<div class="boxright200"><img
src="http://danluan.org/files/u23/danluanorg001_0.jpg" /><div
class="textholder">Tiến sĩ Nguyễn Thanh Giang (DR)</div></div>
<strong>Việc sửa đổi bản Hiến pháp 1992 đã được bàn thảo
nhiều lần và một trong những vấn đề mấu chốt được nêu
lên, đó là quyền phúc quyết Hiến pháp của người dân, đã
được quy định trong bản Hiến pháp 1946. Đây cũng là chủ
đề phỏng vấn của RFI với ông Nguyễn Thanh Giang từ Hà
Nội.</strong>
Trong phiên họp vào cuối tháng 8 vừa qua, Ủy ban Thường vụ
Quốc hội Việt Nam cho biết là việc sửa đổi Hiến pháp có
thể diễn ra ngay trong kỳ họp thứ tám Quốc hội Việt Nam,
sẽ khai mạc ngày 20/10 tới. Hiện giờ chưa rõ là Hiến pháp
sẽ được sửa đổi theo hướng nào. Theo một đại biểu
Quốc hội, việc sửa đổi Hiến pháp lần này dường như chỉ
mang tính chất "đối phó", tức là "hợp hiến hóa"
quyết định bỏ Hội đồng các cấp quận, huyện, phường,
trước khi diễn ra bầu cử vào năm tới. Như vậy, có thể là
Hiến pháp Việt Nam sẽ không được sửa đổi sâu rộng, như
mong muốn của nhiều người.
Nếu không tính đến các bản Hiến pháp Việt Nam Cộng Hòa ở
miền Nam trước năm 1975, thì kể từ năm 1946 đến nay, Việt
Nam đã có bốn bản Hiến pháp, 1946, 1959, 1980 và 1992. Việc
sửa đổi bản Hiến pháp năm 1992 đã được đề cập đến
nhiều lần và đã là đề tài của nhiều cuộc hội thảo khác
nhau. Gần đây nhất, ngày 3/8 tại Đà Nẳng, Viện Nghiên cứu
lập pháp của Quốc hội và Liên hiệp các Hội khoa học kỹ
thuật Việt Nam tổ chức một cuộc hội thảo về đề tài
"Xây dựng tiêu chí, phương pháp tổng kết việc thi hành
Hiến pháp năm 1992".
Tại cuộc hội thảo này, một trong những vấn đề chủ yếu
đã được đặt ra đó là quyền của người dân trong việc
phúc quyết Hiến pháp. Hiến pháp năm 1946 có ghi rằng "quyền
lập Hiến hoàn toàn thuộc về toàn dân, mà trực tiếp là cử
tri cả nước", nhưng sau các lần sửa đổi vào các năm 1959,
1980 và 1992, Hiến pháp lại quy định là "Quốc hội là cơ quan
duy nhất có quyền làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp", mà
Quốc hội lại cũng là cơ quan lập pháp. Như ông Nguyễn Văn
An, cựu chủ tịch Quốc hội đã nói trên báo Tuần VietnamNet
ngày 24/6, sau những lần thay đổi Hiến pháp, người dân Việt
Nam đã mất quyền làm chủ đích thực vì Quốc hội thay mặt
cho dân làm chủ. Cũng theo ông Nguyễn Văn An, Quốc hội vừa
lập hiến, vừa lập pháp, thì chẳng khác nào vừa đá bóng
vừa thổi còi.
Tại cuộc hội thảo ở Đà Nẳng, Tiến sĩ Tường Duy Kiên,
Viện nghiên cứu quyền con người, Học viện Chính trị - Hành
chính quốc gia Hồ Chí Minh, cũng cho rằng khi sửa Hiến pháp
phải làm rõ quyền của người dân tham gia quyết định Hiến
pháp và các việc trọng đại của đất nước bằng hình thức
trưng cầu dân ý.
Trong bài viết nhân kỷ niệm 65 năm quốc khánh nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa, viết đúng ngày 2/9 và được đăng trên
mạng Bauxite Việt Nam ngày 8/9, tác giả Vũ Trọng Khải nhấn
mạnh rằng : "Hiến pháp chỉ có giá trị khi đã được toàn
dân phúc quyết. Quyền phúc quyết Hiến pháp của người dân
là thể hiện quyền làm chủ cao nhất và trực tiếp, được
gọi là "quyền lập hiến" của người dân, trong đó, không
một giai cấp, tầng lớp nào của dân tộc lại được coi là
nền tảng của thể chế chính trị Việt Nam dân chủ cộng
hòa. Nói cách khác, quyền phê duyệt Hiến pháp là quyền của
người dân, không phải của Quốc hội, như quy định trong các
Hiến pháp 1959, 1980 và 1992 của nước ta. Còn các đạo luật
khác thuộc thẩm quyền phê chuẩn của Quốc hội, với mục
đích duy nhất là để thực thi có hiệu quả nội dung của
bản Hiến pháp."
Theo ông Vũ Trọng Khải, « cơ cấu bộ máy nhà nước cộng hòa
dân chủ do Hiến pháp quy định bao giờ cũng bao gồm 3 bộ
phận, 3 nhánh quyền lực: Quyền lập pháp (Quốc hội), Quyền
hành pháp (Chính phủ) và Quyền tư pháp (Tòa án). Chỉ có toàn
dân, thông qua quyền lập hiến của mình, mới có quyền phân
chia quyền lực cho 3 nhánh đó sao cho hạn chế đến mức cao
nhất sự lạm quyền của mỗi nhánh quyền lực. Không ai có
quyền thay thế toàn dân đứng ra để phân chia hay phân công
quyền lực cho 3 nhánh đó của cơ cấu bộ máy nhà nước.
Hoạt động của cả 3 nhánh quyền lực chỉ duy nhất vì mục
đích thực thi Hiến pháp, do toàn dân phúc quyết, một cách có
hiệu quả mà thôi. Đó chính là tính thống nhất của bộ máy
nhà nước do Hiến pháp quy định. »
Trong bài viết tựa đề « Từ phúc quyết Hiến pháp đến
trưng cầu chính sách », cũng được đăng trên mạng Bauxite
Việt Nam ngày 3/9, tiến sĩ Nguyễn Sỹ Phương, từ Cộng hòa
Liên bang Đức, viết rằng : « Phúc quyết chính là dân chủ
trực tiếp, hình thức cao nhất của dân chủ; áp dụng đối
với Hiến pháp là bước đi đầu tiên khẳng định nguyên lý
đó ». Theo ông, « ở nước ta Hiến pháp quy định Đảng nắm
vai trò lãnh đạo, vì vậy Đại hội Đảng sắp tới là cơ
hội 5 năm 1 lần để thực hiện đòi hỏi phúc quyết Hiến
pháp đang đặt ra cấp thiết nhất cho đất nước, một phần
sửa đổi đã được quốc hội sớm nhận thức và chuẩn bị,
rất cần nhân dân cả nước, từng người một, phải phát huy
vai trò chủ nhân không ai thay được của mình, đóng góp ý
kiến phúc quyết, sửa đổi Hiến pháp, cho Đại hội, nếu
không sẽ lại "bỏ lỡ mất cơ hội".
Bên cạnh vấn đề quyền phúc quyết của người dân, Hiến
pháp hiện hành của Việt Nam cũng có nhiều điểm khác phải
sửa đổi. Tại cuộc hội thảo ở Đà Nẳng ngày 3/8, ông
Nguyễn Đình Lộc, nguyên Bộ trưởng Tư pháp, nhận định
rằng, « khi quy định việc tổ chức bộ máy Nhà nước, Hiến
pháp 1992 vẫn còn rất lạc hậu, gần như không có thay đổi
nhiều so với Hiến pháp 1980, tức là vẫn chưa có sự phân
công phối hợp giữa ba nhánh quyền lực: lập pháp, tư pháp,
hành pháp ».
Về phần Giáo sư Trần Ngọc Đường, chuyên gia cao cấp của
Viện nghiên cứu lập pháp của Quốc hội, thì nhận xét là
trong khi nền kinh tế Việt Nam đã mở cửa và hội nhập, bộ
máy Nhà nước của Việt Nam còn quá kín, thiếu công khai, minh
bạch, khiến bộ máy đó đi vào tình trạng tha hóa trầm
trọng. Theo giáo sư Đường, bản thân Hiến pháp 1992 có nhiều
mâu thuẩn, tức là tuy chương một nói là có sư phối hợp
phân công giữa ba nhánh quyền lực : lập pháp, tư pháp, hành
pháp, nhưng chương sau lại không nói rõ cơ quan nào là hành
pháp, cơ quan nào là tư pháp!
Là người cũng đã có nhiều bài đóng góp về vấn đề sửa
đổi Hiến pháp, nhà bất đồng chính kiến Nguyễn Thanh Giang
từ Hà Nội đã dành cho RFI một cuộc phỏng vấn về đề tài
này:
<strong>RFI</strong>: <em>Kính thưa ông Nguyễn Thanh Giang, khi bàn
về cải tổ Hiến pháp Việt Nam, người ta thường nhắc đến
Hiến pháp năm 1946 cho rằng đây là Hiến pháp tiến bộ hơn
cả. Ý kiến của ông thế nào?</em>
<strong>Nguyễn Thanh Giang</strong>: Hiến pháp năm 1946 được xem
là bản Hiến pháp tiến bộ hơn cả so với tất cả các bản
Hiến pháp của Việt Nam vì bản Hiến pháp này đã được xây
dựng trên ba nguyên tắc cơ bản sau đây:
- Ðoàn kết toàn dân không phân biệt giống nòi, gái, trai, giai
cấp, tôn giáo.
- Ðảm bảo các quyền tự do, dân chủ trong đó có quyền bình
đẳng về kinh tế, chính trị, văn hóa ( điều 6 ), quyền bình
đẳng trước pháp luật ( điều 7 ), quyền tự do ứng cử và
bầu cử ( điều 18), ….
- Thực hiện chính quyền mạnh mẽ của nhân dân do nhân dân,
và vì nhân dân.
Ngay tại Điều 1 - Chương I Hiến pháp đã ghi rõ: <em>"Nước
Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa. Tất cả quyền bính
trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân
biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo"</em>.
Điều này có ý nghĩa như một nguyên lý thể hiện tư tưởng
quan trọng của bản Tuyên ngôn Độc lập mồng 2 tháng 9 mà ai
cũng biết bản Tuyên ngôn ấy được mở đầu bằng một câu
trích trong Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ.
Hiến pháp năm 1946 thể hiện rõ những yếu tố pháp quyền
nổi lên trên nguyên tắc quyền lực và tổ chức quyền lực.
Bản Hiến pháp này do Hồ chủ tịch trực tiếp làm trưởng ban
soạn thảo và đã vận dụng một cách tương đối nhuần
nhuyễn những thành tựu của tiến trình lập hiến ngót 200 năm
của thế giới lúc bấy giờ.
Tinh thần xây dựng nhà nuớc pháp quyền ở đây thực ra đã
được khới xướng cách đây ngót trăm năm khi cụ Phan Châu
Trinh, trong bài diễn thuyết "Quân trị và dân trị chủ nghĩa"
tại Hội Khuyến học Sài Gòn đã vạch ra chủ trương:
<em>"Trong nước có Hiến pháp, ai cũng phải tôn trọng Hiến
pháp, cái quyền của chính phủ cũng bởi Hiến pháp quy định
cho, lười biếng không được mà dẫu có muốn áp chế cũng
không chỗ nào thò ra được. Vả lại, khi có điều gì vi phạm
đến pháp luật thì người nào cũng như người nào, từ ông
tổng thống cho đến một người nhà quê cũng chịu theo pháp
luật như nhau"</em>.
Một điểm ưu việt nữa: không lệ thuộc vào Hiến Pháp 1918
của nước Nga Xô viết quy định mọi tài sản tư hữu của
địa chủ và tư sản đều bị quốc hữu hóa, Hiến pháp 1946
của Việt Nam vẫn bảo vệ quyền tư hữu của công dân. Ðiều
12 - Hiến pháp 1946 ghi: "Quyền tư hữu tài sản của công dân
Việt Nam được bảo đảm ".
Đáng tiếc là, các bản Hiến pháp sau đó, được ban hành vào
các năm 1959, 1980, 1992 vì nhuốm đậm tư tưởng Mác Lênin, lấy
chuyên chính vô sản và tập trung dân chủ thay cho dân chủ pháp
trị nên ngày càng thoái bộ. Ngay cựu Chủ tịch Quốc hội
Nguyễn Văn An cũng nhận xét: <em>"Hiến pháp được sửa đổi,
bổ sung sau này là theo khuôn mẫu của cộng hòa Xô Viết, nó
không gần với những khuôn mẫu chung của thế giới và có
một số quy định cốt lõi lại xa rời với Hiến pháp năm
1946"</em>.
<strong>RFI</strong>: <em>Thưa ông Nguyễn Thanh Giang, trong các cuộc
hội thảo gần đây, nhiều người đã nêu lên vấn đề tái
lập quyền phúc quyết Hiến pháp của người dân. Theo ông,
Hiến pháp có cần phải được thông qua bằng trưng cầu dân ý
hay không?</em>
<strong>Nguyễn Thanh Giang</strong>: Đề cập đến vấn đề này,
cựu Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An đã đưa ra được
những ý tưởng đáng chú ý: <em>"Sửa đổi Hiến pháp là một
cơ hội sinh hoạt chính trị dân chủ sâu rộng trong toàn dân...
Nếu nhân dân được tham gia và phúc quyết sửa đổi Hiến
pháp lần này thì đây là một cơ hội to lớn do ta tạo ra để
thúc đẩy mạnh mẽ và toàn diện công cuộc đổi mới đất
nước…. "</em>.
Tuy nhiên, tôi không đồng ý với chữ " nếu " mà đề nghị
thay bằng chữ " phải ": " Nhân dân phải được tham gia và
phúc quyết sửa đổi Hiến pháp ".
Điều 70 Hiến pháp 1946 quy định: " Sửa đổi Hiến pháp
phải theo cách thức sau đây:
1) Do hai phần ba tổng số nghị viên yêu cầu
2) Nghi viện bầu ra một ban dự thảo những điều thay đổi
3) Những điều thay đổi khi đã được Nghi viện ưng thuận
thì phải đưa ra toàn dân phúc quyết " .
Hiến pháp 1992 cũng như Hiến pháp 1959, 1980 về hình thức đã
không theo quy định của Hiến pháp đầu tiên, mà có thiếu sót
hết sức nghiêm trọng là không đưa ra " toàn dân phúc quyết
", tức là không " trưng cầu dân ý ".
Vì Hiến pháp 1946 là hiến pháp lập quốc, nên theo nguyên tắc
lập hiến, các bản hiến pháp kế thừa phải tuân thủ các
điều khoản cơ bản của hiến pháp nguyên thủy.
Bởi vậy, tôi xin nhắc lại: Không cần xin, không cần đề
nghị, không cần " nếu " mà khẳng định chắc chắn là "
phải " đưa ra trưng cầu dân ý bản Hiến pháp sửa đổi.
Đảng CSVN tự xưng là đảng cầm quyền, là lãnh đạo toàn
diện thì phải biết và nghiêm túc thực hiện điều này. Nếu
không làm như vậy tức là Đảng vi hiến và phạm pháp.
<strong>RFI</strong>: <em>Trong Hiến pháp mới, vai trò của Đảng
CS, hay nói chung là của các chính đảng (nếu sau này có đa
đảng) phải là như thế nào? Nói cách khác, có nên sửa điều
4 Hiến pháp hay không?</em>
<strong>Nguyễn Thanh Giang</strong>: Tại kỳ họp Quốc hội vừa
rồi, nhiều vị đại biểu Quốc hội đã đề nghị cần sửa
một cách cơ bản một số điều của Hiến pháp hiện hành
để có thể cải cách các Luật Tổ chức Quốc hội, Luật tổ
chức Chính phủ, Luật tổ chức Tòa án nhân dân ....
Ở đây tôi lại đề nghị thay chữ " cần " bằng chữ "
phải ". Phải sửa đổi Hiến pháp 1992 bởi lý do cơ bản sau
đây:
Bản Hiến pháp hiện hành chưa hề được nhân dân phúc quyết,
tức là bản Hiến pháp đó bất chính, Hiến pháp mà lại vi
hiến, mà phản Hiến pháp! Có vấn đề nghiêm trọng như vậy
nên vấn đề nghiêm túc đặt ra là: sửa hay bỏ nó đi để
xây dựng Hiến pháp mới?
Nếu chỉ sửa thì phải sửa một cách cơ bản chứ không chỉ
" sửa một số điều ". Đây là ước nguyện của nhân dân,
là mệnh lệnh của Tổ quốc. Nhưng rồi, Đảng Cộng Sản
Việt Nam ngày nay với những người chủ trì kiểu như ông
Nguyễn Phú Trọng thì liệu có làm được không? Tôi thất
vọng khi nghe cựu bộ trưởng tư pháp, tiến sỹ Nguyễn Đình
Lộc phàn nàn rằng ngay cả bản Cương lĩnh Đảng sửa đổi
cũng được làm không ra gì. Ông Nguyễn Đình Lộc nhận xét
rằng cương lĩnh ĐCSVN sửa đổi không những không khá hơn mà
còn là " một bước lùi "!
Muốn sửa đổi cơ bản để có được một bản hiến pháp
chân chính thì trước hết phải thay đổi tư duy triết lý về
hiến pháp.
Hiến pháp là gì? Hiến pháp là một hợp đồng giữa chính
quyền và người dân theo đó quyền cai trị của chính quyền do
người dân trao cho; là khế ước cơ bản giữa chính quyền và
xã hội dân sự. Phải từ bỏ tư duy áp đặt: " Hiến pháp
là thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng ".
Vì sao phải xóa bỏ Điều 4 của Hiến pháp?
Đối với Đảng tôi cho rằng " nên " xóa bỏ, vì Điều 4
làm mất thanh danh của Đảng. Một Đảng tự xưng là " đội
tiền phong đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân
", là " ngôi sao sáng nhất trong muôn vì sao " mà phải dựa
vào sự cưỡng bức của một điều luật và nghĩ rằng buông
nó ra tức là tự sát thì còn gì đáng xấu hổ cho bằng!
Đối với lẽ phải, với công lý, với danh dự của đất
nước và của chính những đảng viên ĐCSVN có lòng tự trọng
thì " phải " xóa bỏ Điều 4.
Điều trớ trêu là, Điều 4 còn dẫm đạp lên nhiều điều
khác trong chính bản Hiến pháp 1992. Điều 4 Hiến pháp 1992 ghi:
" Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiền phong của giai cấp
công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai
cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo
chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng
lãnh đạo Nhà nước và xã hội ". Trong khi Điều 2 của chính
Hiến pháp này ghi: " Nhà nước CHXHCNVN là nhà nước pháp
quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả
quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân ".
Điều 2 xác định Việt Nam là một nước dân chủ theo định
nghĩa của tổng thống Hoa Kỳ Abraham Lincoln: " Một quốc gia
dân chủ là một quốc gia mà chính quyền của dân, do dân, vì
dân ". Điều 4 lại khẳng định " Đảng CSVN là lực lượng
lãnh đạo Nhà nước và xã hội ".
Vậy tức là đảng chủ, là chính quyền của Đảng, dân của
Đảng, dân phải vì Đảng. Rõ ràng Điều 4 chống lại Điều
2.
Điều 15 Hiến pháp hiện hành ghi: " Nhà nước thực hiện
nhất quán chính sách phát triển kinh tế thị trường …"
trong khi Điều 4 ghi: " Đảng CSVN theo chủ nghĩa Mác- Lênin và
tư tưởng Hồ Chí Minh ….". Kinh tế thị trường là kinh tế
hàng hóa phát triển ở trinh độ cao trong khi chủ nghĩa Mác nói
chung không thừa nhận kinh tế hàng hóa và chủ trương xoá bỏ
sở hữu tư nhân. Rõ ràng Điều 15 " bất đồng chính kiến
" với Điều 4.
Tóm lại, trước tình hình lãnh đạo Đảng đã tha hóa, biến
chất tệ hại, nguy cơ xâm lăng của ngoại bang đang hiển
hiện, xã hội đang nhiễu nhương, bệnh hoạn; hãy nghiêm túc
xem xét để xây dựng Hiễn pháp mới hoặc sửa đổi Hiến
pháp một cách cơ bản để góp phần xây dựng một đất
nước Viêt Nam giầu mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.
<strong>RFI</strong>: <em>Xin cám ơn ông Nguyễn Thanh Giang</em>.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/6403), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét