Chắc nhiều người Việt ngạc nhiên khi nghe một cuộc nghiên
cứu tìm trong các số thống kê thấy rằng người Mỹ gốc
Việt thua kém các sắc dân gốc Châu Á khác, về hai mặt, lợi
tức và trình độ học vấn. Dù ngạc nhiên hay không, chúng ta
cũng nên chú ý đến kết luận này, và thử tìm hiểu nguyên
do. Nhất là khi, mới đầu tuần này, chúng ta đặt cho nhau câu
hỏi: Có hãnh diện làm người Việt Nam hay không?
<center><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEifZbScPTtorke4uC4SMAy0bs2dJHFhFY0cDJ7ImbPsZjUB8p2uYM-Euia4Xco_I1tTW8XF15ZLU6vn6YHC3npcXh0DsARoP3yDpPyoIkBRBmUYAV8-dvLdeQ-8U14NUOIex9c7OYqpAQ/s263/images.jpg"
/></center>
Ðã nhiều người nghiên cứu về di dân Châu Á ở nước Mỹ.
Mới nhất, là hai giáo sư phân khoa Xã hội học thuộc Ðại
Học Brown (Brown University). John R. Logan và Weiwei Zhang đã đặt
tựa cho công trình khảo cứu của họ là "Tách biệt nhưng
Bình đẳng" (Separate but Equal). Hai tác giả được lợi hơn
những nhà nghiên cứu đi trước; vì họ có thể sử dụng và
so sánh các dữ liệu mới, thu thập được sau ba cuộc kiểm kê
dân số ở Mỹ, 1990, 2000 và 2010.
Trong các tài liệu mới, người ta không gom tất cả các di dân
từ Châu Á vào một nhóm, mà phân tách ra các nguồn gốc quốc
gia khác nhau. Nhờ thế, người nghiên cứu không những có thể
phân biệt và so sánh người di dân gốc Á với các thành phần
khác trong xã hội Mỹ mà còn phân biệt kỹ hơn, thí dụ sẽ
thấy người Việt Nam khác với người Trung Hoa hoặc Hàn Quốc.
Chính vì vậy, đọc trong bài khảo cứu của Logan và Zhang,
chúng ta sẽ biết nhiều điểm riêng biệt trong lối sống
người Việt ở Mỹ, mà khi nhà quan sát coi tất cả các di dân
từ Châu Á giống nhau thì không thấy được. Khi biết người
Việt có những điểm tương đồng hoặc khác biệt với các di
dân Châu Á khác, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về cộng đồng
người Việt ở nước Mỹ. Nhân đó, chúng ta sẽ tìm hiểu xem
nguyên do nào đã gây ra những khác biệt giữa người Việt và
các cộng đồng di dân Châu Á khác.
Hai tác giả chọn sáu sắc dân Châu Á đông nhất ở Mỹ, là
Trung Hoa, Ấn Ðộ, Phi Luật Tân, Hàn Quốc, Việt Nam, và Nhật
Bản. Di dân Châu Á tại Mỹ là nhóm "thiểu số" gia tăng
nhanh nhất ở Mỹ, tăng 250% giữa hai cuộc kiểm tra 1990 và 2010;
tổng cộng hiện nay lên tới 18 triệu người; vào năm 1990 số
người nói tiếng Tây Ban Nha (Hispanics) cũng chỉ chừng đó.
Trong số người gốc Á Châu, tăng nhanh nhất là người Ấn
Ðộ, lên gấp bốn lần trong 20 năm đó. Nhưng tổng số người
Ấn Ðộ hiện chỉ có 3.2 triệu người, còn thua người gốc
Trung Hoa (4 triệu) và Phi Luật Tân (3.4 triệu).
Có nhiều điểm tương đồng giữa người gốc Việt và các
sắc dân Châu Á khác. Di dân Á Châu tương đối khá giả hơn
các dân Mỹ khác không da trắng; thí dụ chỉ có 6% sống dưới
"mức nghèo khó" trong khi tỷ lệ lên tới 15% khi tính chung
tất cả những người gốc di dân. Người Á Châu nói chung
tương đối có lợi tức ngang bằng hoặc cao hơn người Mỹ da
trắng. Nhưng dù là người Việt hay người Trung Hoa, họ cũng
giống người Mỹ gốc Phi Châu hoặc gốc nói tiếng Tây Ban Nha,
là thường sống gom lại gần nhau hơn là hòa nhập vào xã hội
người Mỹ da trắng. Các khu Little Sài Gòn cũng như các phố
Tàu, là trung tâm thu hút những người cùng tổ tiên. Khi nói
đến tình trạng quy tụ, tập trung sống với nhau, của người
Mỹ da đen (gốc Phi Châu) hoặc nói tiếng Tây Ban Nha, thì lý do
chính thường vì họ đều sống trong những khu nghèo. Nhưng
người gốc Châu Á quy tụ lại không phải vì lợi tức thấp,
mà vì lý do văn hóa.
Phần lớn họ sinh ra ở quê cũ, nên vẫn giữ các phong tục
cũ. Chỉ trong đám người gốc Nhật là số người sinh ra tại
Nhật Bản có tỷ lệ thấp nhất, chỉ chiếm khoảng 35% vào
năm 1990 và tăng lên thành 40% vào năm 2010. Tỷ số thấp của
người gốc Nhật trong hiện tượng này có lý do dễ hiểu. Họ
là lớp di dân Á Châu đến nước Mỹ sớm nhất, đặc biệt
đến nước Mỹ làm công nhân từ thế kỷ 19. Ngoài ra, có một
thời gian chính phủ Mỹ kỳ thị, không chấp nhận di dân gốc
Nhật. Còn người gốc Việt và gốc Hàn Quốc thì có tới 80%
sinh ở chính quán; chỉ có 20% sinh ra ở Mỹ.
Nếp sống của họ khác người Mỹ cho nên tự nhiên họ cũng
muốn sống gần gũi hơn với những người cùng chia sẻ các
tập quán, thức ăn, và nhất là tiếng nói. Nhiều người không
sinh ở Mỹ gặp khó khăn suốt đời khi muốn nói đúng tiếng
Anh. Dù sao, yếu tố chính thu hút người di dân gốc Á quy tụ
lại chính là văn hóa chứ không phải kinh tế. Các cuộc nghiên
cứu trước đây tại New York và Los Angeles đã thấy những di
dân khá giả gốc Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Ðộ, và Phi Luật
Tân đều thích sống trong các khu đông người cùng gốc.
Người Mỹ gốc di dân Ấn Ðộ có trình độ học vấn cao
nhất, trong bình có 15.5 năm học, tức là tốt nghiệp đại
học.
Vì thế, lợi tức những người này cũng cao hơn người Mỹ
trắng trung bình, chừng 35,000 đô la một năm. Ðứng hàng thứ
nhì là người Phi Luật Tân.
Tất cả các di dân gốc Á Châu có số năm học chính thức
trung bình cao hơn người Mỹ gốc da trắng, trừ người gốc
Việt. Người gốc Việt Nam có lợi tức thấp hơn cả và số
năm học chính thức ngắn hơn so với các sắc dân Châu Á khác,
cũng như người gốc Hàn Quốc. Lợi tức bình quân những di
dân Nhật Bản và Trung Hoa nằm vào khoảng giữa hai nhóm trên.
Nhiều chỉ số xã hội kinh tế khác cho thấy người Việt Nam
lép vế. Ðó là sắc dân có tỷ lệ thất nghiệp cao hơn cả,
tỷ lệ số người sống dưới mức nghèo cao hơn, và tỷ số
người nhận trợ cấp xã hội cũng cao hơn các sắc dân Châu Á
khác. Tuy lợi tức thấp nhất trong nhóm này nhưng người Việt
trung bình cũng xấp xỉ bằng người Mỹ gốc da trắng mà không
gốc nói tiếng Tây Ban Nha. Hai tác giả bài nghiên cứu giải
thích tình trạng kinh tế xã hội thấp của người Việt Nam là
vì đại đa số họ là những người tị nạn chính trị chứ
không phải di dân bình thường.
Người Việt Nam có lẽ hiểu rõ tình trạng này hơn. Hàng
triệu người Việt sang nước Mỹ và các nước Tây phương
với hai bàn tay trắng. Không riêng gì những thuyền nhân chạy
trốn cộng sản từ 1975 cho đến 1990, ngay cả các người sang
Mỹ đoàn tụ hoặc định cư với lý do nhân đạo (HO) cũng
tới Mỹ để bắt đầu cuộc đời mới. Những di dân tị nạn
này tới nước Mỹ khi đã lớn tuổi, từ 50 tuổi trở lên, và
nhiều người không nói một tiếng Anh; nếu may mắn lắm thì
họ cũng chỉ kiếm được những việc làm lương thấp.
Ðiều khiến nhiều người Việt kinh ngạc là tại sao số năm
học của di dân gốc Việt lại thấp hơn các sắc dân Châu Á
khác? Bởi vì muốn so sánh trình độ học vấn cho đúng nhất
thì phải so sánh giữa các người gốc Châu Á thuộc thế hệ
thứ hai trở đi. Số người Việt và người Hàn Quốc sinh ở
nước tổ cao hơn cho thấy đa số là các di dân đời thứ
nhất.
Nói chung, người gốc Châu Á có lợi tức và số năm học cao
hơn người Mỹ da trắng trung bình. Hai sắc dân có trình độ
học vấn cao nhất là Ấn Ðộ và Phi Luật Tân. Chúng ta biết
rằng đại đa số người gốc Ấn Ðộ sang Mỹ sau khi đã tốt
nghiệp đại học bên xứ họ, vì nước Ấn Ðộ sản xuất
nhiều kỹ sư hơn khả năng tiếp nhận của công nghiệp nước
họ; những người Ấn Ðộ học thấp hơn bậc đại học có
thể là vợ con, cha mẹ của các di dân này. Ða số người Phi
Luật Tân được di cư sang Mỹ vì họ làm những nghề mà dân
Mỹ đang thiếu. Họ là các y tá, chuyên môn săn sóc người già
và người bệnh. Những nghề đó đều đòi hỏi bằng cấp
bậc đại học. Vì số người đó chiếm đa số cho nên họ
cũng nâng số lợi tức trung bình của tất cả các di dân gốc
Phi Luật Tân. Mặt khác, số người gốc Phi Luật Tân ở Mỹ
tụ tập ở quần đảo Hawaii rất đông; và họ đã tới nơi
này từ nhiều đời. Do đó, nếu tài sản và lợi tức bình
quân của họ cao hơn các sắc dân khác cũng dễ hiểu. Các sắc
dân như Trung Hoa, Hàn Quốc và Nhật Bản thì đa số cũng đến
vùng đất mới này sớm hơn cộng đồng người gốc Việt và
họ ra đi với họ được chuẩn bị về cả nghề nghiệp và
vốn liếng trước khi ra đi; khác với những người liều chết
ra biển đi tìm tự do.
Cuối cùng, bài nghiên cứu của John R. Logan và Weiwei Zhang kết
luận rằng người di dân gốc Châu Á ở Mỹ có thể coi là
ngang hàng, hoặc có trình độ cao những người Mỹ tới khai
phá đất này sớm nhất, là những người gốc da trắng.
Người gốc Việt Nam có thể coi là ngang hàng, vì lợi tức
bình quân chỉ kém người Mỹ da trắng khoảng 300 đô la một
năm, và số người tốt nghiệp đại học cũng chỉ thấp hơn
2% mà thôi. Với tất cả những thiệt thòi của những người
chạy khỏi quê hương đi tị nạn, tình trạng đó cũng đáng
coi là một điều đáng hãnh diện.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130630/ngo-nhan-dung-nguoi-viet-o-my-ngheo-hon-va-hoc-thap-hon),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét