Nguyễn Thị Ánh Hiền - Tư cách một người học luật

Mới đây, để phản hồi cho bài viết "Thực hư về những
người khởi xướng: Công lý cho Đoàn Văn Vươn" của tác
giả Trung Nhân [1], nhóm sinh viên gồm Nguyễn Trang Nhung, Phạm
Lê Vương Các và Bùi Quang Viễn đã gửi thư liên tiếp thư
đề nghị xin lỗi và thư đề nghị tranh luận về tính chất
pháp liên quan đến Tuyên ngôn Công lý cho Đoàn Văn Vươn cũng
như bài viết của tác giả Trung Nhân về Tuyên ngôn này [2].
Hiện tại, chưa thấy sự phản hồi "chính thức" từ phía
Đoàn trường cũng như tác giả Trung Nhân nhưng dạo quanh một
vòng facebook có những ý kiến mang tính "cá nhân" được
"like" sôi nổi về vấn đề này của tác giả Lê Nhật Bảo
[3] hay Nano Long Phạm, thậm chí có một Hội được lập ra là
Hội những người bảo vệ hình ảnh của sinh viên Luật. Nên,
để tháo gỡ những vướng mắt, tìm kiếm sự hợp lý về
mặt lập luận hai bên, bài viết này tập trung phản biện về
luận điểm của tác giả Lê Nhật Bảo đưa ra (tác giả Nano
Long Phạm đã xóa note ngay sau đó nên không có dữ liệu để
phân tích) và đưa ra một số quan điểm cá nhân từ hành
động khởi xướng Công lý cho Đoàn Văn Vươn của ba sinh viên
trên với câu hỏi – là một người học luật chúng ta đứng
trên tư cách gì nên bảo vệ hình ảnh của mình?

Thứ nhất về luận điểm "<em>điểm số học tập không
phải là bí mật đời tư</em>" theo điều 38 BLDS với lý do
việc công khai, minh bạch là một nguyên tắc minh bạch trong
giáo dục, xét về các quy luật tư duy, tác giả đã vi phạm quy
luật đồng nhất, tức khi suy nghĩ về một đối tượng nào
đó thì tư tưởng luôn luôn xác định trong phạm vi tư tưởng
của đối tượng ấy. Có thể thấy, nguyên tắc minh bạch trong
giáo dục là một vấn đề có nội hàm hoàn toàn khác với
nội dung quyền bí mật đời tư đang nói đến. Lấy cái mục
đích để biện minh cho cái hành vi là kiểu ngụy biện. Đúng
về mặt lập luận, tác giả Lê Nhật Bảo phải lập luận là:
nếu chiếu theo điều 38 BLDS thì cần xem xét các yếu tố:
thông tin về điểm số có phải là bí mật đời tư, tại sao
không phải là bí mật đời tư và trường hợp hay chủ thể
nào có quyền tiến hành thu thập, công bố thông tin về bí
mật đời tư đó?

<blockquote>"Việc thu thập, công bố thông tin, tư liệu về
đời tư của cá nhân phải được người đó đồng ý; trong
trường hợp người đó đã chết, mất năng lực hành vi dân
sự, chưa đủ mười lăm tuổi thì phải được cha, mẹ, vợ,
chồng, con đã thành niên hoặc người đại diện của người
đó đồng ý, <strong>trừ trường hợp thu thập, công bố thông
tin, tư liệu theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm
quyền</strong>". (Điều 38 Bộ luật Dân sự năm
2005)</blockquote>

Quyền đời tư là một trong những quyền cơ bản và quan trọng
nhất của con người được thể hiện ở Hiến pháp (điều
71), Bộ luật dân sự (điều 38), Tuyên ngôn Quốc tế Nhân
quyền 1948 (điều 12) hay cao hơn là thể hiện qua Tội xâm phạm
bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín của
người khác tại điều 125 BLHS. Hiện nay, chưa có một văn bản
pháp luật định nghĩa chính thức thông tin như thế nào là bí
mật đời tư được pháp luật bảo vệ. Có thể đối với cá
nhân này là bí mật đời tư, đối với người khác là không.
Do đó, vì là một trong những quyền thuộc quyền nhân thân
(quyền liên quan đến con người), về mặt cơ bản khi xem xét
tiêu chí xác định thế nào bí mật đời tư, cần đặt nó
vào yếu tố "cá nhân" để xem xét và hậu quả của việc
làm lộ bí mật đời tư với mức độ tổn hại đến danh
dự, nhân phẩm để xem xét. Không thể lấy cái mục đích
"nguyên tắc minh bạch của giáo dục" mang tính tổ chức
để biện giải. Vì như đã phân tích, trước hết đó là cái
quyền nhân thân – quyền thuộc về cá nhân.

Và giả sử, nếu như không phải bí mật đời tư, ai ai cũng
có quyền thu thập công bố thì việc trường đại học luật
HCM cung cấp cho mỗi sinh viên cái mật mã (password) có ý nghĩa
gì, trừ phi ban đầu trường đại học luật HCM đã nhận
định nó như một thông tin bí mật cá nhân? Giả sử nếu
không phải thông tin bí mật cá nhân thì việc cung cấp tài
khoản với mật mã bảo vệ như thế phải chăng trường đại
học luật HCM đang vi phạm nguyên tắc minh bạch của Bộ giáo
dục?

Thứ hai, về luận điểm: "<em>tuy nhiên, đúng như tinh thần mà
bài viết trên web đoàn trường đã mô tả về 3 sinh viên này,
kiến thức pháp luật của họ còn quá kém, nhận thức pháp
luật còn rất thấp</em>", ở luận điểm này, tác giả bài
viết mắc phải một lỗi rất nghiêm trọng trong ngụy biện là
công kích cá nhân. Nếu là một người tư duy tốt, là một sinh
viên học luật, anh phải chỉ ra "<em>kiến thức pháp luật
của họ còn quá kém, nhận thức pháp luật còn rất
thấp</em>" ở điểm nào. Tức không nhận định mơ hồ, dùng
giọng điệu trù dập mà hãy dùng lý lẽ trước khi phản biện
và PHẢI CHỨNG MINH NÓ. Vì chỉ có những kẻ thiếu tự tin,
hợm hĩnh mới "<em>khoe khoang</em>" mình đạt bao nhiêu điểm
ở trường trước khi tranh luận. Và vì truớc hết, đó là
cách hành xử văn minh đúng tinh thần một người "học luật",
hai là thể hiện tính trách nhiệm trong việc đánh giá của
mình, đặc biệt đối với nhận định đánh giá liên quan
đến năng lực, danh dự, nhân phẩm người khác.

Và một điểm quan trọng cần phải nêu rõ không phải cứ
bằng luật, điểm số cáo mới biết tư duy về luật. Vì luật
pháp là cái phản ánh cuộc sống đi từ cuộc sống mà ra, các
nguyên tắc và vấn đề đề cập trong luật không khác biệt so
với những điều chúng ta trải nghiệm về khía cạnh khác của
cuộc sống. Có người có thể không qua trường lớp luật nào
cũng có thể nhìn nhận luật pháp rất thấu đáo nếu có kiến
thức cũng như trải nghiệm sống. Hơn nữa, chưa có bằng
chứng hay nghiên cứu khoa học nào chứng minh được là NGƯỜI
CÓ ĐIỂM SỐ CAO CÓ TƯ DUY TỐT HƠN NGƯỜI ĐIỂM SỐ KHÔNG CAO.
Hay chưa có nghiên cứu hay đánh giá cụ thể nào: việc đánh
giá học lực qua điểm số của trường đại học Luật HCM
thể hiện đúng và đầy đủ năng lực của sinh viên.

Thứ ba, về luận điểm "<em>Xét dưới góc độ này thì nội
dung bài viết trên web đoàn thanh niên luật không hề có ý xúc
phạm đến danh dự, nhân phẩm của 3 sinh viên này, tác giả
của bài viết đó chỉ nêu lên quan điểm cá nhân để đánh
giá mối tương quan giữa điểm số học tập và khả năng
nhận thức pháp luật của họ</em>", nếu đơn thuần như ý tác
giả viết "<em>để đánh gia mối tương quan giữa điểm số
học học tập và khả năng nhận thức...</em>", vậy kết luận
sau đó thiếu nhận thức pháp luật hạn chế có thể giải
thích như thế nào? Nếu lập luận đã là quan điểm cá nhân
thì sao bài viết được chọn đăng công khai trên website Đoàn
trường, không đăng trên những phương tiện cá nhân khác như
blog hay facebook. Đoàn trường là một tổ chức tập thể định
hướng tư tưởng Đoàn viên sinh viên, từ bao giờ đã trở
thành sân chơi của cá nhân riêng lẽ để thể hiện quan điểm
cá nhân của mình? Phải chăng tác giả bài viết đang "nhân
danh" đoàn trường núp dưới lý do ngụy biện "cá nhận" để
công kích cá nhân khác?!

Thứ tư, với luận điểm "<em>Họ đã lấy tư cách sinh viên
luật để làm nên chuyện đi ngược lại các chuẩn mực lẽ
phải thông thường, cố ý mượn mác sinh viên luật để tăng
sức nặng trong lời nói của mình... làm xấu đi hình ảnh của
bao thế hệ sinh viên luật nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật,
có lập trường tư tưởng vững vàng, đứng đầu trong tầng
lớp bảo vệ hình ảnh của dân tộc nói chung...</em>", trước
hết xin bài đến khái niệm pháp lý "tư cách" hay còn gọi
là địa vị pháp lý. Mỗi một người, tùy theo mối quan hệ
pháp luật đi kèm, có rất nhiều tư cách. Tư cách hay địa vị
pháp lý là nền tảng để xác định quyền lợi và nghĩa vụ
của mỗi người. Trong BLDS Việt Nam, khái niệm này được quy
định tại điều 15 bằng một khái niệm khác là "<em>năng lực
dân sự</em>":

<blockquote>Điều 15: Nội dung năng lực pháp luật dân sự của
cá nhân: Cá nhân có các quyền, nghĩa vụ dân sự sau đây: 1.
Quyền nhân thân không gắn với tài sản và quyền nhân thân
gắn với tài sản;..".</blockquote>

Như đã phân tích ở trên, việc ký tên Sinh viên đại học
luật HCM dưới bản tuyên ngôn trước hết đó là một quyền
nhân thân, nó thể hiện anh là ai, anh học cái gì, thông tin mà
người đọc vào có thể nhận biết anh như thế nào. Đó còn
là một cái quyền "thủ đắc" trong mối quan hệ giữa nhà
trường và cá nhân có được thông qua giao dịch đóng học
phí. Nếu đã là quyền nhân thân, quyền thủ đắc thì sao bảo
là "cố ý" hay "mượn mác"? "<em>Làm xấu đi hình ảnh của
bao thế hệ sinh viên luật nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật,
có lập trường tư tưởng vững vàng, đứng đầu trong tầng
lớp bảo vệ hình ảnh của dân tộc nói chung...</em>", làm xấu
đi hình ảnh ở điểm nào? Vi phạm quy định hay pháp luật
chỗ nào? Không đưa ra lý lẽ hay luận cứ để chứng minh mà
cứ thể đưa ra lời "buộc tội" người khác là kiểu hành
xử vô trách nhiệm. Có một câu nói rất hay của Edmund Burke
rằng "<em>Law sharpens the mind by narrowing it</em>" (luật pháp mài
giũa tư duy của bạn bằng cách làm hẹp nó), tức học luật
là học cái tinh thần luật pháp, học cách trau dồi lý lẽ
lập luận để thuyết phục chứng minh, tránh kiểu tư duy nửa
vời, bỏ qua những cái râu ria không cần thiết và đặc biệt
lên gân chung chung các kiểu như "<em>đứng đầu trong tầng lớp
bảo vệ hình ảnh của dân tộc nói chung</em>".

Và cuối cùng, khi nhìn thấy Hội những người bảo vệ hình
ảnh của sinh viên Luật trên Facebook, là một người học luật
tôi khá là ngạc nhiên với cái tên gọi "bảo vệ hình ảnh
của sinh viên Luật". Nói đến sinh viên luật là nói đến
tinh thần phản biện, cái tinh thần sẵn sàng "lý sự" bằng
vũ khí duy nhất là lập luận, lý lẽ và tinh thần học hỏi.
Cái tư cách, lập trường của một sinh viên luật không mang
sắc hình ảnh thị giác hay màu áo xanh tình nguyện đi về các
nơi vùng sâu vùng xa. Cái lập trường của một sinh viên luật
không mang sắc màu xanh Đoàn thể hay bất cứ tổ chức nào
để định hướng tư tưởng và tư duy. Cái lập trường của
một sinh viên học luật là cái tư cách đứng trên tinh thần
luật pháp để tư duy, xem xét, suy tư và tranh đấu cho nó. Nên,
đừng dùng chiếc áo "thiện nguyện" làm chiếc phao để
cứu cánh. Mà hãy lấy tinh thần luật pháp, khả năng tư duy
để xây dựng hình ảnh cho chính mình.

Nói đến đây, tôi muốn hỏi các bạn rằng, các bạn –
những sinh viên học luật có muốn hay sẵn sàng tranh luận với
tôi hay ba bạn sinh viên này hay chưa?!

Sài Gòn, 24/4/2013
Nguyễn Thị Ánh Hiền
Sinh viên luật, đại học luật

[1] Thực hư về những người khởi xướng: Công lý cho Đoàn
Văn Vươn:

http://doanthanhnienluat.com/modules.php?name=News&op=viewst&sid=2420

[2] Thư đề nghị xin lỗi:

http://tuyenngondvv.blogspot.com/2013/04/thu-yeu-cau-xin-loi.html

Thư đề nghị tranh luận:

http://tuyenngondvv.blogspot.com/2013/04/thu-e-nghi-tranh-luan.html

[3] Quan điểm tác giả Lê Nhật Bảo:

https://www.facebook.com/lenhatbao/posts/470208569715250




***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130424/nguyen-thi-anh-hien-tu-cach-mot-nguoi-hoc-luat),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!