tử, Kinh Thư, Sài Gòn: Tân Việt, 1963; Văn
dịch ký bút danh Mạc Bảo Thần: Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử
ký toàn thư, Hà Nội: Tân Việt, 1945 (tái bản: Sài Gòn: Tân
Việt, 1964); Nguyễn Trãi, Lam Sơn thực lục, Tân Việt, 1945 (in
lần 2: Sài Gòn: Tân Việt, 1949; lần 3: Sài Gòn: Tân Việt,
1956).
<em>(Còn hai kỳ nữa)…</em>
<strong>Thái Doãn Hiều</strong>
Bài do tác giả gửi đến NTT
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130901/thai-doan-hieu-nhung-cai-chet-tuc-tuoi-cua-nha-van),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét