<strong>Chứng nghiện Internet<sup> (1)</sup>, một dạng cụ thể
của chứng nghiện công nghệ mà một phiên bản dễ thấy nhất
là cơn say lướt Facebook, là một trong những vấn đề thời
sự ngày càng được nhiều nhà nghiên cứu lên tiếng cảnh
báo.</strong>
Tuy nhiên, nghiện Internet có tương tự các chứng nghiện đã
được biết đến như nghiện rượu, nghiện thuốc lá, nghiện
ma túy?
<center><img
src="http://images1.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=637185"
/></center>
<center><em>Nhiều quốc gia đã thừa nhận hội chứng nghiện
Internet là nguy cơ tàn phá sức khỏe cộng đồng, đặc biệt
là giới trẻ - Ảnh: Tự Trung</em></center>
Hội chứng nghiện Internet được đề xuất lần đầu tiên năm
1995 bởi Ivan Goldber khi ông mô tả chứng nghiện đánh bạc theo
các tiêu chuẩn của Sổ tay thống kê và chẩn đoán các bệnh
tâm thần <sup>(2)</sup>, phiên bản 4 (DSM-4).
<strong>Có chăng chứng nghiện Internet?</strong>
Cùng với sự phát triển của công nghệ băng thông rộng và
sự phổ cập của Internet, truyền thông đại chúng đề cập
đến chứng nghiện Internet ngày càng nhiều. Tuy nhiên, đó có
phải là một chứng nghiện hay không thì đến nay vẫn chưa
thống nhất.
Năm 2006, Hiệp hội Y khoa Mỹ (American Medical Association) đã từ
chối việc khuyến nghị Hiệp hội Tâm thần Mỹ (American
Psychiatric Association) đưa chứng nghiện Internet vào Sổ tay
thống kê và chẩn đoán các bệnh tâm thần, phiên bản 5
(DSM-5). Cuốn sổ tay này vừa được công bố ngày 22-5-2013.
Trong đó, tuy bị từ chối là một bệnh nghiện chính thức,
nhưng Hiệp hội Tâm thần Mỹ vẫn đưa chứng nghiện Internet
vào phần phụ lục với hàm ý đây là vấn đề đáng quan tâm,
cần nghiên cứu tiếp. Tuy nhiên, chứng nghiện Internet vẫn là
một chủ đề được giới chuyên gia lưu ý bàn thảo<sup>
(3)</sup>.
Với một số nước châu Á như Hàn Quốc và Trung Quốc thì
chứng nghiện Internet được coi là một hiện tượng thực tế
đáng lo ngại, không cần phải bàn cãi, nhất là khi ngày càng
có nhiều thanh thiếu niên vì mải mê chơi trò chơi trực tuyến
<sup>(4)</sup> đến mức chết tại chỗ trong quán Internet. Với
Hàn Quốc, chứng nghiện Internet thậm chí còn bị xếp thành
một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất về sức khỏe
cộng đồng <sup>(5)</sup>.
Theo thống kê, ngay từ năm 2006, Hàn Quốc đã có 210.000 trẻ em
tuổi từ 6-19 bị mắc chứng nghiện Internet và cần điều
trị. Trong số đó, 20-24% số trẻ này cần phải được điều
trị trong bệnh viện. Ngoài ra, do chơi điện tử nhiều, lên
đến 23 giờ/tuần, nên 1,2 triệu học sinh Hàn Quốc cũng có
nguy cơ bị nghiện Internet và cần được tư vấn ở cấp độ
cơ bản. Đến tháng 6-2007, Hàn Quốc đã huấn luyện 1.043
chuyên gia tư vấn để làm việc trong 190 trung tâm và bệnh
viện điều trị chứng nghiện Internet.
Tại Trung Quốc, tình hình cũng đáng lo ngại ở mức tương
tự. Theo báo cáo, năm 2007 có khoảng 10 triệu thanh thiếu niên
Trung Quốc mắc chứng nghiện Internet, ứng với khoảng 13,7%
thanh thiếu niên sử dụng Internet.
Các nghiên cứu khác cho thấy với đại chúng, tỉ lệ người
có dấu hiệu nghiện Internet vào khoảng 6-15%. Với học sinh sinh
viên, tỉ lệ này lên đến 13-18,4% <sup>(6)</sup>. Như vậy, có
thể ước lượng sơ bộ tỉ lệ người nghiện Internet trung
bình là khoảng 10% số người sử dụng.
Số người sử dụng Internet ở Việt Nam tính đến tháng 11-2012
lên đến hơn 31 triệu người <sup>(7)</sup>. Tuy chưa có nghiên
cứu thống kê nhưng nếu tỉ lệ người có triệu chứng
nghiện Internet tính ở mức thấp nhất là 6% thì tỉ lệ
người có triệu chứng nghiện Internet lên đến 1,8 triệu
người. Một con số đáng lo ngại. Tuy nhiên, ở Việt Nam có
thể có tình trạng nhiều người dùng chung một máy tính nên
tỉ lệ người nghiện Internet sẽ ít hơn. Để làm rõ tình
trạng này cần thiết phải có một điều tra xã hội học
nghiêm túc trước khi đưa ra những kết luận chắc chắn.
<strong>Các hình thức nghiện phổ biến</strong>
Chứng nghiện Internet biểu hiện ở rất nhiều hình thức khác
nhau. Một trong số các hình thức đó có thể được liệt kê
dưới đây:
<ul>
<li>Nghiện trò chơi điện tử trực tuyến (game online).</li>
<li>Nghiện các nội dung khiêu dâm, đồi trụy trên mạng.</li>
<li>Nghiện đánh bạc, mua sắm trên mạng.</li>
<li>Nghiện nhắn tin và tán gẫu trên mạng.</li>
<li>Nghiện lang thang vô định trên mạng.</li>
<li> Nghiện tìm kiếm và đọc những nội dung không cần
thiết.</li>
</ul>
<strong>Mô hình bệnh lý</strong>
Để giải thích nguyên nhân gây ra chứng nghiện Internet, cần
thiết phải đưa ra một mô hình bệnh lý. Về đại thể, mô
hình này có thể chia thành ba loại chính như sau <sup>(8)</sup>:
<strong>1. Mô hình nhận thức - hành vi</strong>
Theo mô hình này, việc lạm dụng Internet là do nhận thức lệch
lạc dẫn đến hành vi cũng lệch lạc theo, như chơi game online
(trò chơi trực tuyến) quá mức, đánh bạc, truy cập các nội
dung đồi trụy quá nhiều… tạo ra chứng nghiện Internet. Vì
thế, điều trị chứng nghiện Internet trong trường hợp này
sử dụng lý thuyết nhận thức - hành vi, theo đó nhấn mạnh
việc sử dụng Internet có kiểm soát, và cho rằng chính suy
nghĩ, nhận thức sẽ tạo ra cảm xúc, vì thế cần phải xác
lập nhận thức đúng trước hết.
Việc điều trị chứng nghiện Internet theo cách này có những
đặc điểm rất gần với một số quan niệm của nhà Phật
như chánh kiến, chánh niệm, chánh tư duy. Vì thế, có thể vận
dụng những quan điểm gần gũi này của văn hóa Phật giáo
truyền thống để giúp người nghiện Internet điều chỉnh hành
vi của mình.
<strong>2. Lý thuyết bù trừ</strong>
Theo lý thuyết này, người dùng Internet cảm thấy được bù
đắp những khiếm khuyết ở ngoài đời thực, đặc biệt là
với giới trẻ. Chẳng hạn, áp lực học hành nặng nề và
đặc biệt là hệ thống thi cử, đánh giá tài năng chỉ dựa
trên điểm số đã làm giới trẻ mệt mỏi và tìm kiếm sự
khẳng định mình trên thế giới ảo. Ngoài đời, một trẻ có
thể nhút nhát, ít bạn, hay bị trêu chọc, điểm số kém,
nhưng trên thế giới ảo, cậu ta có thể là một game thủ có
tiếng và được vị nể.
Ngay cả người lớn cũng có xu hướng dùng thế giới ảo để
tìm kiếm cảm giác bù đắp những thất bại hoặc trốn tránh
các khó khăn thực ngoài đời. Việc kết bạn, giao lưu, khẳng
định mình trên mạng cũng dễ dàng hơn so với ngoài đời
thực. Vì thế, bên cạnh việc tìm kiếm sự thừa nhận mình
trên mạng thì việc trốn tránh cuộc đời thực bằng cách
sống trong thế giới ảo cũng là một trong những nguyên nhân
dẫn đến chứng nghiện Internet.
Theo mô hình này, cách thức điều trị tốt nhất là khuyến
khích các hoạt động thực ngoài đời, giao lưu thực, bình
tĩnh giải quyết các khó khăn thực, đặc biệt phải cải
tiến hệ thống đánh giá năng lực, thay vì chỉ sử dụng một
tiêu chuẩn giản đơn như điểm thi hay tiền bạc. Cần hình
thành một cách thức đánh giá năng lực cởi mở và toàn diện
hơn cho xã hội.
<strong>3. Mô hình tâm lý thần kinh</strong>
Theo mô hình này thì chứng nghiện Internet liên quan trực tiếp
đến các vấn đề về tâm lý và thần kinh. Cụ thể, động
cơ nguyên thủy của con người là tìm kiếm hạnh phúc, khoái
cảm và lảng tránh khổ đau. Động cơ nguyên thủy này có thể
cùng với các động cơ phối kết khác, như mong muốn khẳng
định mình, là một trong các thôi thúc người ta bước vào sử
dụng Internet.
Khi sử dụng Internet thì hệ thần kinh được kích thích và
người dùng có trải nghiệm khoái cảm. Nhưng khi nghiện, khoái
cảm này sẽ trơ dần, dẫn đến thôi thúc tái sử dụng ở
mức độ cao hơn. Dần dà, điều này gây ra cảm giác "vật
vã" khi không được sử dụng Internet, với những biểu hiện
cụ thể như: bồn chồn, mất ngủ, cảm xúc bất ổn định,
dễ bực bội, cáu kỉnh... Những điều này sẽ tích tụ và
chuyển thành các phản ứng tiêu cực của người nghiện
Internet như nhận thức sai lệch, dữ tợn, thù nghịch, đổ
lỗi...
Và để giải tỏa các phản ứng tiêu cực này cũng như hệ
lụy của nó mang lại, người ta lại tăng cường sử dụng
Internet để trốn tránh, để tìm lại cảm giác thỏa mãn, để
xác lập giá trị của mình trong thế giới ảo. Vòng xoáy cứ
như vậy tiếp tục làm người nghiện ngày càng khó bứt ra
khỏi thế giới mạng.
<strong>Bạn có nghiện Internet không?</strong>
Sau khi đã đọc hết những nội dung trên thì đây là câu hỏi
mà bạn phải đối diện một cách trung thực: bạn có nghiện
Internet không?
Nếu có đầy đủ các biểu hiện sau thì bạn có thể bị coi
là đã nghiện Internet:
<ul>
<li>Lạm dụng: thường gắn kèm với việc mất cảm thức về
thời gian, thậm chí quên cả nhu cầu cơ bản như ăn, uống,
vệ sinh…</li>
<li> Biểu hiện "vật vã", như giận dữ, căng thẳng, thậm
chí trầm cảm khi không được sử dụng Internet.</li>
<li>Mức độ sử dụng tăng, biểu hiện qua tăng thời gian dùng
Internet, nhu cầu về máy tính mạnh hơn, cần phần mềm nhiều
tính năng hơn.</li>
<li>Hậu quả tiêu cực như tranh cãi, nói dối, thành tích học
tập/làm việc kém, tách rời xã hội, mệt mỏi thường
xuyên…</li>
</ul>
<strong>Thay lời kết</strong>
Đến nay tuy chưa có một thống nhất chính xác giữa các nhà
nghiên cứu về chứng nghiện Internet, nhưng những hậu quả
của việc lạm dụng Internet đến sức khỏe sinh học và tâm
thần, năng suất lao động, chất lượng công việc, cuộc sống
gia đình, quan hệ xã hội… là có thực. Nhiều quốc gia đã
hiển nhiên thừa nhận hội chứng nghiện Internet là một trong
những nguy cơ tàn phá sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là
với giới trẻ.
Vì thế hãy sử dụng Internet một cách thông minh để nâng cao
năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống, thay vì bị nó
nuốt chửng và tàn phá cuộc đời bạn.
(1): Internet addiction disorder
(2): Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
(3): Issues for DSM-V: Internet Addiction. Am. J. Psychiatry 165:3, March
2008
(4): Game online
(5): Ahn DH: Korean policy on treatment and rehabilitation for adolescents'
Internet addiction, in 2007 International Symposium on the Counseling and
Treatment of Youth Internet Addiction. Seoul, Korea, National Youth
Commission, 2007, p 49.
(6): Kimberly S. Young, Cristiano Nabuco de Abreu, Internet Addiction: A
Handbook and Guide to Evaluation and Treatment, JohnWiley & Sons, Inc. 2010.
(7): http://www.thongkeInternet.vn
(8): Kimberly S. Young, Cristiano Nabuco de Abreu, A Handbook and Guide to
Evaluation and Treatment, JohnWiley & Sons, Inc. 2011.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130620/ban-nghien-internet-toi-muc-nao), một
số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét