Alan Phan - Khoảng Cách

<div class="boxleft300"><img
src="http://www.tgvn.com.vn/Uploaded/vquangtung/01_bia_156_09.jpg" /><div
class="textholder"></div></div>Khi bàn về sự ổn định cần thiết
cho xã hội Việt Nam, nhiều chuyên gia cho rằng rủi ro nguy hiểm
nhất đến từ khoảng cách giàu nghèo càng ngày càng sâu rộng.
Một ước đoán là khoảng 2-3% dân số đang nắm ít nhất là
24% tài sản tư nhân. Thu nhập của 2 triệu người này trung
bình khoảng 6,300 USD một năm một người; trong khi tổng số
dân còn lại chỉ có thu nhập khoảng 1,010 USD. (Tất cả các con
số này là một ước lượng năm 2011 từ luận án của một
nghiên cứu sinh DBA nhờ tôi bảo trợ. Theo tôi, cách định
lượng dựa trên vài số liệu thống kê không đạt chuẩn;
nhưng tôi nêu lên đây để chúng ta có một khái niệm).
Khoảng cách giàu nghèo này có thể tạo những bất ổn xã hội
đáng kể qua nạn cướp giật, lừa đảo, tranh chấp lao
động…nhưng cá nhân tôi cho rằng bàn tay sắt của hệ thống
an ninh khá hữu hiệu trong việc đối phó.

<strong>Vấn đề không ai nói đến</strong>

Trong khi đó, tôi suy nghĩ nhiều hơn đến khoảng cách về trí
tuệ của 2 thành phần dân số. Tôi không thể minh định là bao
nhiêu phần trăm dân số đạt chuẩn quốc tế cao nhất về
giáo dục và văn hoá; và bao nhiêu phần trăm thực sự là "ngu
hơn lợn". Nhưng tôi chắc chắn là mọi người có thể nhận
rõ sự khác biệt này khi tiếp cận với bạn bè gia đình, cũng
như tại những hội họp của đám đông hay qua những cách
thức xử sự tại nhiều hoàn cảnh, công và tư. Sự cách biệt
này có thể tạo những hệ quả sau:

- vào kiến thức thượng đẳng của mình, thành phần ưu tú
sẽ lợi dụng sự ngu dốt của đám đông mà áp đặt những
thủ thuật lừa dối hòng đem lại cho phe nhóm mình những
quyền lực và lợi ích "gần như phi pháp".
- Sự tụt hậu của dân trí trên bình diện rộng sẽ là rào
cản lớn nhất cho mọi phát triển văn minh của xã hội trên
tiến trình cạnh tranh với toàn cầu.
- Dân sẽ không thể giàu; nên nước không thể mạnh. Sự lệ
thuộc kinh tế vào công nghiệp gia công, vào nông nghiệp lỗi
thời và vào dịch vụ "bạc cắc" là một tương lai đáng
buồn trong vài thập niên tới cho đám con Rồng cháu Tiên.

<strong>Vài góc nhìn khi tìm hiểu</strong>

<center><img
src="http://www.gocnhinalan.com/wp-content/uploads/2013/08/stupidity.jpg"
/></center>

Gần đây, tôi có hai trải nghiệm vô cùng khác biệt về chủ
đề trên.
Tôi được phân công phỏng vấn khoảng 100 sinh viên cho học
bổng MBA của đại học Bristol trong 3 tháng qua. Dù đây là phân
khúc sinh viên ở cấp cao của nền giáo dục, tôi vẫn ngạc
nhiên và thú vị với kỹ năng và kiến thức của các thí sinh.
Ngoài việc nói và viết thông thạo tiếng Anh, đại đa số sinh
viên đều có sự đam mê trong công việc và sự học; cũng như
ý chí để trực diện các thử thách trong mục tiêu của sự
nghiệp.

Dù có hay không có học bổng của Bristol, tôi tin là 95% sẽ
thành công trong lựa chọn nghề nghiệp và sẽ thăng hoa toàn
diện trong 10 hay 20 năm tới. Đây là niềm tự hào chính đáng
của đất nước này.
Trong một thái cực khác, nỗi thất vọng của tôi cũng sâu
sắc với một trải nghiệm đáng xấu hổ.

Tôi có một người cháu, cũng là BCA, đang dậy môn luật kinh
tế cho một lớp học năm thứ ba tại một trường đại học
công lập. Tôi nhờ cô đem vào lớp một khảo sát nhỏ gồm 10
câu hỏi đơn giản để đánh giá kiến thức ngoài sách vở
của các em sinh viên.

Các em có 20 phút để trả lời bài khảo sát sau đây:

1. Em có nói và viết tiếng Anh hay một ngoại ngữ nào lưu loát
không?
2. Tại sao Việt Nam muốn trở thành một thành viên của TPP?
3. Ông Kim Jong Un là ai?
4. Đường lưỡi bò Trung Quốc là gì?
5. Liên Âu đang gặp khủng hoảng gì?
6. Phương Uyên là ai?
7. GDP của Việt Nam năm 2012 đạt bao nhiêu tỷ?
8. Thu nhập mỗi đầu người của Singapore là bao nhiêu?
9. Cơ chế phân bổ tam quyền và đa đảng đa nguyên là gì?
10. Ông Nguyễn Văn Bình là ai?
Trong tổng số 32 sinh viên của lớp: 1 trả lời trúng 2 câu, 3
trả lời trúng 1 câu và 28 bạn trả lời không đúng câu nào.
Bạn duy nhất trả lời đúng 2 câu là câu 1: biết nói và viết
tiếng Anh lưu loát và câu 6: GDP Viêt Nam khoảng 100 tỷ USD.
Những câu trả lời "vui" nhất là:
- Đường lưỡi bò TQ là món lưỡi bò ngâm đường khoái khẩu
người TQ thích;
- GDP Việt Nam đạt 1 ngàn tỷ đồng;
- Kim Jong Un là người mẫu nổi tiếng của Hàn Quốc vừa tự
tử;
- Là thành viên của TPP, Việt Nam được phép dự giải bóng
đá của Anh;
- Liên Âu là quốc gia bên Phi đang gặp nạn đói.
- 3 câu trả lời khác nhau về ông Nguyễn Văn Bình: (1) Chủ
Tịch Nước (2) Đại gia ngân hàng vừa bị bắt và (3) linh mục
xứ đạo Hải Phòng.
Tôi hơi bị sốc vì đây không phải là kiến thức của những
công nhân dệt may tại các ổ chuột khu công nghiệp hay nông
dân vùng sâu vùng xa; mà là những thành phần được coi như là
tương lai của trí thức Việt Nam.
Dĩ nhiên tôi không cần phải bàn ra tán vào. Nhưng chúng ta bây
giờ có thể hiểu tại sao từ vi DCS VN vẫn rất tốt.


<strong>Alan Phan</strong>
30 August 2013

<strong>P.S.</strong> Tôi đã nói nhiều lần trong các buổi diễn
thuyết "nghèo không phải là một cái tội; nghèo là một hoàn
cảnh có thể thay đổi". Tuy nhiên, tội lớn nhất của một
con người là ngu dốt. Một người không bao giờ đọc là một
người mù chữ dưới bất cứ lăng kính nào.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130829/alan-phan-khoang-cach), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!