Michael Lüders - Những Ngày Thịnh Nộ - Chương 9

<h2>VỀ NHỮNG NGƯỜI GIÀ NUA Ả RẬP SAUDI GIẬT DÂY, CẢ Ở
JEMEN</h2>

Nếu không có sự giúp đỡ từ bên ngoài thì Al Khalifa đã
không thành công với cuộc phản cách mạng. Tầm quan trọng về
địa chiến lược của Bahrain đã tạm thời bảo đảm cho sự
sống còn về mặt chính trị của nó. Thủ đô Manama là căn
cứ chính của Đệ ngũ hạm đội Hoa Kỳ trong vịnh Ba Tư. Ở
Washington, người ta đã chuẩn bị tinh thần khi bị mất các
đồng minh lâu năm ở Tunesia, Ai Cập và Jemen. Nhưng trong vùng
Vịnh, chính phủ Mỹ vẫn tiếp tục dựa vào những nhà quân
chủ có thể tin cậy được, ngay cả khi vì vậy mà phong trào
dân chủ bị chận lại hay còn bị đập tan nữa. Họ thúc
giục cải cách ở hậu trường, nhưng không thúc giục thay
đổi chế độ. Từ những năm 1970, trọng tâm của những mối
quan tâm Phương Tây đã dịch chuyển ngày một nhiều hơn từ
Cận Đông, Israel và các quốc gia lân cận, sang hướng Vịnh Ba
Tư. Lý do về một mặt là các lợi ích kinh tế, trước hết
là sự an toàn cho các mỏ dầu, và mặt khác là ảnh hưởng
liên tục lớn mạnh của thế lực trong vùng, Iran, mà sự tự
tin đang tăng lên của nó được Phương Tây, nhưng cũng cả các
quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, xem là một mối đe dọa.

<h2>Những gương mặt của cuộc phản cách mạng</h2>

Giới lãnh đạo ở Riad không để cho người khác cầu khẩn
lâu rồi mới tiến quân vào Bahrain. Nếu như Al Khalifa bị lật
đổ, thì việc đấy sẽ thúc giục người Shiite Saudi ở miền
Đông của Ả Rập Saudi – ở đấy có trữ lượng dầu lớn
nhất của đất nước này– cũng nổi dậy. Cho tới nay, phong
trào dân chủ chỉ nhận được một ít hậu thuẫn trong Ả
Rập Saudi. Tuy vậy, vua Abdallah đã siết chặt Luật Báo chí
Saudi trong tháng 4 năm 2011. Ai quấy rối an ninh và trật tự công
cộng, nghi ngờ Luật Hồi giáo Sharia, phê phán các học giả
tôn giáo cũng như thành viên lãnh đạo của chính phủ có nguy
cơ bị cấm hành nghề và bị phạt tiền cho tới 100.000 euro.
Vị vua cũng đưa ra một củ rà rốt kèm theo cây gậy đấy:
ông ấy cho thần dân của ông ấy một số tiền thưởng là 130
tỉ dollar, phần nhiều là thêm vào tiền lương. Điều đấy
không làm cho người Shiite Saudi bớt bất mãn. Họ bị đàn áp
một cách dã man và bị loại trừ ra trong mọi mối quan hệ.
Thuyết Wahhab, học thuyết quốc gia Hồi giáo của Ả Rập Saudi,
cho rằng người Shiite chỉ tốt hơn cặn bã của loài người
một ít. Điều đấy chẳng có gì liên quan đến sự hợp lý
cả – công cụ hóa nhóm người, tôn giáo và hệ thống bộ
tộc của nhà nước phong kiến chính là vật cản lớn nhất
trên con đường tiến đến dân chủ và hiện đại.

Đồng thời Riad nhìn những người Shiite của Bahrain cũng như
những người Shiite của chính mình như là đạo quân thứ năm
của Teheran, cái phải được chiến đấu chống lại. Thật sự
thì giới lãnh đạo Iran cũng cố gắng huy động người Shiite
của thế giới Ả Rập về cho họ, nếu như có một xung đột
vũ trang giữa Iran và Hoa Kỳ hay Israel xảy ra. Nhưng ở phía
dưới của bình diện đấy thì ít có điều gì cho thấy rằng
Teheran đi tìm sự đối đầu với Ả Rập Saudi, ngay cả khi cả
hai bên đều cố vươn đến quyền thống trị ở vùng Vịnh.
Ngoại trừ lời nói thì người Shiite hoàn toàn không nhận
được sự ủng hộ nào từ Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cũng
không, vì giới lãnh đạo Iran không thống nhất trong đánh giá
của họ về cuộc Cách mạng Ả Rập. Một phe, mà Tổng thống
Ahmadinejad thuộc vào trong đó, đặt nó ngang với cuộc Cách
mạng Iran năm 1979 bất chấp mọi bằng chứng. Phái kia, cũng
không phải là say sưa với hiện thực, cho rằng nó là một
phong trào do Phương Tây điều khiển với mục đích làm suy
yếu đạo Hồi.

Cuộc phản cách mạng Ả Rập có ba gương mặt. Các thế lực
có nhiều ảnh hưởng của Ancien Régime, như giới quân đội Ai
Cập, cố gắng bảo tồn ảnh hưởng và các đặc quyền của
họ ở hậu trường. Những nhà độc tài, thích phá hủy quê
hương của họ hơn là từ chức, trước hết là Ghaddafi. Và
cuối cùng là Ả Rập Saudi, nước cố gắng gây ảnh hưởng
đến sự phát triển đặc biệt là trong Ai Cập qua những
ngưởi Salafi, những người Hồi giáo cực đoan, can thiệp quân
sự như ở Bahrain hay giật dây trong hậu trường như ở Jemen.

Đang gây ra tai họa ở đây là những kẻ già nua chính trị.
Giới tinh hoa quyền lực của Ả Rập Saudi, các gia đình khác
nhau trong triều đại Al Saud đang cai trị, không thể thống
nhất với nhau ai sẽ là người kế tục vua Abdallah 88 tuổi.
Người anh em cùng cha khác mẹ của ông ấy và là người làm
phó, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Sultan, về phần mình cũng nắm
cây gậy quyền trượng một cách khó nhọc với 86 tuổi.
Người thứ ba trong thứ tự nối ngôi, Bộ trưởng Bộ Nội
vụ Naif, 76 tuổi, được cho là người đàn ông quyền lực
mới, ít nhất là cho thời kỳ quá độ. Ông ấy ủng hộ một
đường lối cứng rắn trong cách đối xử với những lực
lượng đối lập và ít có thiện cảm với một biến đổi
thận trọng, cái mà vua Abdallah được kính trọng đã ban ra cho
đất nước đó. Diễn tiến của lần tiến quân vào Bahrain
hẳn đã làm cho ông ấy hoàn toàn hài lòng. Thế nhưng không
thể chờ đợi ở chính khách loại này các câu trả lời
thuyết phục cho những thách thức trong tương lai, nhất là khi
nhìn đến những chấn động của thế giới Ả Rập. Sự bất
lực của dòng họ Al Saud trong thay đổi thế hệ sẽ trở thành
một mối nguy hiểm nghiêm trọng không chỉ riêng cho Ả Rập
Saudi.

<h2>Người Zaydiyyah và người Mácxít</h2>

Cánh tay dài của Riad vươn cho tới tận Jemen, đất nước Ả
Rập nguyên thủy nhất và cổ xưa nhất, nếu như có những
cực đại như vậy. Trong những ngôi làng hẻo lánh trên núi,
cuộc sống ngày nay phần lớn hẳn vẫn còn diễn ra như vào
thời của nhà tiên tri. Quá khứ và hiện tại rơi vào lẫn
nhau, văn hóa bộ tộc vẫn còn được bảo toàn hầu như không
đổi ở đây. Hơn 1000 năm, từ 896 đến 1962, thống trị ở
Bắc Jemen là triều đại của người Zaydiyyah. Họ đồng thời
cũng đưa ra các học giả tôn giáo của trường phái đạo Hồi
cùng tên. Nói cho chính xác thì người Zaydiyyah là một nhóm bộ
tộc trên núi trong vùng biên giới giữa Jemen và Ả Rập Saudi,
những người được xem như là người Shiite, nhưng đứng rất
gần Hồi giáo Sunni. Điều này nghe có vẻ phức tạp và nó
cũng là như thế. Nói một cách đơn giàn, trong thời đầu của
Hồi giáo có những phong trào di cư đặc biệt là từ Iraq sang
hướng các quốc gia vùng Vịnh và Jemen. Nguyên nhân là khó khăn
về kinh tế hay bị đàn áp về mặt chính trị. Để đừng bị
những bộ tộc đã sinh sống lâu đời tại chỗ ám sát,
người ta nên mang theo trong hành lý một thông điệp cứu thế,
tự giới thiệu mình là những người hòa giải hay bậc thầy.
Zaid Ibn Ali Zain al-Abidin cũng làm như thế, người từ Basra trong
Iraq lưu lạc tới vùng dồi núi của Jemen, nơi ông ấy thành
lập triều cai trị của người Zaydiyyah.

Người ta có cần phải biết những điều đó không? Người ta
cần nên biết, bởi vì nguồn gốc nguyên thủy lịch sử của
những cuộc khủng hoảng hiện nay nằm ở đây, đặc biệt là
với cái nhìn đến cuộc nổi dậy của người Houthi mà sẽ
còn nói về họ sau này.

Về mặt chính thức, Bắc Jemen từ thế kỷ thứ 16 thuộc
Vương quốc Ottoman, nhưng thật sự thì người Zaydiyyah vẫn
nắm giữ quyền lực. Địa hình của đất nước này, núi
đồi hiểm trở, sa mạc không thể đi xuyên qua được, bảo
vệ nó trước sự thống trị từ bên ngoài, nhưng cũng gây khó
khăn cho sự thống nhất về mặt nhà nước, Năm 1962, triều
Zaydiyyah bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính quân sự,
dưới tác động tích cực của Tổng thống Nasser. Người
Zaydiyyah lui về miền cực Bắc. Cho tới năm 1970, Ai Cập và Ả
Rập Saudi tiến hành một cuộc chiến tranh ủy nhiệm, chấm
dứt khi quân đội can thiệp của Ai cập rút quân.

Phần lớn thời gian trong lịch sử rất lâu đời của mình,
Jemen bị chia cắt thành Bắc và Nam. Năm 1839, người Anh chiến
cứ thành phố Aden và vùng đất xung quanh đó trong Nam Jemen. Họ
cần một căn cứ tiếp tế dọc theo các tuyết đường hàng
hải và buôn bán đến Ấn Độ – càng bị thúc đẩy sau khi
kênh đào Suez khánh thành năm 1869. Sau đi London trao trả độc
lập cho Nam Jemen năm 1967, các nhóm Mácxít ở đấy đã giành
lấy quyền lực và thành lập "Cộng hòa Dân chủ Nhân dân
Jemen", cái sống hầu như chỉ nhờ vào tiền viện trợ từ
Moscow. Đến cùng với sự kết thúc của Liên bang Xô viết cũng
là lần kết thúc của nước Cộng hòa Nhân dân Jemen. Ngay trong
năm 1990, Bắc và Nam Jemen đã thống nhất trở thành Cộng hòa
Jemen.

<h2>Bộ tộc, dầu mỏ và phá sản quốc gia</h2>

Qua đó, nhiều vấn đề góp phần cơ bản dẫn đến cuộc nổi
dậy của người dân năm 2011 đã bắt đầu. Cũng như đã
thường hay xảy ra, đấy là những xung đột bộ tộc, bộc
phát ra tại những câu hỏi về phân chia quyền lực và tài
nguyên. Aki Abdallah Salih, Tổng thống Bắc Jemen từ 1978, bây giờ
trở thành tổng thống của Jemen thống nhất. Salih có nguồn
gốc từ thị tộc Ahmar, là thị tộc có tiếng nói quyết
định trong liên minh các bộ tộc người Hashid lớn nhất Jemen.
Vùng sinh sống của người Hashid nằm ở phía Bắc và Tây Bắc
và chồng chéo lên vùng của người Houthi. Các vị trí quan
trọn trong nhà nước, hành chính và đặc biệt là trong quân
đội đều nằm trong tay của Ahmar/Hashid. Dưới tình hình đã
thay đổi, cùng cấu trúc phong kiến của thiểu số đó bây
giờ thống trị đa số, cái đã dẫn đến nổi dậy và bạo
loạn ở khắp mọi nơi trong thế giới Ả Rập. Không quan tâm
đến những đức tính tốt của bộ tộc, mà cao nhất trong số
đó là tình hiếu khách, phần lớn các lãnh tụ bộ tộc đều
hiểu sự thống trị không gì nhiều hơn là sự bá quyền của
nhóm riêng của họ. Các bộ tộc kình địch hoặc là bị
khuất phục bằng bạo lực hoặc là bị mua chuộc bằng tiền.

Lần hòa nhập Bắc và Nam Jemen không phải là một sự thống
nhất của những người bình quyền mà nhiều hơn là một
chuyến cướp bóc trước hết là của người Hashid mà miền
Nam, giới tinh hoa bộ tộc ở đó và một lớp thật mỏng của
giới trung lưu thành thị có học thức đã phải trả giá. Vì
thế nên năm 1994 đã xảy ra nội chiến. Miền Nam cố gắng tái
lập nền độc lập của mình, nhưng đã bại trận trước
miền Bắc. Thời gian vừa qua, dầu được phát hiện trong miền
Nam. Chính phủ trong thủ đô Sanaa, tức là Ahmar/Haschid, không
muốn từ bỏ chúng trong bất cứ trường hợp nào. Đối với
nhà cai trị lâu năm Ali Abdallah Salih, dầu mỏ là một món quà
của Thượng Đế. Nó cho phép ông ấy mua chuộc sự trung thành
của các bộ tộc trong quy mô lớn và qua đó ổn định sự
thống trị của mình. Ít nhất là cho một khoảng thời gian
tròn mười năm. Vì trữ lượng có hạn, khai thác đã giảm
dần xuống từ nhiều năm nay. Dầu mỏ là nguồn thu nhập chủ
yếu của Jemen, đất nước Ả Rập nghèo nhất. Tổng sản
phẩm nội địa trên đầu người chỉ nằm ở 972 dollar – ở
Katar, như đã nói, ở 69.000. Trong vòng một năm duy nhất, từ
2008 sang 2009, thu nhập của nhà nước Jemen vì dầu cạn kiệt
mà đã giảm mất đến 75%.

Jemen, một đất nước mà người dân của nó trước đây một
thế hệ vẫn còn sống trong thời Trung cổ, trên thực tế là
đã phá sản. Chính phủ Salih cũng bị dồn đến chân tường
tương ứng. Họ thiếu tiền để tiếp tục nắm được sự
trung thành. Chính phủ trung ương Jemen lúc nào cũng đã yếu,
nhưng ít khi nào yếu như hiện tại. Uy quyền của họ hầu như
không vượt quá được thủ đô. Đất nước đang sắp sử
phân rã ra thành những lãnh đạo của các trưởng bộ tộc,
trở thành một Somalia thứ nhì – ai là tổng thống hay lập
chính phủ đều cũng thế. Hai con đường xung đột mang tính
quyết định trong lúc đó. Về một bên là cuộc nổi dậy của
phiến quân Houthi ở miền Bắc, về cơ bản là hiện thân của
các bộ tộc Zaydiyyah thời trước, giới tinh hoa cai trị đã
bị tước quyền lực năm 1962. Từ giữa những năm 2000, chính
phủ đã hoài công cố gắng dùng quân đội đập tan cuộc nổi
dậy. Đầu 2011, phiến quân Houthi chiếm được nhiều phần
rộng lớn của Bắc Jemen và kiểm soát thành phố quan trọng
nhất trong miền Bắc, Saada. Về mặt khác là phong trào độc
lập tái trỗi dậy trong miền Nam, cái thường xuyên có những
trận đánh đẫm máu với quân đội chính phủ trong tỉnh Abyan.
Thêm vào đó, thiếu vắng quyền lực trung ương đã biến miền
Nam Jemen trở thành nơi trốn tránh quan trọng nhất của
Al–Qaida sau Afghanistan và Pakistan.

<h2>Nước uống, kat và cuộc cách mạng</h2>

Qua đó vẫn chưa hết khó khăn. Đất nước này có một trong
các tỷ lệ sinh đẻ cao nhất thế giới, dân số đã tăng lên
gấp đôi trong vòng 18 năm vừa qua và ngày nay ở khoảng 23
triệu. Phân nửa người Jemen mù chữ, ba phần tư sống nhờ
vào nông nghiệp tự cung tự cấp. Tức là nhờ vào những gì
mà họ trồng được. Đồng thời bắt đầu thiếu nước.
Jemen, quê hương của con đập nước Marib, của công trình xây
dựng kỹ thuật lớn nhất thời Cổ đại, ngày nay hoàn toàn
không tiến hành trữ nước. Mặc dù thường hay có mưa, nước
mưa không được giữ lại trong bể chứa nước hay đập
nước, mà thấm xuống đất. Thay vào đó, nước ngầm cổ lại
được bơm lên. Ở khắp nơi trong Sanaa, người ta nhìn thấy
những cái máy bơm diesel được dựng tạm, bơm nước từ độ
sâu hơn 100 mét lên – giữa những năm 1990, ba đến năm mét là
đã đủ. Theo tất cả các dự đoán, chậm nhất là mười năm
nữa thủ đô sẽ không có nước. Ngay ngày nay, 70 phần trăm
hộ dân ở Sanaa được cung cấp nước qua xe bồn, việc mà
không ai có khả năng chi trả về lâu dài và buộc những nhà
máy công nghiệp ít ỏi ở đấy phải đầu hàng. Thêm vào đó,
gần như toàn bộ dân cư nam giới đã qua tuổi dậy thì đều
nghiện kat, một loại thuốc phiện phổ thông mà trồng nó hết
sức tốn nước. Ngay sau giữa trưa, cuộc sống công cộng trên
thực tế là đã ngưng lại, vì người Jemen, ngày càng có
nhiều phụ nữ tham gia, tụ lại với nhau và nhai lá kat, cái
đầu tiên có tác dụng kích thích, nhưng sau đó lại làm cho
đờ đẫn. Kat là hàng hóa thương mại quan trọng nhất sau dầu
mỏ. Nó tăng trưởng tốt nhất là ở trên những độ cao giữa
900 và 1500 mét. Cả ở đó cũng được tưới bằng nước ngầm
cổ, tiếng kêu của động cơ Diesel là âm thanh thống trị trên
cao nguyên. Để giữ giá rẻ cho chất ma túy phổ thông, nhiên
liệu Diesel được trợ giá cho tới 80%. Năm 2005, khi chính phủ
dự định cắt giảm trợ giá, trong nhiều thành phố đã xảy
ra bạo loạn. Song song với đó, mực nước ngầm giảm xuống
liên tục, vùng cao nguyên bị sa mạc hóa và thảo nguyên hóa.
Theo thông tin của Hội Cộng tác Kỹ thuật Đức (GTZ), thành
phố lớn thứ ba, Tais, trong vùng núi nằm giữa Sanaa và Aden,
trong vài năm tới đây sẽ thiếu nước tới mức không sống
ở đó được nữa. Các chuyên gia lo ngại những dòng người di
cư có quy mô như trong Kinh Thánh.

Tình trạng chung không tốt đẹp, để không phải nói là mang
tính thảm họa, cho tới mức cuộc cách mạng Jemen dường như
là lần bật dậy cuối cùng để ngăn chận sự sụp đổ đang
đe dọa. Nó bắt đầu trong tháng 1 năm 2011, song song với cuộc
nổi dậy của người dân ở Ai Cập, và diễn ra một cách hòa
bình vào lúc ban đầu. Nhưng rồi Tổng thống Ali Abdallah Salih
đã dựa vào bạo lực, cũng như những người mà rõ ràng là
ông ấy lấy làm gương ở Libya và trong Bahrain. Vào ngày 18
tháng 3, ông ấy đã tạo một biển máu trong số những người
biểu tình ở Sanaa: 52 người bị bắn chết, hàng trăm người
bị thương. Thế nhưng các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục
diễn ra và, cũng như trong tất cả các nước Ả Rập còn lại,
bao gồm tất cả các tầng lớp xã hội, từ giảng sư đại
học cho tới người làm công nhật. Ngoại trừ đảng cầm
quyền "Đại hội Nhân dân Toàn quốc" còn gồm cả toàn bộ
các đảng khác, người Xã hội và người theo Nasser cũng như
đảng đối lập lớn nhất "Islah" (Cải Cách), một tụ
điểm của những người Hồi giáo. Tuy vậy, thế hệ Facebook
chỉ đóng một vai trò thứ yếu trong Jemen, tương tự như ở
Libya. Trong cả hai nước này, giới trẻ thành thị không phải
là động cơ của sự biến đổi, mà là các bộ tộc bị loại
trừ ra ngoài trong cuộc chia chác tài nguyên và qua đó bị thất
lợi.

Sau vụ thảm sát, giới lãnh đạo tôn giáo và cả nhiều phần
trong thị tộc của chính Ali Abdallah Salih cũng tách rời ra.
Nhiều thống đốc và đại sứ từ chức. Anh em cùng cha khác
mẹ của Salih, Ali Muhsin al–Ahmar, tướng hai sao và là người
liên lạc với những nhóm Dshihad bạo lực, trong đó có
Al–Qaida, tuyên bố từ bỏ người đứng đầu nhà nước và
bước sang với phe đối lập cùng với các lực lượng quân
đội của ông ấy. Sau 9/11, Sanaa bật đèn xanh cho Washington
chống Al–Qaida trong Jemen, nhưng không muốn chính mình bị
đứng vào trong tầm ngắm của mạng lưới khủng bố đó. Vì
thế nên người ta cũng cố gắng có "quan hệ tốt" tương
ứng ở hướng này.

Mặc cho tất cả các cố gắng dàn xếp, người bạo chúa vẫn
giữ chặt lấy quyền lực cũa ông ấy. Cũng như Ghaddafi người
đối xứng với ông ấy, ông biết rõ mọi mưu mẹo để xúi
giục các bộ tộc chống lại lẫn nhau. Lúc đầu, Washington tin
rằng không thể từ bỏ được Salih trong cuộc đấu tranh
chống khủng bố. Cả Riad cũng không thể quyết định trong
một thời gian dài, rằng người ta có nên bỏ rơi ông ấy hay
là không.

Các bộ tộc ở Trung Ả Rập, Ả Rập Saudi ngày nay, đã có
ảnh hưởng đến sự phát triển của Jemen từ tròn 200 năm nay.
Đó phần lớn là những tranh cãi biên giới hay các cố gắng,
1803 và 1926, xâm chiếm những vùng đất màu mỡ ở ven Biển
Đỏ của Jemen. Quan hệ của Saudi với Ali Abdallah Salih luôn luôn
mâu thuẫn và ngược lại cũng thế. Ngay sau lần chiếm quyền
lực năm 1978, Salih đã hoài công cố gắng đẩy lùi ảnh
hưởng của Saudi trong lực lượng nòng cốt của quân đội.
Raid đã rất bực tức khi ông ấy mua vũ khí có giá trị 600
triệu dollar từ Moscow, mặc dù Liên bang Xô viết cũng cung cấp
cho kẻ thù của Bắc Jemen ở miền Nam. Đồng thời, ông ấy
hoàn toàn không hề muốn để cho các bộ tộc trong miền Bắc
phải trả giá để củng cố chính phủ trung ương. Ông để cho
họ hầu như tự trị, việc khiến cho người Saudi vui mừng,
những người có quan hệ chặt chẽ với họ theo truyền thống.
Chính sách của Saudi đối với Jemen bao gồm trước hết là
tạo thu nhập thêm cho càng nhiều chính trị gia, người trong
quân đội, lãnh tụ tôn giáo và lãnh tụ bộ tộc càng tốt.
Mua người theo mình, nói cách khác.

Trong cuộc Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhì 1990/91 để giải
phóng Kuwait, Ali Abdallah Salih đứng về phía của Saddam Hussein.
Để trả thù, các quốc gia vùng Vịnh, trước hết là Ả Rập
Saudi, đã trục xuất hơn một triệu công nhân người Jemen.
Nền kinh tế Jemen, cái hết sức cần đến số tiền chuyển
về nước của họ, đã không còn hồi phục sau cú đánh đấy.
Sau ngày 11 tháng 9 năm 2001, Salih đứng vào hàng ngũ của cuộc
"chiến tranh chống khủng bố". Do vậy mà chính phủ ở Sanaa
nhận được sự giúp đỡ bạc triệu từ Hoa Kỳ và Ả Rập
Saudi để chống lại Al–Qaida – từ Ả Rập Saudi vì lật đổ
dòng họ cầm quyền Saudi chính là mục đích được Osama bin
Laden tuyên bố.

Năm 2009, đứng về phía của chính phủ Jemen, Riad can thiệp
bằng quân sự vào trong những trận chiến chống phiến quân
Houthi nhưng không thành công. Từ nỗi lo ngại, rằng người
Zaydiyyah và người Ismali (một giáo phái Shiite khác mà người
đứng đầu là Aga Khan) ở trong tỉnh Nadshran ở miền Tây Nam
Saudi có thể liên kết với cuộc nổi dậy. Nhiều người trong
số họ nguyên thủy xuất phát từ Jemen.

Về mặt chính thức, giới lãnh đạo Saudi cũng ít bình luận
về lần nổi dậy của người dân trong Jemen cũng như về
những cuộc nổi dậy khác trước đây trong thế giới Ả Rập.
Nhưng sự thay đổi ý kiến về Salih hiện rõ nét một cách
gián tiếp trong đài Al–Arabiya do Saudi tài trợ. Đài truyền
hình vệ tinh này làm ngơ hoàn toàn trước cuộc nổi dậy ở
Bahrain, nhưng tường thuật chi tiết về láng giềng ở phía Nam
– dưới biểu trưng "Biến đổi trong Jemen".

Sau một vụ mưu sát, Ali Abdallah Salih bị trọng thương phải bay
sang Riad chữa trị vào ngày 5 tháng 6 năm 2011. Có ít điều ủng
hộ cho việc người Saudi sẽ cho phép ông ấy trở về lại
Jemen – ngay cả khi ông ấy cương quyết không từ chức tổng
thống. Tình hình Jemen vì thế vẫn phức tạp và dễ bùng nổ.
Hai trận tranh giành quyền lực chồng chất lên nhau: về một
mặt là cuộc tranh giành giữa gia đình của tổng thống, kể
cả lực lượng an ninh do họ thống trị, cũng như các lãnh tụ
Hashid và những phần ly khai của thị tộc Ahmar. Mặt khác là
giữa chính phủ và người dân. Kết cuộc vẫn còn chưa rõ.

Michael Lüders
Nhà xuất bản C. H. Beck
Phan Ba dịch

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130424/michael-luders-nhung-ngay-thinh-no-chuong-9),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!