Vương Trí Nhàn - Trình độ sống của người Việt còn thấp!

"Bạo lực nằm sâu trong di sản văn hoá cộng đồng. Người
Việt chúng ta không có niềm tin đủ mạnh vào cái thiện, đủ
để làm cho họ tránh phạm điều ác. Bạo lực chứng tỏ
trình độ làm người thấp của cả cộng đồng. Chúng ta còn
phải phấn đấu nhiều để vượt lên một trình độ sống
khác".

<div class="special_quote"><strong>Tin liên quan:</strong>

<ul>
<li><a
href="http://www.chungta.com/Desktop.aspx/TuLieu/Tu-lieu-Tra-cuu/Bao_luc_co_mam_mong_trong_xa_hoi_Viet/">Bạo
lực có mầm mống trong xã hội Việt </a></li>
</ul></div>


Vụ clip bạo lực của nữ sinh Trần Nhân Tông chưa kịp nguội
trong dư luận, thì liên tiếp nhiều vụ bạo lực học đường
và tội ác xã hội với cấp độ còn cao hơn... Nhà nghiên cứu
Vương Trí Nhàn tiếp tục chia sẻ sâu hơn xung quanh chủ đề
về mầm mống bạo lực trong xã hội Việt.

<h2>Bạo lực nằm sâu trong văn hóa Việt</h2>

<em>Ông đặt vấn đề suy nghĩ về gốc rễ của bạo lực trong
đời sống. Vậy thì, nhìn xa hơn những biểu hiện mà ta đã
nói đến, thì mầm mống của bạo lực trong đời sống Việt
nằm ở đâu?</em>

Ở ngay trong di sản văn hoá của cộng đồng. Ngay trong ca dao,
tục ngữ… có những câu báo động về cách cư xử của
người xưa. Nhiều câu tôi nghe từ lâu Cả vú lấp miệng em,
Lấy thịt đè người, Già đòn non nhẽ…

Gần đây trong những dịp đọc linh tinh, tôi lại nhặt thêm
được một câu Cả bè to hơn văn tự. Câu này đại khái có
nghĩa thế mạnh vật chất là nhất, vượt lên trên mọi cam
kết, mọi lẽ phải, mọi luật pháp.

Cổ tích của chúng ta cũng có không ít truyện cho thấy ẩn ức
bạo lực của con người. Trong "Tấm Cám", cô Tấm trả thù
mẹ con nhà Cám rất tàn bạo. Trong ngụ ngôn "Trí khôn của ta
đây", con người lừa trói con hổ, châm lửa đốt… chỉ
để khẳng định bản thân.

<em>Đó là những biểu hiện tâm lý của thời kỳ xa xưa, có
thể hiểu là thời chưa văn minh. Trên hành trình phát triển
của dân tộc, những yếu tố gì khác nuôi dưỡng mầm mống
bạo lực này, thưa ông?</em>

Trong suốt chiều dài lịch sử đất nước ta trải qua quá
nhiều cuộc chiến tranh. Hoàn cảnh chiến tranh khiến người ta
coi nhẹ cái chết, coi nhẹ bạo lực. Đã đổ máu nhiều tự
nhiên người ta sinh ra coi thường sự đổ máu.

Đi qua chiến tranh, chúng ta tưởng rằng mình sẽ khác, nhưng
thực tế lại bước vào cuộc cạnh tranh khác. Những tiền
đề bạo lực ấy hàng ngày đang được dung dưỡng, tha thứ.

Ngoài ra, tôi cho một trong những yếu tố quan trọng là người
Việt chúng ta không có một thứ tôn giáo đủ mạnh, đủ để
làm cho họ sợ mà tránh phạm điều ác. Cảm giác hướng
thiện, cảm giác về một cuộc sống khác trong mỗi người
thường rất mong manh.

Dân ta đâu có tin nhiều thần thánh! Người ta nô nức đi chùa,
đi đền, không gì khác là để hối lộ thần thánh, mặc cả
với thần thánh. Còn lòng nhân từ mà tôn giáo nào cũng khuyến
khích lại không bắt rễ sâu sắc trong ta.

<h2>Trình độ sống của người Việt còn thấp</h2>

<em>Quay trở lại các hiện tượng bạo lực hiện nay. Thực ra,
có không ít sự vụ tương tự… chỉ có điều không "lộ
sáng" dưới hình thức dễ tác động tới công chúng. Tức
là, sự xuất hiện của những clip mà cả xã hội đang xôn xao
kia chỉ là sự bộc lộ một tình trạng mà chúng ta chưa ý
thức đầy đủ?</em>

<center><img
src="http://www.chungta.com/Image.ashx/image=jpeg/c97ba733206d4ae4992b05428d42bb8c-small_263708.jpg/small_263708.jpg"
/></center>
<center><em>"Cổ tích của chúng ta cũng có không ít truyện
cho thấy ẩn ức bạo lực của con người"</em></center>


Đúng như vậy. Các clip bạo lực học đường này so với
nhiều câu chuyện được đề cập trên báo chí hàng ngày đã
ăn thua gì. Tôi được biết, trong những vụ tai nạn xe ô tô,
nhiều khi tài xế cố cán cho người bị nạn chết luôn, chấp
nhận bị đi tù vài năm so với việc chẳng may phải bồi
thường và nuôi nạn nhân cả đời nếu họ bị tàn tật.

Bạo lực chứng tỏ trình độ làm người thấp của cả cộng
đồng. Chúng ta còn rất nhiều phấn đấu để vượt lên một
trình độ sống khác.

<em>Báo chí hàng ngày cho thấy các hình thức bạo lực cũng
đang bùng phát ở nhiều xã hội khác, được cho là văn minh
hơn. Vậy, nói bạo lực phản ánh trình độ sống thấp của
dân Việt là một khái quát vội vã?</em>

Cố nhiên, dân mình không độc quyền trong chuyện này. Bạo
lực đang hoành hành ở nhiều xã hội. Có điều, theo tôi
hiểu, ta thuộc về khu vực của những nước bạo lực không
chỉ phổ biến mà còn bị đẩy lên quá đáng, nhiều khi phải
nói là dã man.

Bất cứ ở đâu phát triển bạo lực tức là nơi đó trình
độ sống còn thấp. Ta cũng là một minh chứng rõ rệt cho quy
luật đó.

Trong thái độ bạo lực đối với thiên nhiên mà ta đã nói
đến, sở dĩ loại bạo lực này còn đến ngày nay, xét sâu xa
ra vì ta chưa hiểu sâu sắc mối quan hệ con người với thiên
nhiên. Trong công cuộc kiếm sống, tư duy hái lượm còn đang chi
phối. Tư duy hái lượm nghĩa là chỉ biết ăn sẵn, lo tước
đoạt thiên nhiên chứ không biết làm giầu cho thiên nhiên. Ở
các xã hội phát triển hơn, lối kiếm sống này, lối tư duy
này đã bị vượt qua từ lâu.

Bạo lực giữa người với người nảy sinh và tồn tại dai
dẳng khi ngôn ngữ giao tiếp bất lực người ta không thể dùng
lời nói để thuyết phục nhau, chia sẻ ý kiến với nhau, và
quan trọng nhất là phân chia quyền lợi với nhau, đành dùng
lối "thượng cẳng chân hạ cẳng tay" vậy.

Sự thiếu vắng một ngôn ngữ chung hiệu qủa (ngôn ngữ theo
nghĩa một công cụ giao tiếp) là dấu hiệu của trình độ
sống còn thấp.

<h2>Phản ứng ầm ĩ nhưng kém hiệu quả</h2>

<center><img
src="http://www.chungta.com/Image.ashx/image=jpeg/f80f76096b424cdf83c7183c1e18cf8a-small_263709.jpg/small_263709.jpg"
/></center>
<center><em>"Dân ta đâu có tin nhiều thần thánh! Người ta nô
nức đi chùa, đi đền, không gì khác là để hối lộ thần
thánh, mặc cả với thần thánh".</em></center>

<em>Sau mỗi vụ bạo lực, bạo hành, những cơn xúc động của
dư luận bùng lên để rồi lại xẹp xuống cho đến khi lại
có những vụ việc tiếp theo. Trong khi đó, xu hướng này vẫn
tiếp tục. Nghĩa là những cảnh báo, báo động, kêu gọi…
của chúng ta là cách phản ứng ầm ĩ nhưng lại kém hiệu
quả?</em>

Trong cách phản ứng hiện nay thấy thể hiện một khía cạnh
tính cách người Việt. Chúng ta thường nông nổi, đồng bóng
mà ít chịu nghĩ sâu một điều gì đó. Không riêng gì với
bạo lực, cách ứng xử ấy đã bộc lộ trong nhiều trường
hợp khác. Chúng ta cũng đã từng kêu ầm lên khi có hiện
tượng các cô gái đi lấy chồng Hàn Quốc… Rồi có làm gì
thêm đâu.

Hơn thế nữa tôi cảm thấy một xu hướng cư xử hiện nay là
chúng ta thích dễ dãi với nhau bỏ qua cho nhau nhiều điều lẽ
ra không thể bỏ qua. Ta không biết ngăn chặn cái ác từ lúc
nó mới manh nha. Cái gốc là ta không đặt ra những yêu cầu cao
với những người chung quanh, với người thân của ta, với con
em ta nữa.

Nguồn: <a
href="http://www6.vnmedia.vn/newsdetail.asp?newsid=189300&catid=426">VnMedia</a>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130412/vuong-tri-nhan-trinh-do-song-cua-nguoi-viet-con-thap),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!