Nguyễn Văn Thạnh - Thập kỷ mất mát: Ai lợi? Ai thiệt?

<em><strong>Viết tiếp bài: Một kiểu làm ăn nhàn
hạ.</strong></em>

Hiện nay, trên diễn đàn, nhiều chuyên gia kinh tế lo ngại
Việt Nam sẽ rơi vào thập kỷ <a
href="http://vneconomy.vn/2013040411435915P0C9920/lo-viet-nam-roi-vao-thap-ky-mat-mat.htm">mất
mát</a>. Vậy thập kỷ mất mát là gì? Nếu điều đó xảy ra
thì ai lợi, ai thiệt? Xin chia sẻ góc nhìn cá nhân tôi, một
người tự nghiên cứu về kinh tế.

<strong>1. Tiền và hàng hóa:</strong> Trong nền kinh tế thị
trường, tiền và hàng hóa như hai mặt của một đồng xu, có
tiền bạn mua được hàng và có hàng thì bán được tiền.
Mọi cá nhân tham gia hoạt động kinh tế cũng nhằm mục đích
là có nhiều tiền. Tiền và hàng hóa liên kết với nhau qua hệ
thống giá, khi hệ thống giá ổn định thì ta có mặt bằng
giá. Dựa trên hệ thống giá này các chủ thể kinh tế có thể
cung ứng cho thị trường sản phẩm và tính được hiệu quả
kinh tế. Hiệu quả kinh tế làm cho tiền và hàng hóa giữ
được tỷ lệ, tức là giữ được giá. Ví dụ tôi vay ngân
hàng 100 triệu đi chăn nuôi gà, tôi làm ăn hiệu quả tức là
tạo ra số gà tương ứng với số tiền (cả tiền lãi), và
đồng tiền giữ giá.

<strong>2. Phá sản và lạm phát:</strong> Khi một chủ thể làm
ăn ngoài vốn tự có, họ thường huy động tiền từ các chủ
nợ (ngân hàng, hoặc chứng khoán), nếu làm ăn hiệu quả thì
họ có tiền và chủ nợ cũng có đồng lãi. Nếu họ làm ăn
không hiệu quả dẫn đến không thu đủ tiền để trả nợ
thì họ buộc phải tuyên bố phá sản, lúc bấy giờ chủ thể
kinh tế và chủ nợ chia nhau khoảng lỗ. Ví dụ vì một lý do
nào đó-dịch bệnh chẳng hạn-gà chết sạch, tôi không bán
được gà để thu tiền trả nợ, tôi phải tuyên bố phá sản.
Lúc bấy giờ tôi và chủ nợ cùng mất vốn cho phi vụ làm ăn
này. Lúc này hàng không có, tiền cũng không thêm nên tiền vẫn
giữ giá. Kinh tế thị trường là lời ăn lỗ chịu, chủ nợ
cũng phải chấp nhận cuộc chơi này. Chính điều này làm cho
bên cho vay rất cẩn trọng trong việc cho người khác vay tiền
làm ăn.

Trong trường hợp tôi là con quan chức cỡ bự - cậu ấm
Vinashine chẳng hạn - tôi đến Ngân hàng vay 100 tỷ để nuôi
gà. Tiền rút ra, tôi lại quả cho các vị ở đây 20 tỷ, ăn
chơi xả láng 50 tỷ. Còn 30 tỷ tôi mua vài cái chuồng gà ộp
ẹp của anh hàng xóm và vài trăm con gà rù về nuôi, cho ăn
thất bát cho có việc để báo cáo. Đến hạn trả nợ tôi
tuyên bố phá sản, ngân hàng tiếp quản, bán phát mãi chuồng
gà tôi được 1 tỷ, mất vốn 99 tỷ. Lẽ ra theo nguyên lý thị
thường những khách hàng cho tôi vay phải mất đứt khoản
tiền này nhưng vì tôi là cậu ấm và chủ nợ không chấp
nhận mất vốn nên được ông bố quyết định tái cơ cấu 99
tỷ đó thành trái phiếu trả dần trong 12 năm với lãi suất
a%. Đây có thể gọi là cách khoanh nợ và đẩy nợ cho thế
hệ tương lai trả dần. Xem cách làm đó tại <a
href="http://www.baodatviet.vn/kinh-te/dau-tu-tai-chinh/201304/Xu-ly-de-dang-hon-4000-ti-no-xau-tu-Vinashin-2344801/">đây</a>
và <a
href="http://www.stockbiz.vn/News/2013/4/5/362829/hoan-doi-no-thanh-trai-phieu-loi-ca-doi-ben.aspx">đây</a>.

Đó là khoản nợ ngân hàng tư nhân hoặc ngân hàng quốc tế,
nếu tôi vay ngân hàng quốc doanh thì khỏe nữa. Ông bố tôi
chỉ việc ký cái rẹt xóa nợ và lệnh cho NHNN tái cấp vốn
cho khoản bị mất trên. Chẳng ai thiệt trong vụ này nên chắc
chắn không ai lên tiếng phản đối, có thiệt là thiệt thằng
dân nhưng dân là thằng rất mông lung. Nếu ai theo dõi kinh tế
VN thì sẽ biết vở diễn khoanh nợ và xóa nợ xảy ra rất
nhiều lần cho các cậu ấm giống tôi-doanh nghiệp quốc doanh.
Trong trường hợp này một lượng tiền mới đưa vào lưu thông
mà không có vật chất làm ra trong xã hội nên đồng tiền mất
giá (đây là lí do vì sao vàng từ 500k/chỉ lên 4,5 triệu/chỉ,
thịt từ 30k/ký lên 100k/ký). Lạm phát là thuế đánh trên toàn
dân, mọi người chịu một ít. Ai có tiền nhiều mất nhiều,
ai có ít mất ít. Công nhân viên chức thì tô cơm bị vơi mất
đi một phần (vì sức mua giảm).

<strong>3. Bong bóng và suy thoái:</strong> hiện nay loại cậu ấm
như tôi hoặc họ hàng của tôi rất nhiều, chúng tôi ùn ùn
đến ngân hàng ký giấy vay, rút tiền ra ăn chia như trên (Ông
Nguyễn Bá Thanh cũng đã chỉ ra chiêu này), lúc này món đầu
tư không phải gà mà là nhà đất. Vài năm trước đây chúng
tôi tạo ra vui vẻ cho cả xã hội, ai ai cũng có nhiều tiền.
Một số lớn đã nhanh chóng chuyển đồng bạc VNĐ sang khoảng
có giá trị thực hơn là vàng và đola để gửi ra nước ngoài.
Bằng cách mua bán, thế chấp, vay mượn quay vòng như vậy chúng
tôi đã cùng nhau đẩy giá nhà đất lên vài lần so với giá
thực của nó nếu hoạt động đúng với hệ thống giá. Đây
là tình trạng bong bóng giá tài sản. Cuộc vui nào cùng đến
lúc tàn, và hiện giờ cuộc vui đã tàn. Kết quả của cuộc
vui là khoảng nợ tầm 2 triệu tỷ trong đó khoảng 500.000 tỷ
là khoản mất đứt như 99 tỷ trong phi vụ nuôi gà trên. Đúng
theo nguyên lý thị trường chúng tôi phải giao lại cả vốn
lẫn lãi cho ngân hàng như trường hợp những gì ông già Alan
đã làm bên Mỹ năm 1987 khi thị trường bể bóng bất động
sản, nhưng Việt Nam mình nó khác. Ở đất nước Việt Nam này,
không ai khác, chỉ có chúng tôi là có súng (một đảng nắm
quyền) và tất nhiên chúng tôi không thể tự bắn vào chân
mình được. Hiện tại không một ai có đủ sức để buộc
chúng tôi phải làm cái việc đau đớn đó.

Xin lỗi các bạn là chơi không fairplay "lời ăn lỗ chịu"
nhưng vì tương lai mình và con cháu, chúng tôi buộc phải tiến
hành theo hai cách trên, đó là đẩy nợ vào tương lai để mọi
người cùng trả hoặc xóa nợ, bơm tiền tạo lạm phát để
mọi người đưa vai vào gánh giúp chúng tôi.

Khi nền kinh tế tạo bong bóng, những đối tượng hưởng lợi
đã rút tiền đi mua sắm vàng, ngoại tệ. Nền kinh tế không
chấp nhận phá sản để chủ nợ mất vốn thì sẽ tạo ra suy
thoái.

<strong>4. Thập kỷ mất mát:</strong> Tiến trình như phân tích
trên, Việt Nam chắc chắn sẽ đi vào thập kỷ mất mát. Thập
kỷ là thời gian cần có để làm cho bong bóng bất động sản
xì hơi xẹp vừa phải, đủ để cả đất nước lao động
tạo ra thặng dư của cải để trả món nợ hiện nay thay vì
phải phá sản.

Trong 10 năm tới hàng triệu người Việt Nam lao động quần
quật nhưng gần như chỉ đủ ăn, dù đồng lương danh nghĩa có
thể tăng. Thặng dư thực chất của sức lao động đã bị bòn
rút qua lạm phát hoặc qua thuế để trả các khoản nợ khổng
lồ hiện nay. Đây là trường hợp may mắn kinh tế tăng
trưởng để mọi người có cơ hội nai lưng ra cày trả khoản
nợ chung.

Trường hợp như vậy là rất hiếm vì quá trình xử lý bong
bóng không qua phá sản, thường dưới sức mạnh của lợi ích
phe nhóm sẽ làm cho nguồn tiền tiếp tục chảy vào nuôi các
Zombie như Vinaline, Vinashine,… làm cho nền kinh tế suy thoái sâu
hơn, làm thời gian trả nợ dài hơn có thể đến vài ba thập
kỷ. Những nước lâm vào cảnh này được gọi là bẫy thu
nhập trung bình tức là làm hoài mà không khá.

Hiện nay tôi (tác giả) hơn 30 tuổi, nếu không gì xảy ra, trong
20 năm tiếp theo, tôi và hàng triệu người khác làm ra của
cải để trả cho các món nợ khổng lồ mà các đại gia mới
nổi vài năm gần đây có được nhà lầu xe hơi-gây ra. Lẽ ra,
đúng nguyên tắc của trời đất (nguyên tắc thị trường) họ
phải nghèo đi nhưng không, họ đã khôn khéo dựa vào quyền
lực chính trị để chuyển các bill thanh toán cho chúng tôi trả
trong 20 năm tới. Cuộc đời mình xem như phấn đấu làm lụng
để trả nợ cho người khác.

Còn gì bất công hơn điều này không?

Qua phân tích trên, hẳn các bạn biết vì sao ở các xứ tự do,
khi kinh tế khủng hoảng là phải thay <a
href="http://chuyentrang.tuoitre.vn/Vieclam/Index.aspx?ArticleID=367102&ChannelID=2">chính
phủ</a>?

<em><strong>Nguyễn Văn Thạnh</strong></em>

P.s: Những người đấu tranh cho nền dân chủ VN cần phải
tiếp cận vấn đề dưới góc độ kinh tế để mọi người,
nhất là người trẻ thấy được quyền lợi và trách nhiệm
trong công cuộc dân chủ hóa đất nước. Lớp trẻ sẽ không
còn thờ ơ khi họ biết là mình làm quần quật để gánh nợ
cho người khác đang vi vu du lịch với bồ nhí bên trời Tây.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/node/19097), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!