(GD-ĐT), tôi ngạc nhiên trước khối lượng công việc đồ sộ
mà bộ tự đặt ra cho mình, chỉ tính riêng các văn bản mới
ban hành trong tuần. Nào yêu cầu các sở GD-ĐT, các trường
"<em>Rà soát, chấn chỉnh tình trạng vi phạm luật giao thông
của học sinh-sinh viên, xử lý nghiêm các trường hợp vi
phạm</em>"; nào là yêu cầu các trường đại học, cao đẳng
trên toàn quốc "<em>Báo cáo chương trình đào tạo liên kết
với các cơ sở giáo dục nước ngoài</em>"; nào là đưa ra
dự thảo quy định "Chủ biên hoặc đồng chủ biên giáo
trình phải có chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc có trình
độ tiến sĩ"…
Gọi là một khối lượng công việc đồ sộ vì các yêu cầu
này sẽ dẫn tới phải kiểm tra, giám sát xem các sở, các
trường có thực hiện đúng hay không, nếu không thực hiện
thì phải đưa ra biện pháp chế tài như thế nào, rồi khi
nhận các loại báo cáo, phải có bộ phận xử lý, tổng hợp
thông tin, rồi sẽ họp hành, giải quyết những vấn đề phát
sinh từ thực tế muôn hình vạn trạng. Không một bộ máy hành
chính nào có thể kham nổi khối lượng công việc như thế và
thực tế các trường đã từng lên tiếng phàn nàn Bộ GD-ĐT
đặt ra nhiều quy định, đưa ra nhiều lời kêu gọi nhưng
phần lớn chỉ dừng ở hình thức chứ không hề có biện pháp
chế tài nào cả.
Chẳng hạn chính Bộ thừa nhận có đến 66% các trường đại
học, cao đẳng không thực hiện đầy đủ việc công khai các
thông tin về điều kiện đảm bảo chất lượng, chất lượng
đạt được và tài chính, trong đó có đến 175 trường không
chịu công bố công khai về học phí.
Mấu chốt vấn đề là những nhà quản lý giáo dục đang làm
theo cách cũ, muốn ôm đồm hết tất cả mọi việc, cứ lo
nếu không quản lý thì ngành giáo dục sẽ "loạn" hết.
Thực tế giáo dục nảy sinh vấn đề gì, các nhà quản lý bèn
nghĩ ra biện pháp đối phó vấn đề đó, rồi ra văn bản chỉ
đạo, yêu cầu với suy nghĩ nếu mọi người răm rắp làm theo,
mọi chuyện sẽ được giải quyết ổn thỏa. Trong khi đó,
nghệ thuật quản lý bình thường đi theo hướng ngược lại:
sử dụng những mối quan hệ xã hội để tạo ra các lợi ích
cân bằng tự giám sát lẫn nhau theo đúng định hướng nhà
quản lý muốn hướng tới.
Ngoài việc trao quyền chủ động cho các trường học đã
được nhiều người đề cập, phương pháp quản lý nói trên
sẽ giảm nhẹ gánh nặng công việc của Bộ và nâng hiệu
suất quản lý lên nhiều lần.
Lấy ví dụ chuyện liên quan đến các chương trình đào tạo
liên kết với các cơ sở giáo dục nước ngoài. Thay vì yêu
cầu các trường báo cáo, tại sao không yêu cầu các trường
công khai những thông tin cần thiết cho người học và để
người học tự đánh giá để chọn hay không chọn chương
trình họ cần theo học. Việc công khai phải rất cụ thể, như
tên, bằng cấp, kinh nghiệm của các giảng viên, tổng thời
lượng giảng viên nước ngoài trực tiếp giảng dạy là bao
nhiêu, trường nước ngoài đã được kiểm định chất lượng
chưa, ai là nơi cấp chứng nhận, học phí bao nhiêu. Vai trò
của Bộ lúc đó là cung cấp các công cụ để người học sử
dụng trong việc đánh giá, như tổ chức kiểm định nào đáng
tin cậy, và nghiêm khắc xử lý trường nào không chịu công
khai, như rút giấy phép liên kết.
Hay chuyện dự thảo quy định về biên soạn giáo trình đại
học, chắc chắn sẽ có nhiều ý kiến phản đối quy định
chủ biên phải là giáo sư, phó giáo sư hay tiến sĩ. Sẽ có
nhiều ý kiến nếu những trường hợp ngoại lệ rất hợp lý.
Nếu các trường hay các giảng viên được quyền chọn sách
giáo khoa như thông lệ rất bình thường ở các nước thì ắt
không cần có dự thảo này. Quyền chọn sách hay, sách phù hợp
sẽ tự động loại bỏ các sách biên soạn lôm côm, sao chép
đủ kiểu đang được các giáo sư chính hiệu đứng tên tác
giả chứ không cần bất kỳ quy định nào.
Một trong những nguyên nhân đằng sau sự ôm đồm trong công
tác quản lý nhà nước là do thiếu tin tưởng ở khả năng
của người được quản lý – khả năng thẩm định đúng sai,
khả năng phản biện cái sai, khả năng miễn nhiễm trước cái
xấu. Đó là một thực tế. Và bất kỳ thay đổi nào cũng
phải có sự khởi đầu – có thể gian nan, có thể có nhiều
xáo trộn. Nhưng chỉ sau một thời gian, chính các mối quan hệ
với các lợi ích khác nhau sẽ tự điều chỉnh để tiến
đến sự cân bằng. Và để rút ngắn quá trình này, vai trò
của người quản lý nhà nước là cung cấp thông tin, tạo sự
minh bạch cũng như một thái độ nghiêm khắc với những bên vi
phạm – chứ không phải chăm chăm sử dụng công cụ hành
chính như là biện pháp quản lý duy nhất.
<span class="underlined-text">Cập nhật:</span> Chuyện chung quanh cái
phôi bằng do Bộ GD-ĐT in ấn và phát hành cho các trường đại
học, cao đẳng toàn quốc sử dụng bị chê sót nhiều mục
cũng do cái lỗi ôm đồm mà ra. Tại sao không giao cho trường
tự in và cấp bằng? Không lẽ chỉ vì lợi nhuận từ việc in
phôi bằng mà Bộ kéo dài việc ôm đồm này từ năm này qua
năm khác?
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/4474), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét