Diên Vỹ chuyển ngữ
24.04.2013
<i>Nhưng những nhóm lợi ích sâu nặng chắc chắn sẽ cản
đường</i>
<center><img
src="http://www.asiasentinel.com/images/stories/vietnam_protesta_contro_ecopark.jpg">
<center><i>Nông dân nổi giận</i></center>
</center>
Các nhà đầu tư đã quá đau đớn để nhận ra rằng Việt Nam,
từng có được lòng ưu ái của giới đầu tư toàn cầu khi
tỉ lệ tăng trưởng của nó đạt đến 7,2% từ 1990 đến 2010,
đã bắt đầu rơi vào tuyệt vọng.
Sống trong ngạo mạn suốt hai thập niên qua, chính quyền Cộng
sản giờ đây đang cố gắng thoát khỏi hố sâu bằng cách nói
rằng họ muốn cải cách lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước cồng
kềnh thiếu hiệu quả và mời gọi giới đầu tư ngoại quốc.
Nhưng họ đã từng làm việc này trước đây với kết quả
không đáng kể. Mặc dù tranh chấp nội bộ đang làm suy yếu
cả phe thủ tướng lẫn chủ tịch nước, họ không thể
được xem như là những nhà cách tân trong bất kỳ hoàn cảnh
nào.
Trong khi các thị trường châu Á mới nổi lên đang hồi phục
khỏi cơn khủng hoảng tài chính toàn cầu nhanh hơn phương tây,
sự phục hồi của Việt Nam tương đối chậm chạp và đau
đớn, với tỉ lệ tăng trưởng trong năm 2012 ở mức 5%, thấp
nhất trong 13 năm qua, thua xa cả Philippine vốn rất tồi tệ
hiện ở mức 6,6% và Indonesia đang ở mức 6,2%.
Những khó khăn kinh tế được chỉ rõ trong một báo cáo mới
đầy chi tiết của Học viện Nghiên cứu Kinh tế Samsung (SERI).
Nhưng bên cạnh báo cáo này, sự bất mãn và phản đối của
công chúng đang tăng với những cuộc biểu tình xảy ra hầu
như mỗi ngày với những mức độ khác nhau tại các văn phòng
của Đảng và chính quyền ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí
Minh, thường là về vấn đề đất canh tác bị trưng thu với
giá đền bù rẻ mạt.
<i>"Sự trì trệ của kinh tế Việt Nam không phải là tạm
thời, và vì những lý do về cơ cấu,"</i> bản báo cáo SERI
cho biết. <i>"Nếu không cải cách toàn diện, tỉ lệ tăng
trưởng chắc chắn sẽ không đạt lại được tầm mức
trước đây. Dự đoán này chủ yếu dựa trên những tiên đoán
rằng sự đóng góp từ lực lượng lao động và sự hình thành
vốn, vốn là những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
trong những năm 2000, sẽ suy giảm nghiêm trọng".</i>
Vào tháng Chín 2012, công ty Moody's đã hạ điểm đánh giá tín
dụng của Việt Nam. Thị trường chứng khoán vẫn ở mức 40%
so với giá trị trước thời kỳ khủng hoảng trong khi cổ
phiếu của Indonesia, Thái lan và Philippine đã tăng hơn 160% vào
thời điểm cao nhất.
<b>Sai lầm ở đâu?</b>
Quốc gia này dường như đối diện với những khó khăn
thường thấy của một nền kinh tế chỉ đạo, trong đó các
lãnh đạo nhà nước cứng đầu không chịu từ bỏ nền kinh
tế nhà nước đồ sộ và thiếu hiệu quả, ngay cả khi đối
diện với bằng chứng hiển nhiên từ việc tái cơ cấu trong
năm 1986 rằng cải cách chính là giảì pháp. Từ bỏ một cách
dứt khoát quyền lực kinh tế có nghĩa là từ bỏ quyền lực
chính trị và giới cán bộ tìm kiếm đặc lợi với mối quen
biết rộng rãi.
Đảng Cộng sản bị bắt buộc phải đưa ra một lời xin lỗi
đầy nhục nhã trước công chúng vào tháng Mười năm ngoái vì
những sai lầm trong quản lý kinh tế. Giờ đây chính quyền nói
rằng họ sẽ bán đi những tài sản từ các doanh nghiệp nhà
nước mặc dù kế hoạch để thực thi việc này đã bị kềm
hãm trong cả một thập niên. Họ cũng dự định chấp dứt
việc đầu tư vào những kinh doanh không cốt lõi và bán tài
sản của 600 tập đoàn mà họ là cổ đông duy nhất, và
được biết là <i>"cũng đang cân nhắc việc tăng cường vai
trò của các công ty vốn nước ngoài trong nền kinh tế của
mình"</i>
Chính quyền cũng nói rằng họ sẽ tái tổ chức lĩnh vực nhà
nước để chú trọng hơn vào quốc phòng, <i>"những độc
quyền tự nhiên," những hàng hoá công cốt lõi và các ngành
chiến lược kỹ nghệ cao vốn có những ảnh hưởng dây
chuyền. Điều này dường như có nghĩa là chính quyền sẽ
đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế và dẫn đến
những câu hỏi về sự cam kết của họ.
<i>"Bất chấp toàn bộ những nỗ lực, vẫn có tiềm năng làm
chậm nhịp độ cải cách vì những mâu thuẫn chính trị và
tình trạng suy giảm của thị trường tài chính,</i> bản báo
cáo SERI cho biết. "Vì nhiều thành phần, bao gồm cả chính
quyền trung ương, chính quyền địa phương và các cơ quan nhà
nước đều dính líu đến hoạt động của các tập đoàn nhà
nước, họ có thể thụ động trong việc bán tài sản và tái
cơ cấu.</i>
<i>"Cũng có khả năng là động lượng cải cách sẽ mất đà
vì những thay đổi chính trị. Quyền lực được chia xẻ giữa
các nhà lãnh đạo đảng, chủ tịch nước và thủ tướng. Ba
nhóm này đang đấu đá lẫn nhau, và thủ tướng đang bị quốc
hội và đảng chỉ trích vì những chính sách kinh tế của
ông."</i>
Sai lầm vẫn tiếp tục xảy ra. Khi chính quyền cắt giảm tín
dụng vào năm 2011, các công ty nhà nước đã phải đối diện
với khó khăn cụ thể, trong đó có Vinashin, công ty đóng tàu
nhà nước đã vỡ nợ vào cuối năm 2010 vì sai lầm trong quản
lý. Ở thời điểm đỉnh, Vinashin từng sở hữu hơn 400 công ty
con và xuống còn 160 vào lúc vỡ nợ. Một số quan chức lãnh
đạo công ty đã bị bắt và truy tố tội tham nhũng. Những
doanh nghiệp nhà nước khác, với sản lượng thấp và tình
trạng tài chính mong manh, đã thiệt hại nặng nề. Nợ trong
lĩnh vực ngân hàng tăng mạnh, từ 2,1% vào cuối năm 2011 lên
đến 8,8% vào tháng Chín 2012.
Căn cứ theo báo cáo của SERI, hàng loạt những khó khăn đang
xuất hiện. Liên Hiệp Quốc dự tính rằng tỉ lệ tăng
trưởng hàng năm của thành phần dân số tham gia vào nền kinh
tế của Việt Nam sẽ tụt từ 2,6% trong giai đoạn 2005-2010
xuống còn 2,1% trong giai đoạn 2010-2015, và xuống đến 0,8% trong
giai đoạn 2015-2020.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế nói rằng tỉ lệ giữa đầu tư quốc
gia và GDP sẽ bị sút giảm từ 38,7% (2005-2009) xuống 34,4%
(2010-2014). Dựa trên những dự đoán này, công ty McKinsey tiên
đoán rằng ngay cả nếu tỉ lệ gia tăng sản lượng trong thập
niên qua vẫn sẽ tiếp tục tăng trong thập niên tới, nền kinh
tế cũng chỉ tăng trưởng ở mức trung bình hàng năm là 4,5%
-5,0%, thua xa chỉ tiêu 7% của chính quyền.
Bằng chứng cho thấy việc tái cơ cấu sẽ khó khăn như thế
nào là, 27 năm qua kể từ khi nhà thiết kế kinh tế Nguyễn
Xuân Oánh, một kinh tế gia được đào tạo tại Đại học
Harvard, thuyết phục chính quyền phát động chính sách <i>Đổi
Mới</i>, một chiến dịch tái cơ cấu vào năm 1986 nhắm vào
nông nghiệp, giá cả, kinh tế, giải phóng thị trường và tỉ
lệ hối đoái. Sau công cuộc cải cách của ông Oánh, nhịp
độ tái tổ chức đã dừng lại, với việc giới lãnh đạo
chính quyền không muốn từ bỏ vai trò của nhà nước.
Kể từ năm 2005, chính quyền đã thiết lập những <i>"tập
đoàn kinh tế nhà nước"</i> và sát nhập toàn bộ các doanh
nghiệp nhà nước (các tập đoàn kinh tế nhà nước là công ty
mẹ, sở hữu những cơ phận điều khiển của các công ty con).
Trong cùng lúc, chính quyền tiếp tục quá trình tư nhân hoá,
cắt giảm con số các doanh nghiệp nhà nước xuống còn 3.300
công ty vào năm 2009, và giảm thiểu cổ phần của mình trong
lĩnh vực sản xuất công nghiệp từ 34% vào năm 2000 xuống còn
17% vào năm 2010.
Dù thế, báo cáo SERI cũng cho thấy rằng trong giai đoạn
2009-2010, các công ty nhà nước lại chiếm đến 99% trong lĩnh
vực phân bón, 97% trong ngành than và 94% thị trường khí đốt.
Các doanh nghiệp nhà nước cũng chiếm đến 41% thị trường
bia, 37% đường và 21% vải sợi.
Vào cuối những năm 2000, chính quyền đã mở rộng đầu tư qua
ngã các tập đoàn nhà nước trong nỗ lực nhằm hồi sinh nền
kinh tế. Trước đó, đầu tư trong lĩnh vực nhà nước đã
giảm từ 59,8% trong năm 2001 xuống còn 33,9% vào năm 2008.
Tuy nhiên đến năm 2011, đầu tư quốc doanh đã quay lại ở
mức 38,9% qua việc chính quyền tăng cường chi tiêu sau cơn
khủng hoảng tài chính toàn cầu, bản báo cáo SERI cho thấy.
<i>"Hơn nữa, với thị trường chứng khoán đang suy thoái,
việc 'cổ phần hoá' các tập đoàn nhà nước đã bị đình
chỉ."</i>
Với nguồn vốn dồi dào từ các ngân hàng nhà nước, các công
ty quốc doanh đã khuếch trương vào những lĩnh vực không
thuộc ngành kinh doanh cốt lõi của mình. Các doanh nghiệp nhà
nước nhúng tay vào ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và địa
ốc, những lĩnh vực đã tăng trưởng nhanh chóng trong giai
đoạn bong bóng tài chính. Những hoạt động trục lợi của
quan chức cũng tăng lên.
Thị trường tài chính ổn định lại sau khi chính quyền thông
báo đưa ra gói kích cầu và kế hoạch tái cơ cấu trong lĩnh
vực tài chính. Ngân hàng trung ương đã cắt lãi suất bảy
lần từ tháng Ba 2013 đến tháng Ba 2013, với tổng cộng là 7%.
Vào tháng Ba 2013, chính quyền đã thông qua gói kích cầu trị
giá 1,3 tỉ Mỹ kim. Khi giới đầu tư tỏ vẻ hưởng ứng kế
hoạch cải cách của nhà nước, thị trường chứng khoán đã
tăng trong quí đầu của năm (đến ngày 22 tháng Ba, thị
trường chứng khoán đã tăng 17,1% so với đầu năm.) Lĩnh vực
ngân hàng cũng ổn định khi tỉ lệ nợ xấu giảm từ 8,8%
trong tháng Chín 2012 xuống 6% vào tháng Hai 2013. Nhờ kế hoạch
của chính quyền, Ngân hàng Thế giới đã quyết định tài
trợ quốc gia này 250 triệu Mỹ kim qua Chương trình Tín dụng
Hỗ trợ Quản lý Kinh tế vào tháng Ba 2013.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130425/viet-nam-tim-cach-tai-khoi-dong-nen-kinh-te),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét