Huỳnh Thục Vy - Một số thiển ý cần chia sẻ

Có lẽ tôi dành quá nhiều sự quan tâm và giấy mực cho cuộc
chuyển hóa Dân chủ ở Miến Điện. Nhưng rõ ràng đó là một
hình mẫu mà những người Việt Nam tranh đấu cho Dân chủ
phải lưu tâm. Bởi, nếu thành công của họ sẽ cổ vũ chúng
ta, thì những khó khăn hiện tại sẽ làm nản lòng không ít
người quan tâm.

Ngày 14 tháng 3 vừa qua, bà Aung San Suu Kyi đã xuất hiện tại
mỏ đồng Monywa và đã phải đối diện với sự giận dữ
của người dân địa phương, khi bà đến khuyên họ chấm dứt
biểu tình chống dự án khai thác đồng liên doanh với Trung
Quốc này, vì theo bà, điều đó sẽ làm tổn hại nền kinh tế
quốc gia. Thứ nữa, đến nay, mâu thuẫn giữa người Phật
giáo đa số và người Hồi giáo thiểu số vẫn chưa có cách
giải quyết, những nhóm sắc tộc ở vùng biên giới- thân Trung
cộng vẫn giữ lập trường chống đối chính quyền Miến
Điện và cũng không có quan hệ tốt với bà Suu Kyi. Những khó
khăn đó khiến không ít người kỳ vọng vào bà Suky, vào cuộc
chuyển hóa ở Miến Điện cảm thấy hụt hẫng. Có nhiều
nguồn dư luận cho là bà có xu hướng đi gần lạivới giới
quân phiệt, thiếu khả năngchính trị, thiếu kinh nghiệm nghị
trường... Nhiều người còn cho là giải pháp kinh tế nên đi
trước giải pháp chính trị để đảm bảo thành công cho nền
dân chủ,rằng Dân chủ quá sớm cũng không phải là tốt. Tôi e
rằng, một số người còn lấynhững khó khăn trong bối cảnh
chính trị tại Miến Điện hiện nay để chứng minh rằng:
những người dân chủ đối kháng với chính quyền độc tài
cũng không thể giải quyết khó khăn cho quốc gia, đứng một
phía để chỉ trích luôn dễ dàng hơn làm người trong cuộc…
Đứng trước những phân tích có lợi cho các chính quyền độc
tài đó, cá nhân tôi có một vài thiển ý sau:

1/ <strong>Thứ nhất</strong>, liên quan đến câu chuyện thỏa
hiệp. Mong muốn một cuộc chuyển hóa ôn hòa, không đổ máu
luôn là một điều đáng trân trọng; nhưng một sự thỏa hiệp
với chính quyền độc tài bỏ qua Công lý (vẫn đảm bảo
địa vị lãnh đạo, tài sản, cũng như không truy tố các lãnh
đạo độc tài) luôn là một quyết định đầy thách thức,
sẽ gây chia rẽ lớn trong hàng ngũ những người đấu tranh
đòi Dân chủ và làm tổn thương niềm tin vào lẽ Công bằng.
Những tội ác của các chính quyền độc tài có thể được
một phe nhóm thỏa hiệp bỏ qua, nhưng điều đó không có nghĩa
là nó cũng được những nạn nhân và dư luận dân chúng nói
chung khoan thứ. Những bất công đã ăn sâu trong xã hội không
thể nói gạt sang một bên là được.

Trong trường hợp Miến Điện, khi chấp nhận đối thoại với
chính quyền độc tài và thỏa hiệp để trở thành Nghị sĩ,
bà Suu Kyi và đảng của bà đã tự đẩy mình ra xa khỏi những
nhóm đấu tranh đối lập khác và những nạn nhân của chế
độ. Ở đó, chỉ có nhóm của bà từ vị trí đối kháng trở
nên những người đồng sự với chính quyền, còn nhiều phe
phái và nhiều người dân thường khác vẫn chưa tìm thấy lý
do để tin tưởng và hợp tác với chính quyền.

Hơn nữa, sau nhiều năm bị quản thúc và đàn áp, thiếu trải
nghiệm trên nghị trường, bà và đảng NLD sẽ phải xoay xở
khó khăn trong môi trường chính trị ngột ngạt vì ưu thế
nghiêng về tập đoàn quân phiệt. Bà đã trao cho họ thứ mà
họ cần, đó là tính chính đáng; họ trao lại cho đảng của
bà những chiếc ghế nghị sĩ bị siết chặt bởisức ép
tương quan lực lượng. Càng đi gần với chính quyền, bà càng
xa lòng dân – thứ quý giá mà không phải lãnh đạo chính trị
nào cũng có được. Đó là một cái giá không rẻ và người
Việt chúng ta phải coi chừng!

2/ <strong>Thứ hai</strong>, liên quan đến những chỉ trích về
biểu hiện của bà Suu Kyi. Nền kinh tế và cả xã hội Miến
Điện lụn bại và chưa thoát ra khỏi sự kềm tỏa của Trung
Quốc, sau nhiều năm dưới chế độ độc tài. Họ đã và sẽ
còn vô số nan đề cần giải quyết. Những vấn đề đó,
hoặc do đặc thù của xã hội Miến Điện, hoặc do chính
quyền độc tài tạo ra từ lâu, nay họ trao lại cho bà. Họ
giải quyết không được, không sao, nhưng nếu bà vướng vào
những rắc rối ấy, thì phe quân sự đã thành công trong việc
làm giảm uy tín của bà. Bà trở thành bia đỡ đạn thay cho
họ. Họ có thể vô hiệu hóa bà một cách rất… lịch sự.

Qua câu chuyện này, trước khi có những nản lòng không cần
thiết, chúng ta nên cùng nhau suy nghiệm lại. Thực ra, Dân chủ
là một quá trình, không phải là một phép màu có khả năng
tháo gỡ mọi vấn nạn trong một sớm một chiều. Chúng ta nên
tự hỏi, chúng ta đòi hỏi Tự do Dân chủ vì điều gì? Tất
nhiên không phải là nhằm thủ đắc một cỗ máy sản xuất ra
những chính trị gia kiệt xuất. Chúng ta đấu tranh vì một
niềm tin rằng, chế độ dân chủ là chế độ khả dĩ nhất
cho đến nay, giải quyết các vấn đề quốc gia dựa trên giá
trị tự do, sự đồng thuận và lòng khoan dung. Chế độ Dân
chủ không nhất thiết tạo nên những anh hùng trong chính trị,
mà tạo ra cơ hội vận động nguồn năng lực trí tuệ quốc
gia một cách sâu rộng nhất.

Vì thế, dẫu choquả thực bà Suu Kyi hay các chính trị gia dân
chủ trong tương lai của Việt Namthiếu một số kỹ năng chính
trị cần thiết, điều đó cũng không làm thối chuyểnniềm tin
của chúng ta vào Dân chủ. Thí dụ, những năm dưới thời Lech
Walesa vànhiều năm sau đó, Ba Lan đã gặp phải nhiều khó khăn
kinh tế- chính trị, nhưnghãy nhìn Ba Lan ngày nay xem! Dân chủ
có thể không ngay tức khắc đưa một nhómlãnh đạo tài giỏi
lên nắm quyền, nhưng nó sẽ mở ra cánh cửa lớn để con
cháuchúng ta chọn được những nhà lãnh đạo như thế lên
điều hành đất nước trong tựdo và thượng tôn pháp luật.
Đó mới là phép màu thực sự của Dân chủ. Mọi khởiđầu
luôn khó khăn, nhưng không bắt đầu, chúng ta sẽ không có cơ
hội nào cả.

3/ <strong>Thứ ba</strong>, liên quan đến các mối bất ổn xã
hội. Các sắc tộc thiểu số ở vùng rừng núi Miến Điện
giáp giới Trung Quốc đến nay vẫn mâu thuẫn với chính quyền
Miến Điện, cũng không muốn có mối giao hảo với NLD và gần
đây xung đột đã leo thang. Có ai dám đảm bảo, ở đây không
có "bàn tay đen" của Trung Quốc nhúng vào? Và sẽ rất chủ
quan nếu chúng ta nghĩ rằng, Việt Nam sẽ không vướng vào tình
trạng tương tự.

Cũng như Miến Điện, Việt Nam có đường biên giới dài với
Trung Quốc. Trung Cộng không chỉ khống chế, mua chuộc lãnh
đạo độc tài ở Trung ương, họ còn cài cắm người ở
những khu vực biên giới và mua chuộc các sắc dân vùng biên
giới. Dưới chế độ độc tài, mâu thuẫn giữa các sắc dân
thiểu số với chính quyền đa số được kiềm chế với sắp
xếp ngầm từ Trung Nam Hải, các mâu thuẫn chỉ hiện diện
đủ để được dùng như lá bài cho Trung Quốc gây sức ép,
tạo sự lệ thuộc lên các chính quyền Trung ương tay sai. Nhưng
khi quá trình chuyển tiếp dân chủ xảy ra, các mâu thuẫn đó
sẽ được khuếch trương và được bật đèn xanh cho bùng đổ
nhằm phá hoại nỗ lực xây dựng Dân chủ. Trung Quốc luôn tỏ
ra là bậc thầy trong việc vận dụng chiêu bài này trong quan
hệ quốc tế, mà sự điên cuồng của Bắc Triều Tiên là một
ví dụ đặc sắc. Bởi vậy, sẽ không mấy ngạc nhiên nếu xã
hội Việt Nam im ỉm dưới chế độ độc tài, nhưng sẽ nổi
dậy sùng sục từ mọi phía khi quá trình chuyển tiếp bắt
đầu. Đó là vận mệnh của các tiểu quốc nằm cạnh gã hàng
xóm khổng lồ bấthảo.

4/ <strong>Thứ tư</strong>, liên quan đến chỉ trích rằng bà Suu
Kyi đi gần lại với giới quân phiệt. Như một ai đó đã nói
đại loại: không có nền Dân chủ không đảng phái. Điều đó
cho thấy vai trò của các đảng phái chính trị trong việc tạo
ra một không gian cạnh tranh cầuthị trong chính trị dân chủ.
Nhưng chỉ có đảng phải chính trị thôi chưa đủ, bởi nếu
xã hội dân sự (XHDS) không trưởng thành, chính trường sẽ
chỉ là nơi ngã giá, chia phần của các đảng phái, và tự do
của người dân chỉ là bargaining chip giữa họ. Người ta sẽ
rất khó khăn để tập hợp lại, chia sẻ và cùng làm việc
trong tinh thần vô vị lợi như trong các NGO, nhưng họ rất dễ
kết hợp lại thành phe phái để giành quyền lãnh đạo chính
trị. Vì thế, người Việt không sợ Việt Nam tương lai thiếu
đảng phái, chỉ sợ xã hội dân sự không đủ mạnh để giám
sát các chính trị gia.

Nhìn vào trường hợp Miến Điện, với khát khao và sự đấu
tranh cho dân chủ, họ đã có một cuộc chuyển hóa ôn hòa.
Nhưng với cuộc chuyển hóa đó, nhà lãnh đạo đấu tranh dân
chủ nay đã trở thành chính trị gia. Nếu trước đó, bà Suu
Kyi đại diện cho lực lượng đối lập và các thành phần xã
hội phản đối chính quyền; thì nay khi đã trở thành một
chính trị gia, theo logic dân chủ, chính bà cũng cần bị áp
lực và giám sát.

Nếu chỉ có đảng phải đối lập mà không có XHDS thì khi quá
trình chuyển tiếp xảy ra, một khoảng trống lớn sẽ xuất
hiện, sẽ không còn lực lượng nào đối trọng với quyền
lực chính trị. Bởi vậy, có thể nói, <strong>không có XHDS sẽ
không có dân chủ thực sự, cho dù có đa đảng và bầu cử
tự do</strong>. Miến Điện đang trong quá trình chuyển
tiếp,người Miến Điện phải nổ lực xây dựng khối dân sự
để tiến tới một nền dân chủ đúng nghĩa, vì chính trị
luôn tiềm ẩn nguy cơ phản bội. Và đó cũng là bài học cho
Việt Nam. Thiển nghĩ, sự độc lập nhất định của các nhà
vận động dân sự khỏi sự khuynh loát của các phe pháichính
trị là cực kỳ cần thiết trong tình hình Việt Nam hiện nay.

Tôi không tin rằng giải pháp kinh tế đi trước cải cách chính
trị (trong một thời gian không xác định) là tốt. Hãy nhìn
vào một thí dụ điển hình: Trung Quốc. Là một quốc gia thành
công (?!) trong giải pháp kinh tế của mình, Trung Quốc vẫn chưa
cho thấy một triển vọng dân chủ khả quan nào cả.

Bỏ qua mọi ngụy biện có lợi cho các chính quyền độc tài,
Dân chủ không mang tới bất ổn mà mang tới khả năng giải
quyết bất ổn một cách hài hòa, dù trước mắt nó không thể
ngay lập tức xóa bỏ mọi di sản tồi dở chồng chất từ
lịch sử và từ chế độ độc tài. Dân chủ cũng không phải
là việc trao quyền lực từ tay nhóm người này sang nhóm
người khác mà là sự vận hành một cơ chế thông minh, nhân
bản, tự do và khoandung nhất trong lịch sử nhân loại. Những
rắc rối đang xảy ra ở Miến Điện càng khiến chúng ta thận
trọng hơn khi nghĩ đến giải pháp thỏa hiệp và chúng ta càng
nỗ lực hơn để có những chuẩn bị thích hợp cho công cuộc
dân chủ hóa của mình. Một sự khởi động về phía dân chủ
càng sớm, khả năng tận dụng cơ hội của đất nước sẽ
càng lớn.



Huỳnh Thục Vy
Tam Kỳ tháng 4năm 2013

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130422/huynh-thuc-vy-mot-so-thien-y-can-chia-se),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!