Nguyễn Hưng Quốc - Lợi dụng tự do dân chủ và lợi dụng quyền lực

<center><img
src="http://gdb.voanews.com/2E917258-E406-486E-AD4E-51F13FD1DCA6_w640_r1_s_cx14_cy26_cw66.jpg"
width="550"/></center>
Chỉ trong hơn hai tuần, chính quyền Việt Nam ra lệnh bắt khẩn
cấp hai blogger nổi tiếng ở Việt Nam: bắt Trương Duy Nhất
tại Đà Nẵng vào ngày 26/5 và sau đó, bắt Phạm Viết Đào
tại Hà Nội vào ngày 13/6. Cả hai đều bị buộc tội "lợi
dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà
nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân"
theo điều 258 Luật hình sự Việt Nam.

Trước đó, ở Việt Nam, công an và chính quyền cũng đã từng
bắt bớ và kết án nhiều người với tội danh tương tự:
"lợi dụng các quyền tự do dân chủ". Tôi tò mò vào đọc
lại <a
href="http://www.moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=6163#Dieu_258">bộ
Luật hình sự Việt Nam</a>, thấy ghi:

1. Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo
chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội
và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà
nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân, thì
bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc
phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù
từ hai năm đến bảy năm.

Đọc xong, thú thực, tôi vẫn không hình dung được cụ thể
cái gọi là tội "lợi dụng các quyền tự do dân chủ" ấy
là như thế nào cả. Tôi sống ở Tây phương khá lâu, hiếm khi
nghe đến các tội thuộc loại đó. Ở Tây phương, người ta
nói nhiều đến tội lợi dụng quyền lực chứ không ai nói
đến tội lợi dụng tự do dân chủ. Noam Chomsky có một cuốn
sách nổi tiếng tiêu biểu cho cách nhìn ấy: Failed States: The
Abuse of Power and the Assault on Democracy (Các nhà nước thất bại:
Lợi dụng quyền lực và tấn công dân chủ) do Holt Paperbacks
xuất bản năm 2007, ở đó, Chomsky tập trung sự phê phán vào
chính phủ, chủ yếu là chính phủ Mỹ, trong việc can thiệp
bằng quân sự vào nội bộ các nước khác.

Chomsky là một trí thức khuynh tả nổi tiếng vừa như một
người có những suy nghĩ độc lập vừa như một người chống
chính phủ (Mỹ) đến mức cực đoan, do đó, ông vừa được
nể trọng vừa bị phê phán gay gắt bởi chính giới trí thức
Mỹ. Tuy nhiên, điều ông nhấn mạnh hoàn toàn đúng: điều
đáng lo ngại trong việc bảo vệ tự do và dân chủ không phải
là vấn đề lợi dụng hay lạm dụng các quyền tự do dân chủ
của dân chúng mà chính là việc lợi dụng và lạm dụng quyền
lực của những kẻ cầm quyền. Có thể nói nếu bản chất
của dân chủ là vấn đề phân quyền và kiểm soát quyền
lực, nguy cơ lớn nhất mà mọi nền dân chủ lúc nào cũng
phải đối diện là việc lợi dụng quyền lực. Nói đến nhu
cầu hoàn thiện dân chủ chủ yếu là nói đến việc hoàn
thiện các phương thức hạn chế các sự lợi dụng và lạm
dụng ấy.

Cách nói "lợi dụng các quyền tự do dân chủ" của chính
quyền Việt Nam, vốn rất xa lạ với thế giới Tây phương,
vừa nghịch lý vừa vô lý.

Nó nghịch lý ở nhiều điểm. Thứ nhất, trong hoàn cảnh Việt
Nam hiện nay, ai cũng biết, dân chúng không có nhiều tự do dân
chủ để lợi dụng. Thứ hai, nói đến lợi dụng là nói đến
giới hạn, một người bị buộc tội là lợi dụng một cái
gì đó khi người ấy vượt qua khỏi cái giới hạn mà nó cho
phép; tuy nhiên, tự do của mỗi người vốn lại vô giới hạn
trong chừng mực nó không đụng đến tự do của người khác.
Như vậy, ở đây sẽ có ba trường hợp: Một, đối với
những lãnh vực hoàn toàn không có quan hệ đến người khác,
đến bất cứ ai cả, tôi có quyền tự do tuyệt đối; hai, tôi
phải biết dừng lại khi chạm đến biên giới của quyền tự
do của người khác (ví dụ, tôi có thể nói bất cứ điều gì
về tôi nhưng tôi lại không có quyền bới móc đời tư của
người khác; tuy nhiên, trong trường hợp này, tôi sẽ không bị
buộc tội là lợi dụng tự do của tôi mà là tội xâm phạm
vào đời tư người khác hoặc làm hại đến thanh danh người
khác); và ba, cái gọi là "biên giới" của tự do của mỗi
người lại không phải là một cái khung cố định: một số
người, khi quyết định tham gia vào chính sự, trở thành một
thứ nhân vật công cộng (public figure), đã mặc nhiên tự
nguyện hy sinh phần lớn cái gọi là riêng tư của mình: Với
những người ấy, việc vạch trần nhiều chi tiết thuộc về
đời tư, ví dụ thu nhập hay tài sản của họ hoặc gia đình
họ, không còn bị xem là xâm phạm vào đời tư của nhau nữa.
Trong cả ba trường hợp ấy, cái gọi là lợi dụng quyền tự
do không hề hiện hữu. Thứ ba, cách nói lợi dụng dân chủ
lại càng nghịch lý vì dân chủ, tự bản chất, là quyền từ
dưới lên (của dân chúng đối với giới lãnh đạo qua việc
bầu cử cũng như phê bình và kiểm tra), nhưng trên thực tế,
về phương diện cơ cấu, lại thuộc về phía trên, ở những
người cầm quyền: Chỉ có những người cầm quyền mới có
thể lợi dụng dân chủ; với dân chúng, những người thấp
cổ bé miệng thì vô phương.

Hơn nữa, việc lên án các hành vị lợi dụng quyền tự do dân
chủ của dân chúng còn vô lý vì ở Việt Nam hiện nay, nguy cơ
phổ biến và trầm trọng nhất, có ảnh hưởng sâu sắc đến
đời sống của mọi người và vận mệnh của đất nước
nhất, chính là việc lợi dụng quyền lực chứ không phải là
lợi dụng tự do dân chủ. Tham nhũng: lợi dụng quyền lực. Mua
quan bán chức: lợi dụng quyền lực. Đưa con cháu mình vào
những chức vụ vượt quá khả năng và không đúng quy định
về bổ dụng: lợi dụng quyền lực. Tạo cơ hội cho thân nhân
làm giàu một cách bất chính: lợi dụng quyền lực. Trấn áp
các quyền tự do căn bản và các biểu hiện căn bản của dân
chủ: lợi dụng quyền lực. Chà đạp lên nhân quyền, bắt bớ
những người không làm gì khác ngoài việc phát biểu ý kiến
và chính kiến của mình: lợi dụng quyền lực. Khẳng định
thế lãnh đạo độc tôn của đảng mình, bất chấp nguyện
vọng của dân chúng, yêu cầu của dân chủ và xu hướng phát
triển của nhân loại: lợi dụng quyền lực.

Ở Việt Nam hiện nay, nhìn đâu cũng thấy lợi dụng quyền
lực. Quyền lực nhỏ: lợi dụng ít; quyền lực lớn: lợi
dụng nhiều. Lợi dụng quyền lực từ tên công an đứng
đường đến đến các bộ trưởng, các thứ trưởng, thủ
tướng, chủ tịch nước và vô số những kẻ gọi là lãnh
đạo chủ chốt khác. Tai họa lớn nhất mà dân chúng Việt Nam
phải gánh chịu hiện nay là lợi dụng quyền lực. Nhu cầu
khẩn thiết nhất để xây dựng một nước Việt Nam dân chủ
và phát triển cao phải bắt đầu từ một điểm chính: hạn
chế lợi dụng quyền lực.

Bắt bớ và trấn áp những người dân bình thường với tội
danh "lợi dụng các quyền tự do dân chủ" là một cách lợi
dụng quyền lực một cách thô bạo. Và trơ trẽn. Trơ trẽn vì
nó đánh tráo khái niệm "lợi dụng".

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130619/nguyen-hung-quoc-loi-dung-tu-do-dan-chu-va-loi-dung-quyen-luc),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!