Banyan - Sừng Tê quí hiếm

Diên Vỹ chuyển ngữ

20.04.2013

<object id="flashObj" width="595" height="390"
classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000"
codebase="http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=9,0,47,0"><param
name="movie"
value="http://c.brightcove.com/services/viewer/federated_f9?isVid=1" /><param
name="bgcolor" value="#FFFFFF" /><param name="flashVars"
value="videoId=2312785100001&linkBaseURL=http%3A%2F%2Fecon.st%2F11wAjq5&playerID=1425961410001&playerKey=AQ~~,AAABDH-R__E~,dB4S9tmhdOo20g03jDsDgNBGDcclfHEU&domain=embed&dynamicStreaming=true"
/><param name="base" value="http://admin.brightcove.com" /><param
name="seamlesstabbing" value="false" /><param name="allowFullScreen"
value="true" /><param name="swLiveConnect" value="true" /><param
name="allowScriptAccess" value="always" /><embed
src="http://c.brightcove.com/services/viewer/federated_f9?isVid=1"
bgcolor="#FFFFFF"
flashVars="videoId=2312785100001&linkBaseURL=http%3A%2F%2Fecon.st%2F11wAjq5&playerID=1425961410001&playerKey=AQ~~,AAABDH-R__E~,dB4S9tmhdOo20g03jDsDgNBGDcclfHEU&domain=embed&dynamicStreaming=true"
base="http://admin.brightcove.com" name="flashObj" width="595" height="390"
seamlesstabbing="false" type="application/x-shockwave-flash"
allowFullScreen="true" swLiveConnect="true" allowScriptAccess="always"
pluginspage="http://www.macromedia.com/shockwave/download/index.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash"></embed></object>

Trong bài viết vào năm 1917, R.B. Smart, phó uỷ viên chính phủ
và viên chức thuộc địa tại quận Akyab, Miến Điện thuộc
Anh (giờ là bang Rakhine), đã tỏ ra quan ngại về giống tê giác
bản xứ. Tập sách "Tự điển Địa Lý Miến Điện" của
ông lưu ý rằng máu và sừng của chúng thì rất quí trong y
dược cũng như đối với những loại thuốc cường dục. Hệ
quả là "những con vật này bị săn bắn một cách tàn
nhẫn." Vùng này là một trong những khu vực ở Miến Điện
vốn vẫn tương đối còn nhiều tê giác, nhưng "chúng sẽ bị
tuyệt chủng trong bao lâu nếu không được bảo tồn".

Mối quan ngại của Smart dường như chú trọng đến sự mai
một của trò săn bắn dành cho "dân thể thao Châu Âu" hơn
là đến việc bảo tồn tính đa chủng của thiên nhiên. Nhưng
ông đã đúng. Từ lâu rồi, giống tê giác không còn xuất
hiện trong thiên nhiên ở Miến. Hiện nay giống <i>Dicerorhinus
sumatrensis</i>, từng sống rải rác trên khắp vùng Đông nam Á
cho đến chân rặng Himalaya, giờ chỉ gói trọn trong vài khu
vực cách biệt ở Indonesia và Malaysia. Một ước lượng vào
năm 2011 cho biết tổng số loài này chỉ còn lại 216 con trên
toàn thế giới.

Chúng vẫn đang bị những kẻ săn trộm đe doạ, những loài tê
giác khác ở Ấn Độ và châu Phi cũng trong tình trạng tương
tự. Chỉ trong năm nay, 16 con tê giác đã bị bắn trong khu bảo
tồn Kaziranga thuộc bang Assam ở đông bắc Ấn Độ, và chính
quyền đã bắt đầu sử dụng máy bay không người lái để
cố gắng hạn chế nạn săn bắn trộm. Không thể nào bảo vệ
nổi chiếc sừng quí giá của một con tê giác đã chết hay
được nuôi. Riêng ở Anh, trong hai năm qua đã có 20 vụ trộm
tại thảo cầm viên, bảo tàng cũng như những nhà sưu tập tư
nhân.

Trong y dược cổ truyền Trung Quốc, bột mài từ sừng tê giác
được tin (một cách sai lạc) là có hiệu lực trong việc trị
các chứng sốt, bệnh thấp khớp, bệnh gút và nhiều chứng
bệnh khác. Nó còn được dùng trong nền y khoa cận đại ở
Ấn Độ, Triều Tiên, Malaysia và những nơi khác. Cả dân số
lẫn kinh tế của châu Á đã tăng trưởng một cách ngoạn
mục. Hàng chục triệu người đã có thể xoay trở các phương
pháp trị bệnh đắt tiền. Chẳng gì ngạc nhiên khi giống tê
giác cũng như những loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng
khác đang chịu nhiều áp lực.

Điều này cũng xảy ra với nhiều loài động vật khác, sản
phẩm của chúng có nhu cầu cao ở châu Á vì những giá trị
ẩm thực, y tế và trang trí. Chỉ trong tuần qua, đã có tin
rằng một chiếc tàu Trung Quốc bị mắc cạn tại bãi san hô do
Philippine bảo tồn vào ngày 8 tháng 4 đã chuyên chở đến 400
thùng - mười tấn - thịt tê tê, một loài thú có vảy chuyên
ăn kiến đang bị tuyệt chủng. Một loài thú khác chuyên bị
săn bắt là hổ, được xem như là một kho dược phẩm sống:
hầu như mọi bộ phận của nó đều có giá trị y dược,
hoặc được dùng cho những mục đích thương mại đầy lợi
nhuận khác như thảm lông. Vì thế giống hổ có thể bị biến
mất khỏi thiên nhiên. Dân số loài voi cũng đang trong tình
trạng khủng hoảng. Vào ngày 14 & 15 tháng 3, khi hội nghị dài
mười ngày của các thành viên trong Công ước về Buôn bán
Quốc tế các loài Hoang dã Nguy cấp (CITES) sắp kết thúc tại
Bangkok, đã có ít nhất là 86 con voi, trong đó có 33 voi cái đang
mang thai, đã bị giới săn trộm giết hại ở khu vực tây nam
cộng hoà Chad để lấy ngà.

Hội nghị CITES cũng phải đối phó với sự khủng hoảng của
những loài thú khác đang bị đe doạ bởi thói quen ăn uống
cầu kỳ của người Trung Quốc như bào ngư, hải sâm và vi cá
mập. Súp vi cá là một món ăn quan trọng trong các tiệc cưới
và hội hè của Trung Quốc. Vì thế mỗi năm có khoảng từ 100
đến 275 triệu con cá mập bị giết để lấy vây. Hội nghị
CITES đã đưa thêm 5 loài cá mập vào Danh mục Cấp II của Công
ước, có nghĩa là việc mua bán các loại cá này sẽ được
đưa vào qui chế. Loài cá đuối hai mồm đang bị đe doạ vì
bộ phận mang cá mượt mà nổi tiếng được dùng để bào
chế thuốc bổ cũng được đưa vào danh sách.

Nền kinh tế của nạn tuyệt chủng rất tàn nhẫn. Chủng loại
của một loài vật càng hiếm thì giá trị sản phẩm của nó
càng tăng. Vì thế những ai nắm giữ nguồn hàng sẽ có lợi
nhuận qua việc một loài thú bị biến mất. Thể chế cu/a CITES
- chuyên kiểm soát việc buôn bán xuyên biên giới - dường như
không có hiệu quả. Vì thế một số người cho rằng điều
cần làm là phải mở rộng việc buôn bán những sản phẩm
tồn kho, những loài thú nuôi trong trại và sản phẩm phụ của
việc "săn bắn tiêu khiển", để giảm thiểu giá cũng như
động cơ săn trộm.

Phương án này có hai vấn đề lớn. Sản phẩm hoang dã chắc
chắn sẽ được ưa chuộng hơn (Dân sành ăn châu Âu nổi
tiếng là ưa chê bai cá hồi nuôi trại). Banyan vẫn nhớ vẻ
bất mãn của một doanh nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh năm
1997 khi anh ta hỏi rằng khúc xương hổ được đặt một cách
trang trọng trên một mảnh vải nhung đỏ trong cửa hàng của
ông liệu có phải là từ hổ nuôi hay không. Thứ hai, thị
trường hợp pháp càng lớn thì càng dễ tuồng hàng săn lậu
vào. Vì thế các tổ chức bảo tồn đã kinh ngạc trước các
thoả thuận của Nam Phi ký kết với Trung Quốc và Việt Nam,
mặc dù với mục đích là để hạn chế nạn săn trộm. Các
tổ chức này e ngại rằng nó là tiền lệ cho sự mở rộng
việc buôn bán ngà và sừng tê.

<b>Máu, mồ hôi và nước mắt</b>

Quan điểm chung thì hầu như là tuyệt vọng: khi nhu cầu cứ
vững chắc đi lên, bắt rễ từ phong tục dài nhiều thế kỷ,
trong khi con số động vật hoang ngày càng ít đi, tương lai của
những loài thú này thật ảm đạm. Nhưng trên thực tế, hầu
hết nhu cầu này là giả tạo. Lấy tê giác làm ví dụ. Nhu
cầu về sừng tê - và nạn săn lậu để cung cấp chúng - giảm
nhanh sau khi Trung Quốc ra lệnh cấm (cùng với xương hổ) vào
năm 1993. Nạn săn lậu tăng lên bắt đầu từ mốt dùng sừng
tê làm cán dao ở Yemen, rồi từ thị trường cao cấp ở Trung
Quốc chuyên chạm trổ ngà voi và sừng tê. Cú đấm cuối cùng
vào loài tê giác là nhu cầu đang tăng cao từ Việt Nam trong
những năm qua. Tình trạng này bắt nguồn từ một tin đồn
thất thiệt rằng sừng tê đã chữa được một cựu bộ
trưởng (không biết tên) khỏi được bệnh ung thư (không xách
định rõ bệnh gì).

Nhu cầu tiêu dùng thì không thể thay đổi được. Những bác
sĩ Đông y chính thống từ lâu đã không dùng đến những chất
chiết xuất lấy từ các loại động vật sắp bị tuyệt
chủng. Ở Singapore nơi có cộng đồng đa số người Hoa, một
số những siêu thị và nhà hàng đã ngưng việc thu mua vây cá
mập. Trong thời kỳ của Smart, máu tê giác được trân quí
tương tự như sừng và "trọng lượng trị giá bằng bạc".
Giờ đây nó hiếm khi được dùng để làm thuốc, ngay cả ở
Việt Nam. Giới tội phạm và những quan chức mà chúng mua
chuộc đang làm giàu bằng thị trường động vật sắp tuyệt
chủng. Chính họ là người tạo ra "nhu cầu truyền thống",
chứ không phải ai khác.




***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130426/banyan-sung-te-qui-hiem), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!