Những gì chưa trả được thì người ta gọi là nợ. Lịch sử
là nhiều điều chúng ta đã biết và vô vàn ẩn số mà chúng
ta chưa biết, những sự thật ấy nếu được nghiên cứu và
phổ biến một cách trung thực có thể giúp người đời sau
hiểu quy luật hưng thịnh của các dân tộc. Năm 1946, chúng ta
đã có một bản hiến văn dân chủ vào loại bậc nhất Đông
Nam châu Á lúc bấy giờ. Chỉ có điều, nhiều sự thật liên
quan đến bản hiến văn ấy dường như vẫn chưa được soi
rọi một cách đầy đủ. Bản tham luận ngắn dưới đây góp
phần bàn luận một cách tản mạn ba khía cạnh vẫn chưa
được nghiên cứu một cách thấu đáo liên quan đến Hiến
pháp 1946.
<em><strong>Thứ nhất</strong></em>, Hồ Chí Minh – một người
cộng sản đã từng làm việc cho Đệ tam quốc tế, chắc chắn
ít hay nhiều phải chịu các ảnh hưởng lập pháp đã diễn ra
thời đó tại Liên Xô. Từ Hiến pháp ngày 31-01-1924 với nhiều
tư tưởng của Lênin, Liên Xô đã bước sang thời kỳ của
Hiến pháp ngày 1-6-1936 với ảnh hưởng đáng kể của Stalin.
Bản Hiến pháp 1936 ghi nhận vai trò lãnh đạo xã hội của
Đảng Cộng sản, ghi nhận sở hữu xã hội chủ nghĩa, hệ
thống nông trang kiểu hợp tác xã Kolchos (nông trường) được
xác lập. Trong đầu năm 1937, các nước cộng hòa thuộc Liên
Xô đã thông qua các bản hiến văn theo mô hình kể trên[1].
Điều thú vị là tất cả 70 điều của Hiến pháp 1946 của
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đều ít có bóng dáng của Hiến
pháp Liên Xô 1936. Thậm chí so với những gì đã diễn ra trong
lịch sử pháp luật ở Trung Hoa lục địa sau khi Đảng Cộng
Sản thâu tóm quyền lực quốc gia năm 1949, người ta vẫn thấy
bản hiến văn năm 1946 của Việt Nam chứa đựng những tư
tưởng dân chủ hơn hẳn. Người ta thấy những dấu hiệu phân
chia và đối trọng quyền lực, thấy rõ thái độ thượng tôn
và tiếp nối truyền thống tư pháp đã có từ thời thực dân,
chứ tuyệt nhiên không phủ nhận và xây mới hoàn toàn như Mao
Trạch Đông đã làm với hệ thống pháp luật dưới thời
Quốc dân Đảng. Nhiều người giải thích bản hiến văn 1946
như một thỏa hiệp cho giai đoạn dân chủ nhân dân, một
bước đệm cho cuộc cách mạng vô sản sẽ diễn ra sau đó.
Đó là sự suy diễn lôgích một chiều, thường là của các
nhà soạn sử khi Đảng đã có thực quyền. Người ta cũng có
thể giải thích bởi những đóng góp của nhân sĩ yêu nước
không phải là cộng sản đã được tập hợp dưới ngọn cờ
độc lập dân tộc vào việc soạn thảo bản hiến văn này.
Cũng có thể do mối quan hệ cá nhân giữa các lãnh tụ Hồ Chí
Minh và Stalin, hoặc do mối quan tâm không đáng kể của Stalin
đến khu vực Đông Dương, tất cả những ẩn số đó có thể
giải thích thêm cho sự thật rằng Hiến pháp 1946 rất ít chịu
ảnh hưởng của Liên Xô.
<em><strong>Thứ hai</strong></em>, Có thể thấy những bước đi
chập chững đầu tiên của Việt Minh và sự ra đời của
nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lại có sự góp mặt và
chứng kiến đáng kể của người Mỹ. Những dấu ấn của
chúng có thể thấy ở Tuyên ngôn độc lập và bản Hiến văn
năm 1946. Điều này ít được nhắc đến trong sử liệu của
Việt Nam. Chỉ tiếc rằng, sau cái chết của Roosevelt vào tháng
4 – 1945, chính quyền Mỹ đã nhân nhượng đáng kể quyền
lợi của thực dân, thậm chí công khai đứng sau các thế lực
thực dân để đàn áp các lực lượng kháng chiến ở Việt
Nam[2]. Đây là một bi kịch lớn, có lẽ chẳng riêng cho người
Mỹ. Người ta thấy vai trò và quyền lực của chủ tịch
nước rất lớn, điều này đã giảm đi rất đáng kể trong
các bản hiến văn theo mô hình Xôviết sau này. Những vấn đề
này dường như giới sử học Việt Nam còn ít quan tâm. Nước
nhỏ, dân tộc nhỏ có thể hiểu thêm lịch sử của chính trong
mối tương quan quyền lực giữa các nước lớn.
<em><strong>Thứ ba</strong></em>, bản Hiến pháp 1946 được thông
qua chỉ có hơn một tháng trước ngày kháng chiến toàn quốc
bùng nổ, người Pháp bắt đầu cuộc đàn áp vũ lực. Khi ấy
quân Tưởng đã rút, mâu thuẫn đôi khi đẫm máu giữa Quốc
dân Đảng và Việt Minh dường như cũng đã được dẹp sang
một bên, người ta đã thấy xu hướng chính phủ kháng chiến
dường như hoàn toàn do Đảng Cộng sản kiểm soát. Từ đây
xuất hiện câu hỏi liệu bản hiến văn này có còn giá trị
ngay trong thời kỳ kháng chiến và thực sự những người cầm
quyền có muốn tuân thủ nó hay không. Để trả lời câu hỏi
này cần tìm hiểu xem bản hiến pháp này tuy đã được Quốc
hội thông qua, song có kịp được công bố hay chưa, đã được
nhân dân phúc quyết hay chưa (Điều 21, 32, 70 Hiến pháp 1946).
Nói theo ngôn ngữ mác-xít, các tiền đề chính trị-xã hội
đã không còn tồn tại để bản hiến văn năm 1946 có thể có
hiệu lực ngay sau khi nó vừa được ban hành. Bản hiến văn
ấy chưa từng được sửa theo cách thức mà nó đề nghị; nó
đã bị thay thế bởi những tuyên bố chính trị khác.
Người Việt Nam đã có ít nhất bốn bản hiến pháp (nếu
không kể tới các bản hiến pháp của chính quyền Sài Gòn).
Vậy mà dân tộc ta dường như vẫn chưa được làm quen với
tư tưởng lập hiến. Hiến pháp 1946 đã có thể là một bản
khế ước tốt để ràng buộc và khống chế công bộc với
lợi ích của ông chủ nhân dân. Nó chỉ lóe lên như một ánh
chớp trong đêm trước lúc kháng chiến bùng nổ, điều đó
dường như nó ít được thực thi trên thực tế. Chỉ khi bàn
nhiều về chủ quyền nhân dân, người ta bỗng nhớ tới bản
hiến văn này với những ước mong và hoài niệm.
[1]. Barabaschew, 1980, Cobetckoe Rocydapctbehhoe Nprabo, Staatsrecht der
UdSSR, Staatsverlag der DDR, Berlin, 1982.
[2]. G Herring, 1986, America's Longest War, The United States and VietNam.
<strong>Nguồn:</strong> http://na.gov.vn/Sach_QH/phathuygiatri/Phan2/12.htm
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130408/pham-duy-nghia-lam-ban-ve-hien-phap-1946-nhung-mon-no-lich-su),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét