Diên Vỹ chuyển ngữ
Ở Việt Nam, hiện đang có một giới tiêu thụ với nguồn thu
nhập vô tận và thói quen mua hàng xa xỉ và bất động sản ở
nước ngoài. Với số ít nhưng ngày càng đông, họ theo bước
chân của những người Trung Quốc trước đây với những
chuyến du lịch mua sắm xả láng. Trong đầu họ là Gucci,
Shiseido, Nokia và Ipod, cùng với những căn hộ cao cấp. Và Hải,
một người bạn tôi quen biết vài năm trước ở Sài Gòn, đã
trở thành một người như thế.
Mặc dù lưu lại vài ngày tại San Francisco, anh lại không muốn
đến thăm Cầu Golden Gate, chẳng thích thăm phố Chinatown hoặc
quan tâm đến bến Fisherman Warf. Bãi biển và công viên hay
chuyến đi trên xe điện cũng chẳng làm anh thích thú. Và khi
tôi chỉ đường chân trời mờ ảo của khu Russian Hill vào
buổi hoàng hôn, anh chỉ chụp một bức ảnh lấy lệ. Ngoài ra
thì anh thấy tẻ nhạt. Anh không muốn gì ngoài việc mua sắm,
ăn uống ở những nhà hàng ngon nhất và bắt tôi chụp ảnh anh
đang làm những việc ấy. Nếu không anh lên mạng hoặc nói
chuyện trên điện thoại di động về việc duy nhất là mua
sắm. Anh thăm dò giá cả bất động sản, chụp ảnh và gửi
kèm tin nhắn đến bạn bè và đối tác thương mại của mình
ở Việt Nam.
Và anh cũng có một danh sách về những mặt hàng cao cấp mà anh
"cần mua", và vì anh biết rất ít tiếng Anh, tôi trở thành
người thông dịch, bên cạnh nhiệm vụ tài xế, chủ nhà và
phó nhòm cho anh.
Cho đến vài năm gần đây, nền kinh tế Việt Nam đã tăng
trưởng nhanh chóng và điên cuồng. Kể từ khi cuộc chiến tranh
lạnh chấm dứt, và đặc biệt sau khi Hoa Kỳ bình thường hoá
quan hệ với cựu thù của mình vào năm 1997, kinh tế Việt Nam
đã phát triển một cách vững chãi. Trong gần một thập niên,
tỉ lệ tăng trưởng GDP trung bình nằm trong khoảng từ 7 đến
10 phần trăm mỗi năm. Nó đã chậm lại trong vài năm qua nhưng
mức độ giàu có vẫn giữ nguyên trong một thành phần. Thật
thế, Việt Nam có thể vẫn mặc chiếc áo búa liềm bên ngoài
nhưng trái tim đã đập theo nhịp độ của thương mại và tư
bản.
Thay vì thế, đây là thời kỳ của giới tư bản đỏ. Và
Việt Nam đang lao vào xã hội tiêu thụ với một tốc độ
chóng mặt và không thèm nhìn lại phía sau. Nếu tôn giáo từng
là thuốc phiện của quần chúng, và ý thức hệ là nguồn gốc
của cách mạng, thì giờ đây tiền bạc đã thay chân cả hai
và cải đạo mọi người, từ trẻ đến già, để thờ
phượng một ngôi đền mới ở Việt Nam, đó là siêu thị.
Cuộc cách mạng mới này có từ ngữ riêng của nó.
<i> Sống vộii:</i> Sống nhanh và tiêu xài hết cả.
<i>Đua đòi:</i> Tranh đua, tham lam, muốn bằng chị bằng em.
<i>Văn hoá tốc độ:</i> Nền văn hoá của lối sống nhanh.
<i>Lô Cồ:</i> Từ mượn của tiếng Anh "local", dùng để
miêu tả người lạc hậu, quê mùa hoặc hàng rẻ sản xuất ở
Việt Nam. Hải sẽ nói với bạn rằng anh chẳng có người bạn
nào Lô Cồ. Anh thích dân <i>Việt Kiều</i> như tôi, những
người Việt từ nước ngoài.
<i>Sì Trét:</i> "Stress", người Việt dùng từ này để diễn
tả tính năng động cao. Ví dụ một người bị Sì Trét có
nghĩa là nhắn tin cho ai đó trong khi đang nói chuyện trên di
động với một người khác về một thương vụ nào đấy.
Trong cái thế giới ấy, việc có thể chi 200 Mỹ kim cho một
chai vang hoặc 340 Mỹ kim cho một chiếc áo hiệu Gucci đều làm
mọi người thèm muốn. Đấy là thế giới của phong cách tay
trên, nơi mà ở một buổi tiệc giữa bạn bè với nhau, việc
đầu tiên người ta làm là rút di động đặt lên bàn để
mọi người thấy mình vừa tậu được công nghệ mới nhất.
Trên thực tế, Việt Nam có tỉ lệ sử dụng di động bình
quân đầu người cao hơn cả Trung Quốc - 130 triệu chiếc cho
dân số 90 triệu người. Ở Việt Nam, làm giàu thật sự là
vinh quang. Và giàu có bắt buộc phải khoe của - gần đây nhất
là bằng cách du lịch và mua sắm ở nước ngoài.
Nói cho cùng, Việt Nam đã có tỉ phú đầu tiên, vừa được
tạp chí Forbes xác nhận là Phạm Nhật Vượng. Những người
khác cũng sắp có tên.
Giới tinh tuyển hậu ý thức hệ này - con cái của các gia
đình thương nhân hoặc các thành viên cộng sản cao cấp -
hiện đang sống trong một thế giới ngập tràn giàu có và xa
xỉ, một thế giới mà cha mẹ họ không thể nào mường
tượng trong một hoặc hai thế hệ trước, khi họ mặc đồ
bộ màu đen và xếp hàng mua gạo ở các cửa hàng nhà nước.
Nhưng đây cũng là đất nước của sự giàu có chóng mặt và
sự nghèo khổ đầy nhục nhã. Hàng nghìn nông dân đang bị di
dời để Việt Nam có thể xây dựng 140 sân gôn. Trong khi nạn
buôn người đang trở thành vấn nạn lớn trong nước, một
thành viên bộ chính trị cộng sản thực thụ hiện nay không
bao giờ thiếu xe Lexus và đồng hồ Rolex cùng ít nhất là năm
người hầu trong biệt thự của mình. Trong khi thu nhập bình
quân đầu người hàng năm là 1.200 Mỹ kim vào năm 2010, những
thương hiệu cao cấp như shiseido, Prada, Bvlgari, Hermes đang ngày
càng trở thành mặt hàng tiêu thụ phổ biến. Theo một thăm dò
của một công ty tiếp thị và quảng cáo vài năm trước, 68%
giới trẻ cho biết thương hiệu là mối quan tâm hàng đầu
của họ khi mua sắm, và 73% sẵn sàng trả thêm tiền để mua
hàng chất lượng cao.
Anh bạn Hải của tôi thì rất mê dây thắt lưng; anh có một
bộ sưu tập của những nhà thiết kế cao cấp. Trong ngày mua
sắm cuối cùng của anh, chúng tôi đã trải qua bốn giờ tại
cửa hàng Hermes. Chúng tôi đã thử thách tính kiên nhẫn của
cô bán hàng trẻ, cô đã phải gọi điện và tìm trên mạng
để kiếm một chiếc thắt lưng màu xanh da trời với khoá bạc
lớn hình chữ H trên cả nước trong khi chúng tôi ngồi nhâm nhi
ly cà phê cappuccino của mình.
Khi cô gái không tìm được chiếc thắt lưng, Hải than phiền
bằng tiếng Việt: "Tôi không biết là San Francisco quá ít
hàng. Ở Bangkok thì đa dạng hơn nhiều."
Tôi cố im lặng nhưng cô gái trẻ hỏi và tôi phải dịch. Cô
xin lỗi. Và cô hỏi nhỏ. "Vậy anh cũng từ Việt Nam sang?"
Tôi muốn nói với cô rằng tôi đã bỏ chạy như một người
tị nạn trước đây rất lâu. Đó là khi Sài Gòn sụp đổ vào
năm 1975 và được đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh, chính
quyền mới loại bỏ giai cấp tư sản như tôi và gia đình và
đưa nhiều người vào trại cải tạo và những vùng kinh tế
mới, nhà cửa chúng tôi bị tịch thu. Những người khác trốn
chạy ra biển như những thuyền nhân. Nhiều người đã chết.
Nhưng nếu Hà Nội muốn tạo ra một xã hội phi giai cấp thì
họ đã thất bại và điều ngược lại đã xảy ra. Họ thấy
khó cưỡng lại cuộc sống cao sang trong những biệt thự bỏ
hoang. Khi cuộc chiến tranh lạnh chấp dứt, cũng là lúc thời
kỳ của hiện tượng chú trọng đến địa vị, thâu tóm tiền
bạc, một xã hội đam mê vật chất và những điều tương tự
mà Việt Nam chưa từng chứng kiến trước đây trong lịch sử
lâu dài và khốn khổ của mình.
"Không," tôi nói với cô bán hàng, nghĩ đến cuốn sách của
Joan Didion về lòng tham và thói xa xỉ. "Nhưng đó là nơi xuất
xứ của tôi."
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130407/andrew-lam-viet-nam-khi-nguoi-tieu-dung-sung-bai-ngoi-den-sieu-thi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét