<strong>Dân trí Hà Nội ngày nay không cao như người ta
tưởng</strong>
Suốt thời niên thiếu sống ở Hà Nội, rồi xa Hà Nội đi nơi
khác sinh sống, mỗi lần trở lại, nhạc sĩ Dương Thụ lại
cảm nhận rõ hơn sự thay đổi của con người và cuộc sống
nơi đây.
Hà Nội xưa, trong kí ức của nhạc sĩ là một Hà Nội không
sôi động, không xa hoa nhưng rất lành.
Nhạc sĩ kể: "Cuộc sống Hà Nội bây giờ so với thời tôi
còn ở đó khác đi nhiều lắm. Thời tôi, trước 1954, Hà Nội
là một Paris thu nhỏ ở Châu Á, đến sau 1954 lại là một Hà
Nội khác hoàn toàn mà ta thường gọi là Hà-Nội-Mới, Hà Nội
của Cách mạng. Tất cả những gì dính dáng đến ngày xưa
đều bị tẩy sạch. Một Hà Nội công nông hóa, nghèo và bình
dị được hình thành. Cái cuộc sống ấy có một vẻ đẹp
riêng. Không sôi động náo nhiệt, không xa hoa sang trọng, không
có vẻ gì như một đô thị trung tâm, nó hơi buồn tẻ nhưng
được cái rất lành".
<center><img
src="http://imgs.vietnamnet.vn/Images/2012/07/26/10/20120726102139_DuongThu.jpg"
/>
Nhạc sĩ Dương Thụ.</center>
Ông gọi tầng lớp công – nông – binh, người làm chủ Hà
Nội thời bấy giờ là người Hà Nội Mới. Họ mang cái vẻ
đẹp của xóm nghèo, của lính và của nơi thôn dã về cho
đất Hà Thành, đó là cái chất phác, chân thật trong lời ăn
tiếng nói, trong cách cư xử, đó là quan niệm sống và bảng
giá trị mà họ theo đuổi.
"Người Hà-Nội-Mới" không có tiền nên không hiểu và
không coi trọng đồng tiền. Dĩ nhiên cũng không biết tiêu
tiền nữa. Tiền không nằm trong bảng giá trị để "Người
Hà Nội mới" hướng tới. Những giá trị tinh thần mới là
quan trọng và cần thiết. Những năm đầu thập niên 60, Hà
Nội rất nghèo nhưng vẫn có dàn nhạc giao hưởng của mình.
Nhà Hát Lớn trở thành thánh đường của nghệ thuật dù công
chúng của nó là những người "áo vải". Quán ăn không thu
hút bằng hiệu sách. Tôi đã từng nhịn ăn để mua sách, mua
tổng phổ nhạc và tôi cũng không phải là một ngoại
lệ…", nhạc sĩ ngậm ngùi nhớ lại.
Còn Hà Nội ngày nay nhạc sĩ gọi là một Hà Nội khác, giàu
có hơn, phồn hoa hơn nhưng dân trí thì thấp đi rất nhiều.
Nhạc sĩ chia sẻ: "Bây giờ là một Hà-Nội-Khác. Người làm
chủ Hà Nội là những "danh gia vọng tộc đời mới", những
ông chủ mà bạn bè tôi thường đùa là "tư sản đỏ",
rồi dân trung lưu và giới trí thức cán bộ có nguồn gốc
công-nông-binh. Họ giàu có hơn cả tầng lớp thượng lưu trong
chế độ cũ. Nhà cửa, xe cộ thừa mứa, tiện nghi hiện đại.
Ăn chơi xa xỉ, xả láng. Còn lại dân "vỉa hè" nói là chủ
cho nó sang thôi, thực ra họ là dân nghèo thành thị đúng
nghĩa. Dẫu sao họ cũng là người Hà Nội nhưng vẫn thuộc về
một Hà-Nội-Khác. Một Hà Nội như thế, nếu ai đi từ 1954
trở về sẽ không tìm thấy Hà Nội của mình".
"Dân trí Hà Nội bây giờ không cao như người ta tưởng
(nhưng có vẻ người Hà-Nội-Khác không nghĩ nghĩ như thế. Họ
tự tin vô cùng, nhất là giới trẻ). Nếu chỉ nhìn những thể
hiện bên ngoài thì có vẻ oách lắm. Bạn cứ đến bar Taboo
trên Hồ Tây vào quãng 12h đêm thì biết. Đến đây tôi không
nghĩ là Hà Nội nữa, mà như là ở bên Tây. Tiếng Anh, âm
nhạc, rượu, những gương mặt văn minh biết tiêu tiền triệu
cho ít phút giải trí thông thường, những cơ thể có rhythm
lắc lư thoải mái… Những con người này mà bạn nêu cái
nhận xét kia ra, họ sẽ cười mũi: "Giao hưởng là cái đinh
gì" v.v. và nhiều "là cái đinh gì" khác. Chỉ có điều
họ thấy bạn "cổ hủ" quá nên không tiện nói ra thôi",
nhạc sĩ nói thêm.
<strong>Xã hội nào thì văn hóa ấy</strong>
Lý giải cho sự cư xử thiếu văn hóa của người Hà Nội ngày
nay, nhạc sĩ Dương Thụ cho rằng: "Xã hội nào thì văn hóa
ấy. Hậu quả của xã hội bao cấp là lối sống xin-cho, hậu
quả này nặng lắm bởi nó đánh mất lòng tự trọng, đánh
mất tính độc lập, đánh mất khát vọng và động lực làm
việc do vậy con người hèn đi mà không tự biết. Khi không có
lòng tự trọng thì mọi giá trị tốt đẹp sẽ bị tiêu hủy,
trước tiên là giá trị văn hóa.
Cứ xem cách một số nhạc sĩ ở thủ đô tố cáo nhau, hạ
nhục nhau về chuyện giải thưởng nhà nước thì biết. Giới
sĩ còn thế nói chi đến dân thường. Chuyện dễ bị kích
động, hay gây gổ, văng tục, chửi bậy, kiêu căng khinh khỉnh
với những người cùng nguồn gốc xuất thân nhưng là dân ở
quê dân tỉnh lẻ chưa hẳn đã là điều tệ hại nhất. Nói
đến văn hóa xuống cấp là ở những chuyện lớn hơn
nhiều".
Hậu quả của xã hội bao cấp là lối sống xin-cho, hậu quả
này nặng lắm bởi nó đánh mất lòng tự trọng, đánh mất
tính độc lập, đánh mất khát vọng và động lực làm việc
do vậy con người hèn đi mà không tự biết. Khi không có lòng
tự trọng thì mọi giá trị tốt đẹp sẽ bị tiêu hủy,
trước tiên là giá trị văn hóa.
"Những người nông dân, công nhân khi có tiền, giàu lên, chưa
đủ văn hóa để chế ngự bản năng thì sẽ cư xử như vậy.
Ở đâu sự hưởng thụ vật chất được coi trọng, thì ở
đấy những giá trị tinh thần phải nhường bước", nhạc sĩ
nhấn mạnh.
Nhìn ra sự đổi khác của Hà Nội với những biểu hiện thụt
lùi về văn hóa, nhưng không lên án, chỉ trích như phần đông
ý kiến, nhạc sĩ Dương Thụ có cái nhìn bình tĩnh trước sự
đổi khác ấy.
"Thời buổi bây giờ không thể "duy ý chí" được. Việc
giữ gìn hay loại bỏ không thể bằng tâm huyết hoặc bằng
những ý kiến thông minh mà phụ thuộc vào những cái lớn hơn.
Ở tình trạng dân trí và quan trí như hiện nay thì đụng vào
việc phát huy nét văn hóa đẹp có khi lại làm hỏng nó. Và
đụng vào việc loại bỏ những nét văn hóa lạc hậu có khi
lại là chỗ để ai đó kiếm tiền và để nó có đà ngấm
ngầm mạnh lên", nhạc sĩ bày tỏ.
Và ông vẫn tìm được những nét đẹp của Hà Nội để yêu,
để nhớ về: "Theo tôi, vẫn còn sót lại những nét đẹp
của Hà-Nội-Xưa sang trọng, thanh lịch, của Hà-Nội-Mới rất
lành và trong sáng. Chỉ có điều nó không phải là phổ biến
mà lẩn khuất ở đâu đó. Văn hóa của một dân tộc, của
một cộng đồng giàu truyền thống là một cái không thể nào
tiêu diệt. Anh muốn tiêu diệt cũng không được. Sức sống
của nó mạnh lắm, nó như con chim phượng hoàng có thể hồi
sinh trong đống tro tàn".
Khi được hỏi về cao kiến để có thể biến Hà Nội trở
thành một đô thị có nếp sống văn minh, sạch đẹp nhạc sĩ
Dương Thụ cho rằng "Người yêu Hà Nội nhất, có tư cách
để trả lời câu hỏi này nhất chính là ông Bí thư Thành ủy
và vị Chủ tịch Thành phố Hà Nội".
"Hà Nội không phải là một địa phương. Hà Nội là thủ
đô, là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của đất nước.
Chính vì vậy cư dân của nó là những con người tinh hoa của
đất nước. Hà Nội là của khắp mọi miền, ai cũng nên yêu
nên có trách nhiệm với Hà Nội" – nhạc sĩ Dương Thụ.
<div class="rightalign"><strong>La Hoàn</strong></div>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13543), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét