<div class="boxleft300"><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDpePDAQgLdqPTnl82QLb-FZroSg8eDXd0c_SXt9L8N7gdYGOCDtlkNNSnn1nNfYac9pSfzR08KPQGB7edOrUCUmyeN0xFEFoQTDwQf_t72DdkUB-kt6SFmwIiBChaCNxkbQQRXABo4Lqo/s1600/index.jpg"
/><div class="textholder"></div></div>Ở Việt Nam nhiều người mặc
định một điều hiển nhiên là Chính phủ được quyền quản
lý điều hành nền kinh tế. Vấn đề tưởng chừng đúng đắn
miễn bàn cãi này đặt trong mối tương quan với việc nền kinh
tế Việt Nam luôn duy trì ở thứ hạng các nền kinh tế yếu
kém nhất thế giới buộc ta phải xem xét lại những tín điều
lâu nay vẫn được xem là đúng đắn.
Vấn đề của kinh tế Việt Nam hiện nay dường như cho thấy
chúng ta đang gặp vấn đề ách tắc ở tầm mức chủ thuyết
phát triển chứ không phải chỉ do một vài chính sách sai lầm
yếu kém đơn lẻ.
<b>Nguyên lý thị trường</b>
Lâu nay nhiều người nói đến kinh tế thị trường nhưng ít
thấy những luận giải dễ hiểu chỉ ra tầng sâu bản chất
nguyên lý vận hành của thị trường giúp nhân dân thấy
được cái nguyên lý thị trường đó thực ra gần gũi và phổ
quát với những cảm nhận của con người về lẽ công bằng.
Để rồi từ đó làm rõ vấn đề: Khi kinh tế thị trường
vận hành với nguyên lý như thế thì vai trò quản lý kinh tế
của chính phủ sẽ như thế nào?
Dễ hiểu nhất, nguyên lý thị trường thực chất là lẽ
công bằng, cụ thể hơn đó là công bằng trong địa hạt kinh
tế. Theo đó thành quả sẽ phụ thuộc vào nỗ lực, phát
triển dựa trên những đầu tư, các tố chất con người
được đề cao và vinh danh.
Nguyên lý thị trường là: Chăm chỉ sẽ hơn lười biếng,
thông minh sẽ hơn ngu dốt, khéo léo sẽ hơn cẩu thả. Ai cố
gắng hơn sẽ thu được nhiều kết quả hơn, ai thông minh hơn
sẽ bớt sai sót hơn, cơ hội đến với mọi người nhưng việc
nắm bắt phụ thuộc vào năng lực nội tại, đó là những giá
trị của lẽ công bằng.
Cũng theo nguyên lý thị trường thì ai bán rẻ sẽ nhiều
người mua, hàng kém hỏng sẽ mất khách, có cầu ắt có cung,
hàng hóa được thoải mái lưu thông, quyền sở hữu tài sản
được bảo vệ.
Dựa theo nguyên lý thị trường thì một cá nhân hay doanh
nghiệp muốn thành công bao nhiêu thì phải bỏ ra nỗ lực
tương xứng, đó chính là động lực khiến mọi người cùng
cố gắng vì họ biết mình sẽ đạt thành tựu. Cái động
lực khiến từng con người cố gắng cũng chính là động lực
khiến cả nền kinh tế phát triển.
Cái nguyên lý giản dị và phổ quát đó phải được bảo
vệ vì nếu bị xâm phạm sẽ triệt tiêu đi động lực phát
triển của con người. Khi một doanh nghiệp đạt thành công hơn
doanh nghiệp khác nhưng không phải từ những cố gắng chính
đáng mà do thủ lợi từ các chính sách can thiệp thì không còn
ai muốn cố gắng nữa.
<b>Bài toán doanh nghiệp</b>
Các cá nhân hay doanh nghiệp muốn đạt thành tựu đều phải
có kế hoạch và họ lập bài toán kinh doanh dựa trên cơ sở
những dữ kiện của hiện tại và dự đoán những biến động
trong tương lai.
Những dữ kiện hiện tại thì có rồi như về vốn, giá nhân
công, giá vật tư, đối tác khách hàng, nhu cầu thị trường.
Những biến động trong tương lai thì khó nắm bắt hơn nhưng
các doanh nghiệp vẫn phải dự liệu vì đó là một phần của
cuộc chơi, và ai có đầu óc hơn hay nội lực mạnh hơn sẽ
vượt qua được các thách thức.
Doanh nghiệp có thể dự liệu được biến động trong tương
lai một khi các biến động đó cũng sinh ra từ những nguyên lý
của thị trường hay từ các định luật nhân quả có liên hệ
với các dữ kiện ở hiện tại.
Nhưng doanh nghiệp không thể dự liệu những sự kiện bất
khả kháng như động đất, chiến tranh, sóng thần, dịch bệnh
hoặc những sự can thiệp đột xuất, thất thường từ ý chí
chủ quan của Chính phủ.
Khi Chính phủ ban hành một chính sách điều tiết kinh tế
thực chất là xâm phạm vào sự vận hành của nguyên lý thị
trường trên nền tảng công bằng, điều đó chẳng khác nào
ném cho doanh nghiệp một tham số mới không có trong kế hoạch
dự liệu, điều này nhiều khi làm vỡ lở hết kế hoạch sản
xuất kinh doanh ban đầu.
Cũng khi chính phủ ban hành một chính sách, sẽ có những doanh
nghiệp thụ hưởng thuận lợi từ chính sách mới, khi đó họ
đạt được thành công mà không cần cố gắng, thành tựu
đến từ bên ngoài. Điều này thủ tiêu tính công bằng, làm
nản lòng và triệt tiêu sự cố gắng là động lực phát
triển của doanh nghiệp.
Khi đó sẽ xảy ra tình trạng các doanh nghiệp chỉ lo chạy
theo đeo bám quan chức và mua chuộc chính phủ thay vì tập trung
vào cố gắng sản xuất kinh doanh.
<b>Nhưng không thể bỏ mặc thị trường</b>
Nguyên lý thị trường có bản chất là hệ giá trị của lẽ
công bằng nhưng nếu để nó phát triển đến tận cùng thì
sẽ dẫn đến tình trạng cá lớn nuốt cá bé, mạnh được
yếu thua không tốt cho đời sống xã hội. Cho nên luật pháp
sẽ có các quy định uốn nắn điều chỉnh hạn chế những
mặt trái tác hại của thị trường.
Ví dụ để hạn chế sự quá trớn của một trong các bên và
duy trì mối quan hệ lao động hài hòa, luật pháp quy định về
mức lương tối thiểu, về thời giờ làm việc thời giờ
nghỉ ngơi, về trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội…
Để tránh tình trạng lũng đoạn của doanh nghiệp lớn luật
quy định về cạnh tranh lành mạnh, chống độc quyền, về
công bố thông tin, báo cáo tài chính … luật cũng quy định
về quyền sở hữu công nghiệp và tên thương mại để bảo
vệ cho các hoạt động làm ăn chân chính.
Để bảo vệ nền kinh tế còn yếu kém trước áp lực hội
nhập với kinh tế bên ngoài nên trong một thời gian ngắn hạn
luật quy định một số hạn chế đối với doanh nghiệp nước
ngoài, hoặc đối với một số sản phẩm thiết yếu có ảnh
hưởng lớn đến đời sống xã hội luật quy định giá bán
như các sản phẩm: Sữa, thuốc chữa bệnh, điện, nước (về
lâu dài thì phải theo nguyên lý thị trường những hạn chế
này sẽ bị dỡ bỏ).
Những quy định uốn nắn đó sẽ được cơ quan làm luật quy
định bằng các văn bản pháp luật, Chính phủ theo đó có
trách nhiệm triển khai các luật vào thực tế và duy trì kiểm
soát việc tuân thủ thực hiện các hoạt động đó.
Nếu dừng lại ở đây thì nền kinh tế thị trường mà các
nước trên thế giới xây dựng đều được thực hiện trên
những quan điểm tư tưởng như vậy.
Nhưng ở Việt Nam có một điểm khác biệt mà từ đó dẫn
đến hệ quả nền kinh tế yếu kém đó là: Thay vì chỉ can
thiệp rất hạn chế có mức độ vào các nguyên lý thị
trường thì chính phủ Việt Nam lại thường xuyên liên tục
tác động vào thị trường với cơ sở là thẩm quyền quản
lý điều tiết nền kinh tế.
Nhiều doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh ở Việt Nam khi
được hỏi họ chỉ có một nguyện vọng đó là chính phủ
nên giữ ổn định nhất quán trong quan điểm chính sách để
họ còn yên tâm làm ăn.
<b>Hiến pháp đã bớt quyền chính phủ </b>
Tất cả những gì tạo ra sự bất công đều thủ tiêu đi
sự cố gắng.
Để kinh tế phát triển thì phải duy trì động lực cố
gắng của các doanh nghiệp, đồng nghĩa với đó là bảo vệ
lẽ công bằng cũng tức là tôn trọng các nguyên lý thị
trường.
Khi đã hiểu điều đó thì việc cần làm tiếp theo là đừng
để chính phủ can thiệp vào thị trường bằng các quyết sách
này nọ. Chính phủ cần lùi lại đúng ở vị trí cần đứng
đó là cơ quan hành chính hoặc cơ quan hành pháp có vai trò dẫn
đưa các quy định pháp luật vào thực hiện và duy trì kiểm
tra giám sát việc tuân thủ thực hiện các quy định pháp
luật.
Nhiều người cho rằng kinh tế Việt Nam chậm phát triển là
do xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã
hội chủ nghĩa và đổ lỗi cho doanh nghiệp nhà nước đã làm
méo mó đi nền kinh tế thị trường.
Thực chất cần phải hiểu yếu tố định hướng xã hội
chủ nghĩa đã tạo ra thẩm quyền quá lớn cho Chính phủ trong
khả năng can thiệp vào thị trường tự do, doanh nghiệp nhà
nước chỉ là một trong số các công cụ do Chính phủ nắm
giữ để tác động vào thị trường.
Hiến pháp sửa đổi năm 2013 đã lược bỏ rất nhiều nội
dung quy định về vai trò của Chính phủ. Toàn bộ đoạn nội
dung sau đây viết về vai trò của Chính phủ theo Hiến pháp năm
1992 đã bị bỏ đi: <i>Chính phủ thống nhất quản lý việc
thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã
hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo
đảm hiệu lực của bộ máy Nhà nước từ trung ương đến cơ
sở; bảo đảm việc tôn trọng và chấp hành Hiến pháp và
pháp luật; phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm ổn định
và nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân.</i>
Toàn bộ đoạn nội dung sau đây viết về nhiệm vụ và
quyền hạn của chính phủ theo Hiến pháp năm 1992 cũng đã bị
bỏ đi: <i>Thống nhất quản lý việc xây dựng, phát triển
nền kinh tế quốc dân; thực hiện chính sách tài chính, tiền
tệ quốc gia; quản lý và bảo đảm sử dụng có hiệu quả
tài sản thuộc sở hữu toàn dân; thực hiện kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước;</i>
Việc lược bỏ đi các nội dung thẩm quyền của Chính phủ
trong địa hạt kinh tế đã tạo ra khung khổ hiến định cần
có để xây dựng nền kinh tế thị trường. Ở đây xem ra
Đảng cộng sản đã cứng rắn trên nguyên tắc nhưng mềm
mỏng khi thực hiện, vẫn giữ vấn đề định hướng xã hội
chủ nghĩa nhưng lược bỏ yếu tố can thiệp vào thị trường
tự do.
Nếu khai triển đúng đắn tinh thần của Hiến pháp mới thì
một vài hệ quả có thể dẫn đến là: Chính phủ không
được tự ý quyết định chi tiêu ngân sách mà chỉ được
trình dự án ngân sách trước Quốc hội; Chính phủ không lãnh
đạo chỉ đạo Ngân hàng nhà nước mà đó phải được hiệu
chỉnh thành một thiết chế độc lập với chính phủ; Chính
phủ không được nắm doanh nghiệp nhà nước mà trả về cho
Quốc hội;
Quốc hội và hệ thống chính trị nói chung cần quan tâm sâu
sát, thúc đẩy việc khai triển các nội dung mới của hiến
pháp vào thực tế. Rà soát lại các quy định pháp luật để
sửa đổi cho phù hợp, lưu ý không để Chính phủ ban hành các
quyết sách mới trái với nội dung tinh thần của Hiến pháp.
Bằng cách đó nền kinh tế Việt Nam sẽ phát triển theo hướng
kinh tế thị trường.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140508/luat-su-ngo-ngoc-trai-chu-thuyet-nao-cho-nen-kinh-te),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét