Cái nhìn của Bill Hayton về Việt Nam

<h2>1*. Khó nói "I love you" bằng Tiếng Việt:</h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69016000/jpg/_69016274_lovegetty.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>

Không phải vì người Việt thiếu quyến rũ. Nói cách khác vì
không có từ "I" hay "you" trong giao tiếp đời thường. Người ta
dựa vào tuổi tác, để xưng hô với nhau: "Anh" dùng cho anh trai,
"chị" dùng cho chị gái, "em" dùng cho người nhỏ tuổi hơn
mình. Chính vì thế người Việt thường hay hỏi tuổi khách
lạ, để họ có thể dùng một đại danh từ nhân xưng thích
hợp, và để đối xử với khách bằng sự tôn trọng đúng
theo tuổi tác. Vì thế câu "I love you" có thể là "anh trai
thương yêu em gái," cũng có thể là "chị gái thương yêu em
trai." Tuy nhiên phụ nữ thường thích được gọi là "em," bất
kể họ bao nhiêu tuổi. Có hơn 40 đại danh từ nhân xưng, để
diễn tả mối quan hệ khác nhau giữa cá nhân, và những mối
tương quan về tuổi tác hay địa vị. Những chữ này nói bằng
Tiếng Việt nghe hay hơn bằng Anh Ngữ.

<h2>2*. Áo Dài lấy cảm hứng từ thời trang của Pháp thập
niên 1920:</h2>


<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69016000/jpg/_69016272_aodaigetty.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>

Hình ảnh thiếu nữ Việt Nam với mái tóc đen dài, tà áo dài
bằng lụa thướt tha bay giữa chiều gió, duyên dáng đạp xe
trên đường phố, in hay vẽ trên thiệp đã được bán ra hàng
triệu ấn bản. Áo Dài là trang phục của phụ nữ mặc trong
những dịp trang trọng,là đồng phục của nữ tiếp viên (hàng
không) hay của nữ giới làm việc tại khách sạn. Áo Dài bắt
nguồn từ chiếc váy dài của thế kỷ 18, là phiên bản thời
trang Paris thập niên 1920 khi Việt Nam còn là một phần của
Đông Dương, thuộc địa của Pháp. Nguyễn Cát Tường, nhà
thiết kế thời trang được Pháp đào tại Trường Mỹ Thuật
Đông Dương Hà Nội, đã thiết kế lại mẫu áo vào năm 1925
nhằm hiện đại hóa hình ảnh và vai trò của phụ nữ Việt
Nam. Tại Miền Nam Việt Nam, Áo Dài được cổ vũ trở thành
quốc phục, được ưa chuộng nhiều hơn Miền Bắc Việt Nam.
Có một thời người Cộng Sản lên án chiếc áo dài là cổ
hủ; sau giai đoạn chiến tranh rất ít ai mặc, nhưng bây giờ
Áo Dài lại được ưa chuộng.


<h2>3*. Trong 6 người, có 1 người là an ninh: </h2>


<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69151000/jpg/_69151985_policeafp.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>

Việt Nam không phải là nhà nước công an trị như vài năm
trước đây,nhưng điều này không có nghĩa là không ai theo dõi
bạn. Nhiều cơ quan an ninh luôn truy tìm dấu vết muốn lật
đổ (chế độ). Ngoài quân đội chính quy và lực lượng cảnh
sát, tại thôn làng có dân quân, ở thành phố có dân phòng theo
dõi hoạt động của dân chúng. Họ sẽ báo cáo với Bộ Quốc
Phòng hoặc Bộ Công An. Ông Carl Thaver, một trong số những nhà
quan sát có thẩm quyền nhất về quân đội Việt Nam tại Học
Viện Quốc Phòng của nước Úc, đã ước tính: Có từ sáu
đến bảy triệu người, làm việc trong các lực lượng an ninh
khác nhau tại Việt Nam.


<h2>4*. Vị cha già của cách mạng Việt Nam chỉ là "tấm bình
phong":</h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69239000/jpg/_69239997_leader-compo.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>


Hình ảnh "Bác Hồ" được in trên các bích chương nói về
cuộc cách mạng Việt Nam; hiện nay hình ảnh của ông vẫn
xuất hiện trên các áp phích, trên tiền giấy và tại nhiều
nơi khác. Nhưng nghiên cứu mới đây cho thấy ông Hồ Chí Minh
(tên thật là Nguyễn Sinh Cung), không thực sự là người (cộng
sản) chịu trách nhiệm điều hành Nước Việt Nam Dân Chủ
Cộng Hòa trong thập niên 1960, lúc đang có cao trào xung đột
với Hoa Kỳ.

Thập niên 1910 ông Hồ là công nhân tỵ nạn tại Pháp và Luân
Đôn, từng rửa chén ở khách sạn Carlton và làm những công
việc khác, trước khi trở thành người cộng sản đi sang Nga
và Trung Quốc. Ông đấu tranh chống lại người Nhật trong Thế
Chiến Thứ Hai, rồi chống lại người Pháp, trước khi làm
chủ tịch. Trong thời chiến, Hoa Kỳ xem ông là một lãnh tụ
đáng sợ.

Nhưng từ lâu đã có sự tranh cãi: Liệu ông Hồ có thật là
người theo đường lối cứng rắn hay không?

Nghiên cứu mới nhất cho thấy quyền lực thật sự nằm trong
tay ông Lê Duẩn - Tổng Bí Thư Đảng Cộng Sản – một
người theo chủ nghĩa Stalin, tàn bạo và lạnh lùng. Ông dùng
lực lượng an ninh để kiểm soát hành động của các nhà lãnh
đạo khác, thi hành chiến lược chiến tranh toàn diện chống
Việt Nam Cộng Hòa ở Miền Nam Việt Nam. Chiến thắng năm 1975
đã đưa ông Lê Duẩn lên nắm chính quyền, nhưng để lại
những hậu quả khủng khiếp. Sự trả thù và điều hành kinh
tế yếu kém đã khiến Việt Nam bị cô lập, khó nghèo. Cái
chết của ông năm 1986, mở đường cho một nước Việt Nam
mở rộng cửa (nhìn ra thế giới).

<h2>5*. Quy mô của cuộc thảm sát: </h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69027000/jpg/_69027747_vietwargravegetty.jpg">y</div></div></center>

Năm 1946, trước khi cuộc chiến với Pháp bùng nổ, ông Hồ Chí
Minh - lãnh tụ Cộng Sản Việt Nam - từng cảnh báo tại Paris:
<em>"Qúy vị có thể giết 10 người của tôi, khi 1 người của
các ông bị giết, nhưng dẫu sao mặc lòng qúy vị sẽ thua và
tôi sẽ thắng."</em>

Ông đã đúng khi nói về việc đánh thắng người Pháp. Nhưng
khi người Pháp ra đi, người Mỹ thay thế, tỷ lệ người
chết do lực lượng Hoa Kỳ gây ra đối với người Việt ước
tính là 50/1, gấp năm lần.

Con số nhân viên quân sự Hoa Kỳ thiệt mạng tại Đông Dương
từ năm 1955-1975 có thể kể chính xác là 58.220 người, mặc dù
có 1.629 người vẫn còn được ghi tên vào danh sách mất tích
trong thời chiến. Tuy nhiên, không một ai biết chính xác bao
nhiêu người Việt đã bị giết hại.

Năm 2008 dựa trên một khảo sát thống kê, Tạp Chí Y Học Anh
Quốc gợi ý rằng có thể ba triệu người Việt đã thiệt
mạng trong thời gian 20 năm.

Việt Nam ước tính chính thức có ba triệu người thiệt mạng,
kể cả hai triệu thường dân. Những con số (tổn thất) khổng
lồ này phản ánh cuộc chiến giữa những người Cộng Sản
Việt Nam nhất định thắng, và những chiến thuật tàn bạo
cùng hỏa lực hùng mạnh được Hoa Kỳ sử dụng.

<h2>6*. Đảo du lịch từng là nhà tù:</h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69016000/jpg/_69016278_phuquocgetty.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>


<em>"Vẻ đẹp tiềm ẩn"</em> là khẩu hiệu quyến rũ du khách
của Việt Nam. Nhiều người Việt Nam không thích kiểu nói này,
nhưng chính nó lại khêu gợi lòng yêu thích phiêu lưu và khám
phá của những du khách ngoại quốc.
Trong số những nơi họ thích khám phá là Phú Quốc và Côn
Đảo xinh đẹp. Tuy nhiên đằng sau những bãi biển rợp bóng
dừa, là cả một lịch sử bi thương.

Côn Đảo là nhà tù thuộc địa, nơi thực dân Pháp giam giữ
các tù nhân chính trị, và những người nổi dậy từ thập
niên 1860 đến thập niên 1950. Côn Đảo khét tiếng vì những
"chuồng cọp," những hố giam đào sâu dưới đất với diện
tích 1m5 x 3m - mỗi hố giam giữ 5 tù nhân bị còng chân tay.
Dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, Côn Đảo vẫn là nhà tù của
Miền Nam

Người ta cho rằng khoảng 20.000 tù nhân đã chết tại đây.

Phú Quốc cũng từng là nhà tù của Pháp, sau đó là nhà tù
của Việt Nam; nơi những người Mỹ thẩm tra giám sát.

Sau chiến tranh hòn đảo này trở thành "trại cải tạo," để
Đảng Cộng Sản giam giữ những người chống đối họ. Biệt
lập với đất liền, hai hòn đảo này là nơi lý tưởng của
sự đàn áp. Giờ đây chính sự biệt lập, lại khiến Côn
Đảo và Phú Quốc trở thành nơi lý tưởng để yên tĩnh nghỉ
ngơi.

<h2>7*. Trung Quốc là kẻ thù lâu đời của Việt Nam:</h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69240000/jpg/_69240000_antichinagetty.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>

Mặc dù chiến tranh đã kết thúc gần 40 năm, phần lớn những
người ngoại quốc vẫn liên tưởng Việt Nam và cuộc chiến
với Hoa Kỳ. Thật ra người Việt đã trải qua những cuộc
chiến kéo dài hơn rất nhiều với Trung Quốc.
Cho dẫu có nhiều điểm tương đồng về văn hóa giữa người
Trung Quốc và người Việt Nam, ít hay nhiều người Việt hiện
đại vẫn khẳng định họ ở vị thế chống lại người Trung
Quốc.


Mỗi thành phố đều có tên đường, tượng đài, hay dinh thự
mang tên các vị anh hùng (có thực hoặc chỉ có trong truyền
thuyết) từng đánh đuổi người phương Bắc. Thí dụ như Hai
Bà Trương, hai chị em họ Trưng đã khởi nghĩa vào năm Công
Nguyên 40 (AD40); Ngô Quyền, người giành độc lập cho Việt Nam
năm 938; Lý Thường Kiệt, người chinh phạt nhà Tống năm 1076;
Danh Tướng Trần Hưng Đạo đánh bại quân Mông Cổ năm 1284;
Lê Lợi sau là Vua Lê Thái Tổ đánh bại quân Minh năm 1428; Vua
Quang Trung Nguyễn Huệ đại phá quân Thanh năm 1789.

Phần lớn chỉ là huyền thoại xa xưa vì những xung đột
trước đó giữa nhà cầm quyền, những người nổi dậy, và
các lãnh chúa vùng miền…v.v…, những người có lẽ không
hiểu ý nghĩa của những thuật ngữ như "Việt Nam" hay là
"Trung Quốc," chỉ mới được nghĩ đến trong thời hiện
đại.

Giờ đây căng thẳng âm ỉ có liên quan đến tranh chấp lãnh
thổ kéo dài với Trung Quốc tại Biển Đông, nơi vốn có
nhiều cá và dầu khí.

<h2>8*. Không phải các di tích đều thuộc về chiến tranh</h2>:

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69240000/jpg/_69240001_tank-ap-getty-combo.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>


Tấm hình xe tăng của người Cộng Sản đâm thẳng vào cổng
Dinh Độc Lập tại Sài Gòn rồi đậu trên bãi cỏ, đã mang
lại cho Anh Ngữ một cụm từ mới. Nhưng là chiếc xe tăng nào
đây?

Bảo Tàng Viện của cả Hà Nội và Sài Gòn đều trưng bày
chiếc xe tăng 843 với lời tuyên bố: Đây là chiếc xe tăng
đầu tiên chạy qua cổng dinh. Tuy nhiên, những hình ảnh chụp
hôm 30-04-1975 cho thấy: Xe tăng 843 không phải là chiếc xe đầu
tiên chạy qua cổng Dinh Độc Lập.

Dư luận tin rằng chiếc xe tăng 843 được vinh danh, vì nó
được dùng quay phim ngay sau biến cố này. Các di tích chiến
tranh kể trên vẫn rất quan trọng đối với Đảng Cộng Sản,
vì tính hợp pháp của họ – ở chừng mực nào đó – phụ
thuộc vào vai trò "giải phóng" đất nước.

<h2>9*. Nếu bạn thương ai, hãy đốt vàng mã cho họ:</h2>

<center><div class="boxright"><img
src="http://news.bbcimg.co.uk/media/images/69027000/jpg/_69027749_papermodelgetty.jpg"></div></div></center>

Theo niềm tin tôn giáo truyền thống của người Việt Nam, chết
không có nghĩa là hết. Người chết chỉ chuyển sang một cõi
khác, mọi sinh hoạt không khác gì trần gian. Vì thế người
chết cần những đồ gia dụng y hệt như người sống. Nhưng
làm sao họ có điện thoại di động, máy giặt và quần áo
mới để dùng? Đơn giản thôi. Người thân mua những vật
dụng bằng giấy rồi đốt đi, và chúng sẽ được chuyển sang
bên kia thế giới cho người đã quá cố. Chính phủ Việt Nam
ước tính, năm ngoái dân chúng đốt khoảng $20 triệu mỹ kim
tiền vàng mã.

<h2>10*. Một nửa dân số Việt Nam có "tên họ" khó phát âm
đúng:</h2>


<center><div class="boxright"><img
src="http://www.indochinatravelplan.com/images/stories/Vietnamdestinations01/wedding-in-vietnam.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>


Từ Hà Nội đến Hollywood, có hàng chục triệu người Việt Nam
mang họ Nguyễn.

Thủ Tướng Việt Nam họ Nguyễn: Nguyễn Tấn Dũng; tài tử
người Mỹ gốc Việt: Dustin Nguyễn. Họ Nguyễn nằm trong danh
sách tên họ của người Việt Nam phổ biến nhất tại Hoa Kỳ,
Úc và tại một số quốc gia Châu Âu.

Chữ "Nguyễn" với âm đầu "ng" và các nguyên âm rắc rối
tiếp theo, cộng thêm dấu ngữ âm không quen thuộc, khiến
người ngoại quốc rất khó nói. Cách phát âm "chuẩn" nhất
mà một người nước ngoài có thể "nói" được là "nwee-yen –
nhuyèn," thậm chí có thể là "win-nhĩn."

Họ này có lẽ có nguồn gốc từ tiếng Hoa. Qua nhiều thế
kỷ, hàng ngàn gia đình chọn – hay bị buộc – phải đổi
sang họ Nguyễn, như dấu chỉ trung thành với các vua chúa Việt
Nam cầm quyền.

Tóm lại không phải những người mang họ Nguyễn đều giống
nhau. Một số người có thể là con cháu của vua chúa trước
đây, một số người khác có thể là hậu duệ của những
người nổi dậy.

<h2>11*. Rất ít người Việt Nam biết đọc chữ Nôm:</h2>


<center><div class="boxright"><img
src="http://images-vinabook.com/product/07/p22659/_fill_300_p22659.jpg"
/><div class="textholder"></div></div></center>


Mãi đến đầu thế kỷ 20, người Việt Nam vẫn dùng chữ
viết theo kiểu chữ Hán, gọi là chữ Nôm. Nhưng ngay từ đầu
thế kỷ 16, Tiếng Việt đã được các nhà truyền giáo người
Bồ Đào Nha, và sau đó là một linh mục truyền giáo người
Pháp thuộc Dòng Tên là Cha Alexandre de Rhodes (Cha Bá Đa Lộc), ghi
lại bằng chữ viết của Phương Tây.

Các nhà truyền giáo chỉ đơn giản muốn việc rao truyền Kinh
Thánh được dễ dàng, nhưng đầu thế kỷ 20 những người theo
chủ nghĩa dân tộc Việt Nam nhận ra rằng, chữ viết theo kiểu
này giúp họ truyền bá tư tưởng thoải mái hơn. (Bởi vì)
mẫu tự La Tinh dễ học, nếu so sánh với chữ Nôm.

Ngày nay Chữ Nôm gần như đã trở thành tử ngữ. Đền miếu
đình chùa là nơi duy nhất quý vị có thể thấy, vì Chữ Nôm
được khắc chạm tại đây. Rất ít người Việt Nam có thể
đọc được Chữ Nôm, hay các tài liệu lịch sử viết bằng
Chữ Nôm, chẳng hạn như tác phẩm văn học nổi tiếng của
Việt Nam là <em>"Truyện Thúy Kiều."</em>

Một số ít chuyên gia vẫn tiếp tục duy trì kiến thức về
Chữ Nôm, tuy nhiên họ lo sợ ngôn ngữ này sắp sửa bị mai
một.


http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-23501757

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130831/cai-nhin-cua-bill-hayton-ve-viet-nam),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét