<center><img
src="http://graphics8.nytimes.com/images/2013/04/24/world/asia/VIETNAM/VIETNAM-articleLarge.jpg"
/></center>
<center>Một khu ổ chuột ở thành phố Hồ Chí Minh. Sự bất
bình rộng rãi xuất hiện sau thời kỳ bùng nổ kinh tế những
năm 1990. Ảnh Justin Mott chụp cho tờ International Herald
Tribune.</center>
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, Việt Nam - Giá sách của ông đầy ắp
các tuyển tập của của Marx, Engels và Hồ Chí Minh, dấu ấn
của một sự nghiệp trung thành với Đảng Cộng sản, nhưng
Nguyễn Phước Tường, 77 tuổi, nói rằng ông không còn là một
người cả tin nữa. Từng là một cựu cố vấn của hai thủ
tướng, ông Tường, như rất nhiều người dân Việt Nam ngày
nay, đang bày tỏ mạnh mẽ sự chống đối chính phủ.
Ông nói trong một cuộc phỏng vấn tại căn hộ của ông ở
ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh: "Hệ thống chính trị của
chúng tôi bây giờ là chế độ độc đảng chuyên chế. Đã ở
từng ở bên trong hệ thống, tôi hiểu tất cả các sai sót
của nó, tất cả các thiếu sót của nó, tất cả các suy thoái
của nó. Nếu hệ thống không được sửa đổi, nó sẽ tự
sụp đổ."
Phe đã chiến thắng quân đội miền Nam Việt Nam do Mỹ hậu
thuẫn vào năm 1975 đang đối mặt với sự tức giận gia tăng
trong lúc kinh tế suy thoái và sự chia rẽ do sự tranh chấp
giữa những người theo phái bảo thủ muốn duy trì sự chỉ
đạo đất nước theo nguyên tắc xã hội chủ nghĩa với sự
độc quyền về quyền lực và những người kêu gọi cho một
hệ thống đa nguyên hơn và đi theo chủ nghĩa tư bản môt cách
toàn diện.
Có lẽ cái quan trọng nhất là phe chiến thắng đang phải cố
gắng chống chọi với với một xã hội đã có được thông
tin tốt hơn và hay chỉ trích hơn vì các tin tức và ý kiến
được lan rộng qua mạng Internet, phá hỏng các ý đồ của
phương tiện truyền thông do nhà nước kiểm soát.
Kể từ khi thống nhất đất nước 38 năm trước đây, Đảng
Cộng sản đã từng bị thử thách bởi các cuộc xung đột
với Trung Quốc và Campuchia, các cuộc khủng hoảng tài chính và
những rạn nứt nội bộ. Theo Carlyle A. Thayer, một trong những
học giả hàng đầu ở nước ngoài về Việt Nam, sự khác
biệt ngày hôm nay là sự chỉ trích các nhà lãnh đạo "đã
bùng nổ trên toàn xã hội."
Tiến sĩ Thayer nói, nếu như trong một môi trường không độc
tài, các chia rẽ trong đảng đã thực sự khuyến khích tự do
ngôn luận vì các phe phái đang mong muốn bôi nhọ nhau. Ông nói,
"Có một sự trái ngược ở Việt Nam. Bất đồng chính kiến
đang nở rộ, nhưng cùng một lúc đàn áp cũng [nở rộ] như
vậy."
Khi tiếng nói bất đồng chính kiến đã gia tăng gấp nhiều
lần trong 92 triệu người dân Việt Nam, chính phủ đã cố
gắng trấn áp. Tòa án đã kết án tù nhiều blogger, nhà báo và
các nhà hoạt động, nhưng các chỉ trích, đặc biệt là trực
tuyến, vẫn tiếp tục hầu như không suy giảm. Chính phủ ngăn
chặn một số trang mạng, nhưng nhiều người Việt sử dụng
các phần mềm hoặc những trang web để xoay sở đối phó với
kiểm duyệt.
Trương Huy San, một nhà văn, nhà báo và blogger nổi tiếng cho
biết, "Nhiều người đang cố gắng thể hiện mình hơn trước,
chỉ trích chính phủ. Và những gì họ đang nói nghiêm trọng
hơn nhiều."
Ông San, người đang làm nghiên cứu sinh ở Đại học Harvard,
là tác giả của cuốn "Bên Thắng Cuôc," một cuốn sách mang
tính phê phán và toàn diện nhất về lịch sử Việt Nam kể
từ năm 1975 được viết bởi bởi một người ở trong nước.
Được nhiều người đọc ở Việt Nam, cuốn sách, gồm hai
tập được viết dưới bút danh Huy Đức và in không có giấy
phép của chính phủ, mô tả các hành vi như khai trừ những
đảng viên thiếu trung thành và tịch thu tài sản của các chủ
doanh nghiệp ở miền Nam Việt Nam.
Đối với du khách tình cờ đến Việt Nam, các bằng chứng bề
ngoài của phát triển kinh tế khó có thể làm họ hiểu được
sự bi quan sâu xa mà nhiều người trong đất nước này đã bày
tỏ. Hàng triệu người khi một thập kỷ trước chỉ có cái xe
đạp thì nay phóng xe gắn máy ào ào qua các nhà máy và tòa nhà
cao tầng dùng làm văn phòng.
Nền kinh tế nở rộ trong những năm 1990 sau cải cách đã sản
sinh ra một hỗn hợp kỳ quặc của một nền kinh tế thị
trường với sự giám sát chặt chẽ bởi Đảng Cộng sản của
Việt Nam. Ngay cả bây giờ, kinh tế Việt Nam vẫn còn được
dự kiến sẽ tăng trưởng khoảng 4 phần trăm đến 5 phần
trăm trong năm nay, một phần nhờ vào xuất khẩu mạnh về
gạo, cà phê và các sản phẩm nông nghiệp khác.
Nhưng thị trường bất động sản đang đóng băng do dư thừa
công suất, các ngân hàng đang gánh các khoản nợ xấu, báo chí
đăng những bài viết về tình trạng thất nghiệp gia tăng, và
đất nước này được tổ chức Minh bạch Quốc tế, một tố
chức theo dõi tham nhũng toàn cầu, xếp hạng trong những nước
có tham nhũng nhiều nhất thế giới (đứng thứ 123 trong danh
sách 176 quốc gia, trong đó những nước có thứ hạng thấp thì
mức độ tham nhũng thấp hơn).
Doanh nhân Việt Nam phàn nàn về việc phải chiụ đựng quá
nhiều quy định của chính phủ áp đặt bởi một đảng tin
rằng nó có thể là đội tiên phong của các doanh nghiệp tư
bản chủ nghĩa.
Peter R. Ryder, Giám đốc điều hành của Indochina Capital, một
công ty đầu tư tại Việt Nam cho biết, "Trong 21 năm của tôi
ở đây tôi chưa bao giờ thấy mức độ vỡ mộng đối với
chính quyền như thế này trong giới trí thức và doanh nhân. Có
cuộc tranh luận rất có ý nghĩa trong cộng đồng kinh doanh và
trong đảng - những người rất quan tâm về chiều hướng đất
nước này đang đi."
Và nhiều người nói rằng Việt Nam đã mất phương hướng,
bất kể xã hội này tỏ ra rất cần cù và dân số trẻ.
Ông Lê Đăng Doanh, một chuyên gia kinh tế hàng đầu, cho biết
tại Diễn đàn Kinh tế mùa xuân, một cuộc họp được tổ
chức vào đầu tháng Tư bởi Ủy ban Kinh tế của Quốc hội mà
ông tham dự và mô tả là "bão tố," các người tham gia "đã
tranh nhau để có cơ hội phát biểu." Ông nói đã có rất
nhiều lời chỉ trích rằng mặc dù nền kinh tế cần tái cơ
cấu sâu rộng, hầu như không có điều gì được thực hiện."
Ông Doanh nói, "Đó là một cuộc khủng hoảng lòng tin. Mỗi năm
đều có những lời hứa rằng tương lai sẽ sẽ tốt hơn,
nhưng người ta không thấy nó xảy ra."
Trung tâm của cơn bão chính trị là Thủ tướng Nguyễn Tấn
Dũng, người đã nắm quyền từ năm 2006. Phong cách nóng nảy
của ông Dũng và chương trình kinh tế đầy tham vọng thoạt
đầu đã giành cho ông sự ủng hộ vì ông đả đột phá khỏi
khuôn mẫu của các viên chức ù lì của đảng.
Nhưng ông tạo ra một khoảng cách giữa mình và nhiều đảng
viên bằng việc bãi bỏ một ban cố vấn được coi là lực
lượng dẫn đầu đứng sau chương trình cải cách (và trong ban
cố vấn ấy có ông Tường, một học giả về lý thuyết Mác
trong số các đảng viên cao cấp khác).
Quan trọng hơn, chính sách nổi tiếng của ông Dũng, việc đẩy
mạnh việc xây dựng các công ty nhà nước theo đường lối
của các tập đoàn tư nhân Hàn Quốc, bị phản tác dụng.
Các nhà kinh tế nói rằng các doanh nghiệp điều khiển bởi
những giám đốc điều hành có quan hệ chặt chẽ với hệ
thống phân cấp của Đảng Cộng sản đã mở rộng sang nhiều
loại kinh doanh mà họ không đủ trình độ để quản lý và
đã đầu cơ thị trường chứng khoán và bất động sản. Hai
trong số các doanh nghiệp nhà nước lớn nhất gần như sụp
đổ và phá sản.
Ông Tường, một học giả về lý thuyết Mác, cho biết những
căng thẳng trong Đảng Cộng sản đã tăng lên bởi những khó
khăn về kinh tế.
Vào tháng Hai, ông đã giúp viết một bức thư ngỏ đến Tổng
Bí Thư Đảng Nguyễn Phú Trọng, kêu gọi thay đổi Hiến pháp
để "đảm bảo rằng quyền lực thực sự thuộc về nhân
dân." Ông vẫn chưa nhận được trả lời.
Ông Tường nói ông đã sốt sắng thúc đẩy sự thay đổi kể
từ ngày ông làm cố vấn cho Thủ tướng Võ Văn Kiệt, người
đã giúp cải tổ kinh tế trong những năm 1990.
Nhưng hôm nay ông cảm thấy áp lực của thời gian. Ông bị ung
thư, mặc dù nó cho thấy có thuyên giảm, và ông nói vể căn
bệnh như một sự giải phóng trí tuệ thúc đẩy ông nói
những điều mà bây giờ ông coi là sự thật.
"Nói một cách tóm gọn, Marx là một nhà tư tưởng lớn," ông
nói. "Nhưng sẽ tốt hơn nếu chúng ta không có Marx."
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130425/thomas-fuller-trong-thoi-buoi-kho-khan-bat-dong-chinh-kien-cong-khai-va-dan-ap-gia),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét