src="http://www.viet.rfi.fr/sites/viet.filesrfi/dynimagecache/5/0/2585/1930/344/257/sites/images.rfi.fr/files/aef_image/tienlang4.jpg"
/><div class="textholder">Người dân xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng,
Hải Phòng ở gần khu đầm bị cưỡng chế của ông Đoàn Văn
Vươn. Ảnh chụp ngày 10/01/2012. REUTERS/Stringer</div></div>
Dư luận cho rằng người nông dân cần cù Đoàn Văn Vươn ở
Tiên Lãng, Hải Phòng đã đi vào lịch sử một cách bất đắc
dĩ, khi qua sự kiện này có thể chính phủ Việt Nam sẽ phải
cân nhắc lại toàn bộ chính sách đất đai. Theo ông Lê Hiếu
Đằng, nếu chính quyền Việt Nam xử lý một cách công minh,
thì đây sẽ là thời cơ để lấy lại lòng tin của người
dân. Ông cũng cho rằng Đảng sẽ phải chịu trách nhiệm
trước lịch sử, trước dân tộc nếu không giải quyết
được tình trạng cán bộ thối nát.
Như RFI đã đưa tin, hôm qua 07/02/2012 Thành ủy Hải Phòng đã
họp báo cho biết kết luận bước đầu của vụ cưỡng chế
gia đình ông Đoàn Văn Vươn ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng,
tỉnh Hải Phòng. Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thành đã thông
báo việc kỷ luật hàng loạt lãnh đạo của huyện và xã. Cụ
thể là chủ tịch và phó chủ tịch huyện bị đình chỉ công
tác, trưởng công an huyện, bí thư đảng ủy và chủ tịch xã
bị kiểm điểm.
Về việc có nên huy động quân đội vào việc cưỡng chế
đất đai của người dân hay không, ông Nguyễn Văn Thành cho
biết Đoàn thanh tra của chính phủ đang xem xét đúng sai. Còn
việc giao đất của huyện Tiên Lãng có đúng theo Luật đất
đai hay không, thì Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đang kiểm
tra.
Cuộc họp báo có đến 50 báo đài của Việt Nam tham dự,
chứng tỏ sự chú ý của công luận về vụ này. Tuy nhiên do
cuộc họp báo này chỉ kéo dài một tiếng đồng hồ, nên
nhiều câu hỏi của các phóng viên chưa được trả lời thỏa
đáng.
Trên internet hôm nay, khi gõ từ khóa « Tiên Lãng, Hải Phòng »
vào Google chúng tôi đã có được ba triệu rưỡi kết quả
chỉ trong vòng 0,17 giây. Báo chí trong nước cho biết hôm nay
công an thành phố Hải Phòng đã tổ chức khám nghiệm hiện
trường nơi ngôi nhà ông Vươn đã bị san bằng, và khởi tố
vụ án cố ý hủy hoại tài sản của gia đình ông. Cơ quan
công tố cũng đang xem xét lại bản án sơ thẩm đối với
quyết định thu hồi đất của Ủy ban Nhân dân huyện Tiên
Lãng.
Dư luận tuy tạm hài lòng nhưng vẫn tiếp tục lên tiếng vì
cho rằng vẫn còn nhiều viên chức địa phương có những việc
làm hay phát biểu sai trái trong vụ này vẫn chưa bị xử lý.
Trả lời phỏng vấn của chúng tôi ở phần trên, ông Nguyễn
Đăng Quang, nguyên là đại tá công an cũng cho biết lý do khiến
ông đã kiến nghị Bộ Công an trực tiếp điều tra vụ ông
Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng, vì giám đốc công an Hải Phòng
tỏ ra không khách quan và thiếu trách nhiệm nên không thể giao
cho địa phương.
Đối với luật gia Lê Hiếu Đằng, nguyên Phó chủ tịch Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, thì
trước sức ép của dư luận Hải Phòng đã buộc lòng phải xoa
dịu, chứ chưa thực sự nghiêm túc trong vấn đề này.
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Tôi nghĩ có lẽ do sức ép của
công luận nên Thành ủy Hải Phòng buộc lòng phải họp và ra
quyết định để trấn an dư luận vì không thể im lặng
được nữa, chứ không phải là một việc làm tự nguyện và
có suy nghĩ từ một cơ quan lãnh đạo cao nhất của một thành
phố như thành phố Hải Phòng. Hơn nữa là để chuẩn bị cho
buổi làm việc với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, thì Thành
ủy Hải Phòng buộc phải có một số động thái như vậy để
làm êm dịu tình hình.
Nhưng tôi cho rằng quyết định của Thành ủy Hải Phòng là
chưa triệt để. Bởi vì không phải các quan chức của huyện
Tiên Lãng dám đơn phương trong việc ông Vươn, mà đây tôi
nghĩ là chủ trương đã được thông qua Ủy ban Nhân dân – ít
nhất là Ủy ban Nhân dân Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng.
Trách nhiệm của thành phố rất nặng, chứ không phải chỉ ở
huyện Tiên Lãng. Lẽ ra Thành ủy và Ủy ban Nhân dân Hải Phòng
phải nghiêm khắc nhận lấy trách nhiệm về mình về những
việc làm này, thấy được những thiếu sót của mình. Chứ
không phải là hy sinh thuộc hạ để rồi mình vô can. Trong đó
có những cá nhân rõ ràng là có vấn đề khi phát biểu với
báo chí. Ví dụ như ông Đỗ Huy Thoại Phó chủ tịch chẳng
hạn đã nói rằng vụ này là đúng pháp luật, rồi việc đập
phá nhà ông Vươn là do dân đập phá, đổ thừa cho dân. Rồi
ông đại tá Đỗ Hữu Ca, Giám đốc công an Hải Phòng, tôi cho
là việc huy động cả trăm công an và quân đội để mà giải
tỏa là chưa có tiền lệ ở Việt Nam. Bởi vì cả một lực
lượng hùng hậu mà chỉ cưỡng chế vài người dân thì hết
sức ác.
Quân đội không được làm việc đó ! Không thể sử dụng
lực lượng quân đội để mà đi giải tỏa được, luật pháp
không cho phép. Quân đội là để bảo vệ đất nước, huy
động quân đội là một sai lầm. Tôi nghĩ đáng lẽ Bộ Quốc
phòng rồi các lãnh đạo của lực lượng quân đội nhân dân
Việt Nam phải lên tiếng trong việc này, để không tạo một
tiền lệ nguy hiểm, là những chính quyền địa phương dùng
quân đội để đi trấn áp người dân trong việc giải tỏa
để lấy lại đất đai, làm cho mâu thuẫn giữa người dân và
quân đội ngày càng sâu sắc hơn.
<strong>RFI :</strong> Như vậy theo ông việc cưỡng chế vừa
không đúng luật lại xảy ra trong thời điểm ngay trước Tết,
tức là vừa không có tình vừa sai về lý phải không ?
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Đúng rồi. Tức là một việc
làm hết sức bất nhân, hay nói cách khác là vô nhân đạo.
Bởi vì đó là một người dân, mà anh hành xử như vậy thì
trong tương lai sẽ có những việc khác hành xử như thế nào.
Do đó mà trái với cái bản chất mà chúng ta thường hay nói :
chính quyền của dân, do dân và vì dân.
Vì vậy tôi nghĩ rằng sắp tới trong làm việc thì Thủ tướng
Nguyễn Tấn Dũng cần phải thấy rõ điều này. Hơn ai hết,
chính mấy ông bà ở Hải Phòng, ở Tiên Lãng là người đã
phá hoại thanh danh, uy tín của Nhà nước Việt Nam. Và hậu
quả vô hình của việc này là làm mất lòng tin của người
dân. Thành ra có thể kết tội là thiếu tinh thần trách nhiệm
gây hậu quả nghiêm trọng. Bởi vì cái hậu quả này còn hơn
cả hậu quả về tiền bạc, về vật chất nữa. Hậu quả gây
ra là uy tín của Nhà nước, của Đảng mất đi nghiêm trọng,
và như vậy sẽ có tác hại về lâu về dài.
Do đó bây giờ người dân đang chờ thái độ xử lý kiên
quyết, nghiêm khắc của Thủ tướng chính phủ, kể cả đối
với cấp ủy và Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng. Để
nêu gương, để làm cho những quan chức sau này có trách nhiệm
hơn trước một quyết định hại đến các quyền và lợi ích
của người dân như trường hợp của ông Đoàn Văn Vươn. Chứ
nếu xử lý cách nào nhẹ tay, thì tạo ra một tiền lệ hết
sức nguy hiểm, như tôi đã nói, là còn nhiều vụ như ông
Đoàn Văn Vươn sẽ xảy ra.
<strong>RFI :</strong> Thưa ông, việc một người dân chống lại
đoàn cưỡng chế của nhà nước nhưng lại được đông đảo
người dân trong cả nước ủng hộ, kể cả số tiền gởi về
giúp gia đình ông Vươn cũng khá lớn, có lẽ chính quyền qua
đó cũng thấy rõ dư luận đứng về phía nào…
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Nói thẳng ra là dân người ta
ủng hộ việc làm của ông Vươn mặc dù trái luật pháp. Vì
sao người ta ủng hộ ? Vì người ta thấy rằng ông Vươn đã
bị hiếp đáp, bị dồn vào chân tường, và phản ứng tự vệ
của ông Vươn là như vậy, vì uất ức quá phải làm. Đây là
một việc làm mà chính quyền phải suy nghĩ. Đẩy người dân
vào cái tình trạng đó chính là trách nhiệm của chính quyền,
của những người đã gây nên sai trái đó.
Tôi nghĩ đối với ông Đoàn Văn Vươn thì phải có những tình
tiết giảm nhẹ. Như báo chí có nêu, nếu bây giờ kết luận
rằng chính quyền Tiên Lãng, thậm chí thành phố Hải Phòng là
sai trái, thì việc làm của ông Vươn là có lý, có cơ sở của
nó. Như Ô Khảm ở Quảng Đông, Trung Quốc chẳng hạn, người
dân đấu tranh làm chủ đến cả ba tháng trời, và bây giờ
buộc lòng chính quyền Trung Quốc phải thừa nhận quyền của
người dân, và cho việc làm đó là đúng, kể cả có bạo
lực.
Thế thì ở Việt Nam trường hợp của ông Đoàn Văn Vươn cũng
vậy. Chúng ta phải thấy rằng đó là một việc làm tuy trái
với luật pháp nhưng phải tính đến trong hoàn cảnh khách quan
nào đã đẩy người ta đến hành động như vậy, để mà xem
xét giải quyết. Chứ không thể nói truy tố tội giết người
–đây hoàn toàn không phải là tội giết người, mà là cách
tự vệ của một người dân bị cô thế.
Mà tôi cho rằng cái tác dụng tích cực của vụ Đoàn Văn
Vươn là thức tỉnh cho chính quyền, cho đảng Cộng sản Việt
Nam thấy được tất cả sự thối nát, hiếp đáp dân chúng
của các cấp chính quyền. Như tôi đã từng nói, nếu mà xử
lý nặng tay với ông Vươn và nhẹ tay đối với những người
đã gây ra vụ việc này, thì người dân không còn tin tưởng
gì về nghị quyết trung ương 4, không tin lời nói và việc làm
của các vị lãnh đạo có thể đi đôi với nhau. Và đó là
nguy cơ bất ổn định về mặt chính trị. Nếu nói là có tội
gây hậu quả nghiêm trọng, thì chính là chính quyền huyện
Tiên Lãng và chính quyền thành phố chứ không phải là ông
Vươn.
<strong>RFI :</strong> Nhưng việc chính quyền cấp trên vào cuộc
trễ như vậy có lẽ là do khiếu kiện về đất đai hiện nay
quá nhiều, nên sợ phải giải quyết luôn những vụ khác. Và
có lẽ chính quyền cũng sợ sẽ có những vụ chống lại
người thi hành lệnh cưỡng chế như vậy.
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Thật ra không phải như vậy
bởi vì đây là một vụ việc cụ thể xảy ra lần đầu tiên
trong cả nước Việt Nam : chính quyền huy động cả trăm quân.
Rồi việc chống trả bằng vũ khí, mặc dầu đó chỉ là đạn
hoa cải để tự vệ, không phải là vũ khí hạng nặng - nó
khác với những vụ việc khác.
Nếu nói rằng sợ lây lan sang những vụ việc khác, thì tôi cho
rằng sẽ lây lan theo góc độ này. Là nếu xử lý nhẹ tay
đối với những người có trách nhiệm gây ra vụ này, tức là
chính quyền huyện Tiên Lãng, chính quyền Hải Phòng, thì
người dân sẽ phẫn uất, và sẽ có nhiều vụ như ông Đoàn
Văn Vươn diễn ra trong cả nước.
Bởi vì như chúng ta biết, vấn đề giải tỏa đền bù với
giá rẻ mạt - mà tôi nhớ trong một buổi làm việc ở quận 9
của anh Hồ Hữu Nhựt, nguyên Thứ trưởng chính phủ cách
mạng lâm thời miền nam Việt Nam, anh nói coi như là cướp
đất luôn. Thì rõ ràng nó sẽ lây lan ra, và đó là điều nguy
hiểm nhất cho sự ổn định. Như tôi đã nói lần trước, là
không có kẻ xấu hay diễn biến hòa bình nào hết, mà chính
những quan chức chính quyền như ở Tiên Lãng, Hải Phòng là
người gây ra hậu quả như vậy.
<strong>RFI :</strong> Và cũng như ông có nói lần trước, cái
nguồn gốc sâu xa vẫn là chần chừ không muốn giao quyền sở
hữu đất đai cho người nông dân, thành ra còn phải nghĩ đến
việc sửa đổi lại Hiến pháp ?
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Nguyên nhân gốc là không thừa
nhận quyền sở hữu ruộng đất cho người dân cũng như
người nông dân. Thành ra đó là một kẽ hở. Nói ruộng đất
là sở hữu toàn dân, sở hữu nhà nước, do đó giao vào tay
một số quan chức. Mà đã nói sở hữu toàn dân, sở hữu nhà
nước thì có thể lấy lại lúc nào cũng được.
Vì vậy hiện nay khuynh hướng chung qua các góp ý sửa đổi
Hiến pháp mà chúng tôi có tham gia, thì nhiều người đã đề
nghị phải công nhận quyền sở hữu ruộng đất cho người
dân. Còn nếu trong hoàn cảnh chưa giải quyết được vấn đề
này, thì thời hạn cho thuê đất phải là 50 năm, 70 năm thậm
chí là 100 năm, để người dân yên tâm đầu tư công sức, trí
tuệ, tiền bạc vào đây. Chứ còn nếu 15 năm, 20 năm là quá
ngắn, và đây chính là động lực để phát triển sản xuất.
Tôi cho rằng lý tưởng nhất, công bằng nhất và cũng rất
hợp với xu thế trên thế giới hiện nay, là phải công nhận
quyền sở hữu ruộng đất cho người dân.
<strong>RFI :</strong> Hình như đây là lần đầu tiên Thủ tướng
phải giải quyết một việc cụ thể như thế này phải không
thưa ông ?
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Đúng, đây là lần đầu tiên
Thủ tướng phải đứng ra chủ trì giải quyết một vụ việc
cụ thể, vì mức độ nghiêm trọng của việc này. Nếu không
giải quyết hoặc giải quyết không đúng mực, thì sẽ có ảnh
hưởng lên toàn xã hội, ảnh hưởng đến lòng tin của người
dân.
Chúng tôi hy vọng với tư cách vừa là Thủ tướng, vừa là
Ủy viên Bộ Chính trị đảng Cộng sản Việt Nam, vừa là một
đại biểu Quốc hội của thành phố Hải Phòng, thì Thủ
tướng sẽ cân nhắc trong việc xử lý những sai phạm của
huyện Tiên Lãng, của thành phố Hải Phòng để lấy lại niềm
tin.
Có nhiều người gặp tôi nói như thế này : Đây là cái thời
cơ để Đảng và Nhà nước lấy lại niềm tin nơi người dân.
Trong một thời gian dài, niềm tin ấy đã bị mất, bị phai
nhạt rất nhiều bởi những việc làm sai trái của các cấp
chính quyền trong vấn đề ruộng đất, làm cho dân oan nhiều
người kéo lên Thành phố Hồ Chí Minh rồi đi thẳng ra Hà Nội
một thời gian dài để khiếu kiện.
Tôi nghĩ đây là một cái thời cơ để khôi phục lại lòng
tin. Và tôi cho rằng điều quan trọng là, đây là cơ sở để
đảng và chính phủ rà soát lại tất cả những vấn đề mà
hiện nay dân khiếu kiện về ruộng đất, để giải quyết
một cách đúng đắn, công bằng, hợp lý và đúng pháp luật.
Và phải xác định trách nhiệm của địa phương, tức là của
cấp ủy và chính quyền tỉnh, thành phố. Như vậy sẽ tạo
được niềm tin cho người dân.
<strong>RFI :</strong> Nhưng không chừng việc này cũng không dễ
dàng dù là Thủ tướng vì « trên bảo dưới không nghe »…
<strong>Lê Hiếu Đằng :</strong> Về nguyên tắc, tất cả quan
chức chính quyền từ cấp cơ sở cho đến quận huyện và
thành phố đều là đảng viên cả. Mà như Tổng bí thư Nguyễn
Phú Trọng đã nói về việc thực hiện Nghị quyết Ban chấp
hành Trung ương lần thứ 4 về vấn đề xây dựng đảng, nếu
thực hiện một cách nghiêm túc vấn đề này, xem xét trách
nhiệm của những cá nhân, chế độ trách nhiệm của người
đứng đầu các ngành các bộ và địa phương, thì tôi cho
rằng sẽ tạo một bước chuyển.
Mặc dù vấn đề không dễ, nhưng tôi nghĩ nó phụ thuộc vào
quyết tâm chính trị của đảng, của chính phủ, nhà nước,
và bên cạnh đó là hệ thống chính trị gồm Quốc hội, Mặt
trận Tổ quốc, các đoàn thể cũng phải vào cuộc, để bảo
vệ những quyền và lợi ích chính đáng của người dân, mà
trên thực tế đang bị xâm phạm – có nhiều lúc rất nặng
nề. Mà người dân không nói lên được tiếng nói của mình,
đành phải có những hành động như ông Đoàn Văn Vươn. Phải
làm cho được việc đó. Nếu không thì hệ thống chính trị
của chúng ta sẽ chỉ là hình thức – tồn tại nhưng mà
người dân không cần tìm đến, người ta không còn tin tưởng
nữa.
Và đây là một thử thách hết sức lớn đối với Đảng và
Nhà nước trong tình hình hiện nay. Tôi nói thẳng là, có một
câu thường nói : « Đảng là người tổ chức mọi cuộc đấu
tranh thắng lợi », thì Đảng Cộng sản Việt Nam cũng phải
chịu trách nhiệm trước tình hình một số cán bộ chính
quyền, một số đảng viên thối nát, tham nhũng, gây những
thiệt hại nghiêm trọng đối với người dân. Và đó là trách
nhiệm trước lịch sử, trước dân tộc Việt Nam trong giai
đoạn hiện nay.
Đảng phải gánh vác chứ không thể chối bỏ trách nhiệm của
mình được. Không chỉ có thể nói chung chung là phê bình kiểm
điểm, rồi kêu gọi đảng viên phải giác ngộ, phải tự phê
bình. Mà phải có những biện pháp dựa vào pháp luật, vào phê
bình, vào sự đấu tranh của người dân, và kỷ luật những
người sai phạm. Tức là sửa « lỗi hệ thống » - cả một
hệ thống như vậy phải sửa đổi lại, thì mới mong thoát ra
khỏi những sai phạm như ở Tiên Lãng, Hải Phòng.
<center>* * *</center>
Ngày 10/2, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng sẽ họp báo
về vụ Tiên Lãng. Hàng triệu người dân cả nước, kể cả
dư luận ngoài nước đang nóng lòng chờ đợi cách giải quyết
vụ này như thế nào. Trong số vô số các ý kiến của người
dân được báo chí trong nước đăng tải, có người đã đặt
câu hỏi : « Thành ủy Hải Phòng rút kinh nghiệm, thế thì ông
Vươn liệu có được cơ hội « rút kinh nghiệm » một cách
đơn giản như thế không ? ».
Ông Đoàn Văn Vươn đang phải ngồi tù hơn một tháng nay, không
hề được tiếp xúc với bất cứ ai, từ thân nhân cho đến
luật sư, cho dù ông bị khởi tố vì tội « giết người »,
một tội danh có khung hình phạt có thể lên đến tử hình, mà
theo luật Tố tụng hình sự cần có luật sư tham gia hỗ trợ.
Ông không hề biết được dư luận cả nước đã phản ứng
mạnh mẽ như thế nào trước vụ án chưa từng xảy ra tại
Việt Nam.
Người nông dân và là kỹ sư đã đổ bao nhiêu mồ hôi, công
sức và tiền bạc để lấn biển, để tạo lập khu đầm
thủy sản, đã bị đẩy vào đường cùng, buộc ông phải
phản kháng. Hành động dũng cảm của ông có thể sẽ khiến
chính phủ Việt Nam cân nhắc lại toàn bộ chính sách đất
đai. Cái tên Đoàn Văn Vươn từ nay đã đi vào lịch sử một
cách bất đắc dĩ, dù ông không hề muốn, như trong câu đối
của Ngô Thời Nhiệm « Gặp thời thế, thế thời phải thế
».
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/11589), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét