from by Giáp Văn
Giáp Văn Dương
<strong>1.</strong> Thời gian gần đây, chúng tôi hay có những trao
đổi về tương lai của Việt Nam trong cơn gian khó: Trong đất
liền thì lạm phát cao, kinh tế khó khăn, sức sản xuất giảm,
doanh nghiệp phá sản hàng loạt. Ngoài biển Đông thì Trung
Quốc liên tục gây căng thẳng, gia tăng tranh chấp không chỉ
với Việt Nam mà còn cả khu vực. Nhìn xa hơn sang các nước Âu
– Mỹ, tình hình cũng không sáng sủa hơn bao nhiêu. Châu Âu
vẫn ngập trong khủng hoảng. Một số nước nếu chỉ năm
ngoái thôi còn được coi là vững vàng, như Pháp chẳng hạn,
thì sang năm nay, đã bị nhiều chuyên gia coi là một "quả bom
hẹn giờ" mới.
Trước tình hình đó, nhiều người đã rất bi quan. Nhiều lúc
chúng tôi có cảm giác, sự bi quan chán nản đã rút hết sinh
khí của ngay cả những người được coi là từng trải và
vững vàng nhất. Nhưng với riêng tôi, cảm thức bi quan chưa bao
giờ là chủ đạo. Lý do: Thay vì nhìn mãi vào bức tranh màu
xám, tôi nhìn vào những người Việt trẻ.
Tôi tin vào sức trẻ. Tôi tin đó là tài sản lớn nhất của
dân tộc. Và tôi tin, chính tuổi trẻ chứ không phải các lý
thuyết kinh tế xã hội kinh điển và nhiều tranh cãi, hay những
lý tưởng khuôn sáo đã không còn sức sống, sẽ là cứu tinh
của đất nước.
Tôi đi tìm tương lai của đất nước trên khuôn mặt những
người Việt trẻ.
<strong>2.</strong> Có những ngày, tôi dành hàng giờ để quan sát
những người trẻ tuổi, nghe họ nói, họ cười, họ đi lại,
họ tranh cãi, họ thở dài… Ở hai đầu đất nước, và ở
cả những nơi khác mỗi khi tôi có dịp. Tôi quan sát họ trong
quán nước vỉa hè, trước cổng trường đại học, giữa đám
tắc đường trên phố, trên mạng xã hội, trong các buổi nhóm
họp tán gẫu…
Những quan sát này mách bảo tôi điều gì? Có phải người
Việt trẻ không có lý tưởng? Có phải người Việt trẻ không
có hoài bão lớn? Có phải người Việt trẻ không còn yêu
nước? Có phải người Việt trẻ đang ngày càng vô cảm? Có
phải người Việt trẻ đang ngày càng ích kỷ và thực dụng?
Tôi không phán xét. Tôi chỉ quan sát.
Không. Tôi không thấy như vậy. Tôi thấy họ đang sống. Họ
đang sống theo cách của họ và giao tiếp bằng thứ ngôn ngữ
của họ. Cách sống này, thứ ngôn ngữ này, có thể xa lạ
với nhiều người có tuổi, nhưng không thể coi đó là không
tốt, là đáng lo ngại.
Chúng ta chỉ có thể ghi nhận và tôn trọng họ.
Họ đang sống. Đôi khi hết mình. Đôi khi dật dờ. Đôi khi
chao đảo. Nhưng chắc chắn là họ đang sống. Mà tôi tin rằng,
ở đâu có sự sống thì ở đó có sự phát triển.
Chính vì vậy mà tôi không bi quan.
Tôi cũng không quá hân hoan. Vì đằng sau những gương mặt trẻ
trung kia, ẩn sau bộ tóc xanh đen kia, có thể là những trống
rỗng, những đổ vỡ và hoang mang mà người ngoài không thể
hiểu hết được. Những lo toan thường ngày có thể quật ngã
họ bất cứ lúc nào. Giữa bộn bề của khó khăn chung, người
trẻ và người nghèo bao giờ cũng bị ảnh hưởng lớn nhất.
Vì thiếu vị thế và không được tôn trọng đúng mức.
Nhưng tôi lo lắng. Đôi khi đến mức dằn vặt, thậm chí cáu
bẳn vì cảm giác bất công và bất lực. Trong số những
người Việt trẻ tôi gặp thì phần đông là sinh viên, tức
thành phần ưu tú của đất nước, nhưng tôi không thấy một
sự rực rỡ hiện lên trên khuôn mặt, trong ánh mắt, trong sự
tự tin quả cảm. Tôi không thấy được sự lan tỏa của một
tuổi trẻ tự do phóng khoáng, sự rực sáng của khát vọng.
Rất ít lửa trong những đôi mắt. Rất nhiều lảng tránh xa
xôi. Rất dài những tiếng thở. Và rất thường xuyên cam
chịu.
Rất ít ngọn đuốc trên những con đường.
<strong>3.</strong> Tôi đã đi qua một rừng sinh viên trong ngày
hội "Sáng tạo vì khát vọng Việt" ở Thành phố Hồ Chí
Minh ngày 23 tháng 11 vừa qua. Tôi đã nhìn sâu vào những gương
mặt trẻ mà tôi gặp. Cảm giác đau nhói vì có quá nhiều
khuôn mặt sạm đen, tuy chưa đến mức tiều tụy nhưng thiếu
sắc khí. Tôi nhìn một người, rồi nhìn mọi người, cảm
giác mặn chát vì thấy quá nhiều người trẻ gầy gò ốm
yếu. Nhiều người còn còi cọc hơn cả thế hệ chúng tôi khi
đất nước đang trong thời bao cấp khó khăn, còi cọc hơn cả
thế hệ trước tôi khi đất nước đang trong chiến tranh. Tôi
chợt nghĩ: suy dinh dưỡng?
Suy dinh dưỡng giữa thời bình.
Tôi tự hỏi vì đâu? Tôi không tin đó là vì họ thức khuya
học nhiều. Tôi cũng không tin đó là vì chủng tộc hay khí
hậu vùng miền. Những sinh viên Thái Lan, Singapore, Trung Quốc,
Hàn Quốc, Nhật Bản… mà tôi gặp đều học hành chăm chỉ
dữ dội, chủng tộc và khí hậu cũng tương tự như mình,
nhưng đôi má họ căng phính, giọng nói và ánh mắt đầy vẻ
tự tin. Chiều cao cân nặng của họ cũng đều vượt xa những
sinh viên tôi đang trò chuyện trong sân Dinh Thống Nhất này.
Tôi hỏi họ vì sao? Tụi em khó khăn. Khó khăn với cả chuyện
ăn uống hàng ngày? Vâng…
Tôi và họ không còn dám nhìn vào mặt nhau nữa. Không xa xôi
nhưng ngăn cách bởi một chông chênh. Bảng lảng xa xôi. Nỗi
đau riêng người ta chỉ có thể hiểu chứ không thể xoáy mãi
vào.
Tôi lắng nghe lòng mình. Có một cái gì rất vô lý ở đây. Có
thể gọi đó là sự bỏ rơi chăng? Nhiều người đã bị bỏ
rơi, tự bươn chải để tự đánh vật với những nhu cầu
tối thiểu hàng ngày. Sự bươn chải này nhiều khi làm họ
kiệt sức.
<strong>4.</strong> Ngoài hội trường, có bạn tìm mọi cách gặp
tôi chỉ để hỏi một câu: Em muốn trở thành doanh nhân, vậy
thì em phải quan tâm đến loại người nào nhất? Một thoáng
sửng sốt trước câu hỏi đó. Dù không phải là doanh nhân,
tôi cũng trả lời ngay lập tức: Doanh nhân thì cần quan tâm
đến khách hàng nhất.
Trong hội trường, có bạn trẻ bật khóc vì không tìm được
việc làm thêm. Có quá ít cơ hội dành cho người trẻ tuổi.
Cảm giác bất lực và bị bỏ rơi hiện lên rất rõ. Rất
nhiều trẻ đã hoàn toàn đánh mất sự tự tin vào bản thân
mình. Ý niệm về một đời sống trẻ tuổi sung mãn đầy hoài
bão hoàn toàn vắng bóng.
Tôi chợt nhớ đến những buổi tranh luận với bạn bè quốc
tế, khi tôi cho rằng không nên quá bi quan: Việt Nam là một
đất nước trẻ. Tuổi trung bình của toàn dân chưa đến 30.
Hãy nghĩ xem, trước 30 tuổi thì người ta làm gì? Người ta
sẽ khám phá và hừng hực sức sống. Người ta sống. Và khi
người ta sống thì người ta phát triển.
Vì thế không nên quá bi quan.
Nhưng lúc này đây, giữa quảng trường này, lập luận của
tôi dường như đã bị lung lay. Khi người ta trẻ và bị bỏ
rơi, người ta mất hết tự tin thì không chắc người ta đã
sống. Họ chỉ đơn giản là đang tồn tại.
Khi người ta bị bỏ rơi và mất tự tin, không chắc người ta
sẽ khám phá và hừng hực sức sống. Người ta cũng sẽ mệt
mỏi, chán nản và tiều tụy như thường.
<strong>5.</strong> Người Việt trẻ nhưng không hẳn là trẻ. Tôi
đã nhìn thấy sự mệt mỏi và chán nản trên gương mặt họ.
Tôi đã nhìn thấy sự tiều tụy trong cơ thể họ. Tôi mong
đợi một sức sống hừng hực, một tinh thần phóng khoáng,
một sự tò mò tươi mới, một bạo dạn khám phá dấn thân.
Nhưng điều tôi thấy lại quá ít so với trông đợi.
Có một cái gì đó thiếu vắng ở đây. Có một cái gì đó
như bị bóp nghẹt không thoát ra được. Một cảm giác như
bất lực, như hờn trách, như dằn dỗi dâng trào.
Nhiều người trẻ đã vô tình đánh mất tài sản quý giá
nhất của mình. Đó là tuổi trẻ. Những vật lộn và toan tính
đời thường đã quật ngã họ. Ý niệm về một sức trẻ
dũng mãnh, một tinh thần tự do bay bổng, giờ đây bỗng trở
thành xa lạ.
Lỗi tại ai? Không hẳn đã là lỗi của người trẻ tuổi.
Nhưng chắc chắn là lỗi một phần của những người đi
trước, của hệ thống, của xã hội, đã phần nào bỏ rơi
họ.
<strong>6.</strong> Câu chuyện của người Việt trẻ chính là câu
chuyện của đất nước. Vì tuổi trẻ không phải là một
tương lai xa xôi, mà chính là hiện thực của đất nước này.
Hiện thực ở đây và ngay lúc này. Gương mặt của người
trẻ chính là gương mặt của đất nước. Khi tuổi trẻ bị
bỏ rơi thì cũng chính là đất nước bị bỏ rơi. Khi tuổi
trẻ bỗng nhiên trở nên già nua mệt mỏi thì cũng chính là
đất nước đã trở nên già nua mệt mỏi.
Không gì đáng sợ hơn tuổi trẻ mỗi ngày mỗi trở nên tiều
tụy. Không gì xót xa hơn khi nhìn thấy những người Việt trẻ
ốm yếu còi cọc hơn so với bạn bè đồng lứa năm châu. Với
sức vóc đó, với tinh thần đó, đòi hỏi họ phải gánh vác
giang sơn, đưa đất nước đến bến phồn vinh là một đòi
hỏi quá lớn và quá vô lý. Vì thế, những người đi trước,
những người hữu trách trong hệ thống công quyền, cần thiết
nhìn lại xem mình đã làm được gì cho người trẻ, trước khi
đặt lên vai họ những gánh nặng quá lớn như vậy.
<strong>7.</strong> Đất nước cần vượt lên. Vì thế, với
người Việt trẻ, một cuộc vượt lên chính mình là cần
thiết. Khi còn mò mẫm trong sáng tối, khi còn chao đảo giữa
muôn vàn xô đẩy của cuộc đời, thì không còn cách nào khác
là phải tự đốt đuốc cho mình, phải tự mình vạch đường
mà tiến bước.
Sức trẻ là tài sản quý giá nhất mà mỗi người đang nắm
giữ. Vậy thì đừng bỏ phí nó.
Hãy sống.
Hãy sáng tạo.
Hãy bay bổng.
Hãy tò mò khám phá.
Hãy cất bước dấn thân.
Hãy tin vào bản thân mình.
Hãy vun đắp những khát vọng lớn.
Hãy xây dựng cho mình hình ảnh về một con người tự do một
công dân.
Vì không phải ai khác, mà chính người Việt trẻ mới là cứu
tinh của đất nước.
<em>Bài đã đăng trên Tạp chí Lifestyle, số Xuân 2013.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/node/19366), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét