Diên Vỹ chuyển ngữ
07.04.2013
<i>Quốc gia Cộng sản ở Đông Nam Á hứa hẹn một nền giáo
dục miễn phí, nhưng thường xuyên không giữ được lời hứa
của mình.</i>
<center><img
src="http://www.aljazeera.com/mritems/Images/2013/4/7/20134781513601734_20.jpg">
<i>Ở Việt Nam, chi phí sách vở và đồng phục thường khiến
cho trẻ em nghèo không thể đến trường</center>
Hà Nội, Việt Nam - Nền giáo dục ở quốc gia Đông nam Á này
được xem là miễn phí. Nhưng vài gia đình không thể xoay trở
nổi.
Tại công viên bên ngoài Nhà hát Lớn ở thủ đô Hà Nội, bé
gái 6 tuổi tên Trang đang chơi một mình cả ngày với những
chiếc que hoặc phải đi theo bố khi ông chạy xe ôm chở khách.
Trang không đi học vì bố không có tiền.
Tình trạng này rất phổ biến trên khắp Việt Nam. Thay vì học
hành, trẻ em đang tuổi đến trường phải chạy bàn, phụ
việc tại các tiệm tạp hoá hoặc khoác túi lang thang trên phố
bán kẹo cao su và vé số.
Hiến pháp Việt Nam tuyên bố rằng <i>"Bậc tiểu học là bắt
buộc, không phải trả học phí."</i> Nhưng những chi phí khác
như sách vở và đồng phục khiến trẻ em nghèo không thể
đến trường. Chi phí càng cao hơn nữa ở cấp trung học trở
lên, nơi các trường có quyền và hầu như luôn thu học phí.
Quốc gia xã hội chủ nghĩa này vẫn chưa hoàn toàn xã hội hoá
được nền giáo dục, khi hàng loạt những lệ phí khiến cho
trường học nằm ngoài tầm với của nhiều người dân.
Các trường công không được thu học phí cho đến cấp trung
học, vì thế họ bắt học sinh phải đóng các lệ phí về vệ
sinh, bảo vệ, nhân viên làm vườn, bút mực, tập vở và thậm
chí tiền sơn lại trường. Hoạt động này đã bị mọi
người lên án là lạm dụng nên vào năm 2011, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã ra lệnh cấm nhà trường bắt phụ huynh đóng quá
nhiều lệ phí.
Hiện nay, thay vì mở rộng điều kiện để học sinh đến
trường, các nhà thảo chính sách đang báo hiệu một bước đi
mới, ngược lại với chủ trương giáo dục phổ thông. Một
dự thảo sửa đổi hiến pháp đã loại bỏ điều khoản qui
định giáo dục miễn phí, thay vào đó bằng điều khoản 42 mơ
hồ hơn nhiều: <i>"Công dân có quyền và nghĩa vụ học
tập"</i>
Đề xuất này đã làm nảy ra những thắc mắc và quan tâm
rằng nó có thể mở đường cho việc đóng thêm học phí.
<i>"Điều này quá chung chung và quá bao quát, và nó kèm theo
những rủi ro là những yếu tố miễn phí của cấp tiểu học
có thể bị xao nhãng," Mitsue Uemura, giám đốc bộ phận giáo
dục của UNICEF ở Việt Nam cho biết trong một phỏng vấn.
<b>Những sửa đổi</b>
Cơ quan này của Liên Hiệp Quốc đang vận động các nhà làm
luật Việt Nam giữ lại nguyên văn Điều 59 trong đó bảo đảm
việc giáo dục miễn phí. Những nỗ lực này là một phần
trong hành động của chính quyền nhằm thu thập ý kiến của
người dân cho đến cuối tháng Ba, trước quá trình sửa đổi
lớn đối với bảng Hiến Pháp 1992. Mùa hè này Quốc hội sẽ
bắt tay vào việc sửa đổi - vốn có thể mang lại những ảnh
hưởng sâu xa đối với các vấn đề từ quyền con người cho
đến kiểm soát bầu cử - và sau đó họ sẽ biểu quyết vào
cuối năm.
Trang mạng của Quốc hội đang kêu gọi người dân đóng góp ý
kiến. Ở trang này, Giáo sư Đại học Chicago Đàm Thanh Sơn đã
gửi thư cảnh báo rằng <i>"với việc xoá bỏ nhiều qui
định trong Điều 59"</i>, nhà nước có thể phá huỷ Công
ước Liên Hiệp Quốc về Quyền Trẻ em. Điều khoản 28 của
Công ước viết rằng <i>"Tất cả trẻ em đều có quyền
được giáo dục cấp tiểu học và phải được miễn
phí."</i>
Những nhà soạn thảo cho biết rằng những đề nghị thay đổi
của họ có thể mở rộng chính sách nhà nước để vượt
khỏi lớp một đến lớp năm, nhằm bắt buộc và cung cấp
ngân sách cho các bậc giáo dục cao hơn. Nhưng các nhà quan sát
cho biết lời lẽ điều luật này lại không phản ánh được
mục tiêu trên.
<i>"Tinh thần của việc xây dựng một xã hội hiếu học trong
đó mọi người có thể học hỏi và mọi người đều giúp
nhau học hỏi đã không được thể hiện trong bản dự
thảo,"</i> Tiến sĩ Hồ Thiệu Hùng, cựu giám đốc Sở Giáo
dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu qua email. Dù
hệ quả của quá trình tranh luận hiến pháp ra sao đi nữa, nó
cũng giúp nêu bật những sai trái trong chi phí giáo dục của
Việt Nam. Đa số các gia đình phải gánh chịu ít nhất một
phần cho giáo dục phổ thông, một khái niệm đi ngược lại
với chủ trương xã hội chủ nghĩa. Ngay cả tại những nước
có nền kinh tế thị trường tự do nhất cũng có chủ trương
quốc hữu hoá thành phần sơ đẳng này như một quốc gia bao
cấp.
Katarina Tomasevski, cựu Báo cáo viên Đặc biệt về giáo dục
của Liên Hiệp Quốc cho rằng Việt Nam đã <i>"tư hữu
hoá"</i> hệ thống trường học qua việc chuyển giao gánh
nặng tài chính sang cho giới phụ huynh. <i>"Thái độ 'sẵn
sàng chi trả' cho việc học của giới phụ huynh đã làm lu
mờ khái niệm rằng giáo dục là bổn phận chung cũng như khuôn
mẫu giáo dục là một dịch vụ công cộng miễn phí trước
đây,"</i> bà viết trong bản báo cáo giáo dục toàn cầu có
tên <i>"Hoàn toàn miễn phí"</i> vào năm 2006.
Võ Thị Diễm, 18 tuổi, nói rằng để vượt qua được tiểu
học, em phải mượn sách từ bạn bè và một giáo viên đã cho
em một chiếc áo trắng kín cổ để mặc đến lớp. <i>"Em
sợ phải bỏ học,"</i> em nói. Theo Cục Thống kê, có 15,5%
học sinh lứa tuổi từ 5-18 đã phải bỏ học sớm.
Diễm không phải bỏ học vì một giáo viên đã giới thiệu em
đến Hội Từ thiện Trẻ em Sài Gòn, một tổ chức với khẩu
hiệu <i>"Xoá bỏ đói nghèo thông qua giáo dục"</i>.
Giám đốc Paul Finnis nói rằng phí tổn đến trường không chỉ
là học phí.
<i>"Như bất kỳ bậc phụ huynh nào cũng biết, luôn có nhiều
thứ phải chi, tiền cần để mua đồng phục, giày dép,"</i>
Finnis nói. <i>"Ví dụ hôm nọ chúng tôi gặp một em trai chân
trần. Và khi chúng tôi hỏi, em nói rằng em có một đôi giày,
một đôi dép lê nhưng muốn để dành để ăn Tết."</i>
<b>Tỉ lệ có học tăng</b>
Bằng nhiều biện pháp, Việt Nam đã có bước đột phá lớn
về giáo dục trong gần hai thập niên qua. Tỉ lệ bỏ học toàn
quốc là 22% trong năm 1989. Cũng trong cùng năm, tỉ lệ thoát mù
chữ trong lứa tuổI 15 trở lên là 87,3%, so với 93,5% vào năm
2009. Trong giai đoạn 20 năm, tỉ lệ trẻ từ 15 tuổi trở lên
với trình độ giáo dục ít nhất là đầu đại học đã tăng
từ 1,7% lên 4,4%.
Việt Nam, vốn có truyền thống hiếu học từ lâu, dường như
đang trên đà để đạt được Mục tiêu Phát triển Thiên niên
kỷ của Liên Hiệp Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo
dục phổ thông tiểu học.
Chính quyền rõ ràng là đang đầu tư vào giáo dục. Họ đã chi
19,8% ngân sách quốc gia cho giáo dục trong năm 2010, so với chỉ
số trung bình trong khu vực Đông Á là 13,7%, UNESCO cho biết.
Nhưng bà Uemura của cơ quan UNICEF nói rằng Việt Nam phải tìm
được những phương pháp hiệu quả nhất để sử dụng ngân
sách giáo dục của mình. <i>"Liệu họ có thật sự tiến
bộ, đặc biệt là đối với những người bị thiệt thòi,
những người đang bị bỏ rơi phía sau?"</i> Uemura hỏi.
Những người bị bỏ rơi bao chiếm 22,7% tổng dân số 5 tuổi
trở lên chưa học xong tiểu học. Mặc dù 95,5% tổng số trẻ
em theo học tiểu học vào đúng độ tuổi, chỉ có 88,2% học
hết cấp.
Con số bị giảm thêm 9% ở những vùng sâu vùng xa, nơi giáo
viên tiểu học Trần Thị Thanh Phong nói rằng các đa số các
gia đình chắc chắn sẽ không lo được việc cho con đến
trường.
<i>"Đối với họ, kiếm đủ tiền để sống đã là một
vấn đề,"</i> cô nói.
<i>"Nếu họ phải đóng tiền cho trường, thì họ làm cách
nào sống nổi?"</i>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130410/viet-nam-noi-giao-duc-mien-phi-khong-that-su-mien-phi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét