Alan Phan - Từ bỏ quốc tịch

Tôi xin nói ngay để tránh những suy đoán lầm lẫn là bài này
đụng chạm đến lòng yêu nước, tự hào dân tộc hay 4 ngàn
năm văn hiến, văn hóa… của cá nhân người Việt. Đây thực
ra là một giải pháp khách quan và tích cực về khả năng sáng
tạo cùng đổi mới của các doanh nghiệp để vượt qua suy
thoái và nâng tầm cạnh tranh của mình.

<strong>Bối cảnh toàn cầu</strong>

Nền kinh tế thế giới trong 3 thập niên qua đã rẽ vào một
con đường lạ mà đầu tàu là công nghệ thông tin (IT) và tư
duy toàn cầu trong việc vận hành chánh sách quốc gia cũng như
doanh nghiệp. Sự sụp đổ của Liên Xô và đồng minh, sự hình
thành các khối mậu dịch tự do (free trade agreements) như Liên
Âu (EU) và sự biến thiên cơ chế tại Trung Quốc có thể truy
nguồn vào 2 nhân tố nói trên.

Mọi doanh nghiệp từ Âu Mỹ đến Phi Á bắt đầu một hành
trình đổi mới với một quốc tịch mới. Dù vẫn mang bản
sắc của Mỹ, hiện nay McDonald, Boeing, Apple, Walmart… có doanh
số từ nước ngoài cao hơn so với doanh số tại Mỹ. Ngay cả
phim ảnh và TV từ Hollywood đã niêm yết số thu (box office
receipt) của thế giới, chuyện mà các nhà sản xuất tại đây
chưa bao giờ tính đến khi dự trù ngân sách chỉ 20 năm
trước.

Các tập đoàn đa quốc gia hình thành như nấm sau cơn mưa và
ngày nay, 100 công ty lớn nhất thế giới theo Forbes đều có
quốc tịch "đa quốc" (trụ sở phần lớn đặt tại các
quốc gia nhỏ, không thuế, như Cayman Island, Bermuda, Isle of
Man…).

<strong>Thương hiệu quốc gia</strong>

Mặc dù nhiều sản phẩm và dịch vụ vẫn mang bản sắc quốc
gia nhưng chúng thường gắn liền với chất lượng và danh
tiếng của ngành nghề. Xe hơi Nhật hay điện tử tiêu dùng
Nhật là những thương hiệu tuyệt vời (Toyota, Nissan, Sony,
Hitachi…), nhưng không ai mua sản phẩm vì chúng là hàng Nhật
(phần lớn Made in China).

Đồng hồ Thụy Sĩ, mỹ phẩm Pháp, thiết kế Ý, công nghệ IT
Mỹ, bóng đá Brasil, và gần đây, điện thoại Samsung, xe hơi
Huyndai…đem Hàn Quốc lên vị trí sao mới nổi, nhưng người
tiêu dùng thế giới không vì một vài ngành nghề mà cho rằng
tất cả mọi loại hàng xuất xứ từ một quốc gia đều
hưởng vị trí tối ưu khi lựa chọn.

Chỉ một trường hợp ngược lại là thực phẩm từ Trung
Quốc mang một nhãn hiệu tồi tệ là "độc hại" khủng
khiếp, tạo sự tẩy chay ngay cả với người tiêu dùng Trung
Quốc.

<strong>Thương hiệu Việt</strong>

Do đó, khi các doanh nghiệp Việt lobby chánh phủ bỏ tiền hổ
trợ quảng bá một "thương hiệu Việt", tôi luôn nhăn mặt.
Đây là một lối "gánh vàng đi đổ sông Ngô", chỉ lợi cho
các công ty quảng cáo và các quan chức điều hành chương
trình.

Khẩu hiệu "người Việt dùng hàng Việt" thì có thể chấp
nhận được vì đây chỉ là một chiêu tiếp thị khích động
lòng yêu nước, nhưng về lâu dài, hiệu quả cũng chẳng bao
nhiêu.

Một sản phẩm hay dịch vụ có chất lượng cao bền vững và
một chương trình hậu mãi tốt vẫn là một cố gắng rất
"cá nhân" của từng doanh nghiệp và đòi hỏi một thời gian
dài để tạo thương hiệu. Gốm sứ Minh Long, bút bi Thiên Long,
thép Pomina, sữa Vinamilk…có thể trở thành những thương hiệu
quốc tế, nhưng tiến trình sẽ mất nhiều thập kỷ và nếu
thành công, họ sẽ mang lại vài hãnh diện cho Việt Nam, nhưng
họ sẽ không giúp gì cho các sản phẩm khác ở những ngành
nghề khác.

<strong>Lợi ích của quốc tịch mới</strong>

Khi người chủ cũng như đội ngũ quản lý bắt đầu tư duy
theo bản sắc mới, tầm nhìn và chiến lược sẽ phải thay
đổi để phù hợp hơn với mục tiêu xa rộng hơn, cũng như
lâu dài hơn.

Công ty phải hoạt động theo những nguyên tắc và hạn chế
xuyên quốc gia trên mọi bình diện. Điều này rất quan trọng
vì nó sẽ nâng cao kỹ năng và trải nghiệm của doanh nghiệp
và đội ngũ quản lý để khắc phục những yếu kém nội tại
và khủng hoảng vĩ mô đang làm trì trệ tăng trưởng.

Về thị trường, sản phẩm phải đáp ứng với nhu cầu của
một số lượng người tiêu dùng lớn hơn và đa dạng hơn, dù
rằng một sản phẩm có chất lượng thỏa mãn khách hàng Việt
phần lớn cũng sẽ thỏa mãn những khách hàng tại Asean hay
Trung Nam Mỹ. Dù lớn về tầm cỡ, nhưng chúng ta cũng phải chú
trọng đến phân khúc nhỏ và thị trường ngách khi chưa đủ
khả năng cạnh tranh để đối đầu các anh cả.

Về công nghệ và thiết kế, sáng tạo và đặc thù vẫn phải
là chỉ nam. Ban quản lý phải sẵn sàng tiếp cận và sử dụng
hữu hiệu các nhân viên bản xứ. Về pháp lý và xã hội, tư
vấn địa phương rất cần thiết để vượt qua các rào cản
và hòa đồng với nhiều dân tộc trên căn bản tôn kính.

Về tài chánh, các nguồn vốn sẽ dồi dào hơn vì các nhà
đầu tư luôn luôn ưa thích những công ty tiềm năng có thị
phần và sản phẩm chất lượng quốc tế. Một công ty niêm
yết trên Nasdaq luôn có một giá trị và uy tín cao hơn một
công ty niêm yết ở HOSE hay ngay cả Singapore, Hong Kong. Sự suy
thoái kinh tế của một hay vài quốc gia sẽ không ảnh hưởng
nhiều trên doanh thu và lợi nhuận của một doanh nghiệp đa
quốc.

<strong>Khó khăn và thử thách</strong>

Dĩ nhiên, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ cho đây là
chuyện không tưởng. Phần lớn sẽ mặc định là khi mình
không đủ sức thành công trên sân nhà, thật khó mà chiến
thắng ở sân lạ, trong một môi trường với nhiều đối thủ
nặng ký hơn.

Tôi cho rằng tất cả chỉ là tư duy.

Nếu doanh nhân chỉ nghĩ rằng một tiệm tạp hóa tại một
làng nhỏ là mơ ước tối hậu thì đây sẽ là đích đến và
không xa hơn. Nhưng nếu người chủ tiệm biết rằng bao nhiêu
người trẻ đã bỏ làng lên Hà Nội, Saigon, Đà Nẵng…và họ
đã thành công vượt bực, trở thành những doanh nhân thành
đạt, hạnh phúc…chỉ vì họ dám tư duy khác hơn và xa hơn
lũy tre làng. Dĩ nhiên, cũng không ít các doanh nhân thất bại
và bỏ cuộc; nhưng đấy là thương trường: không bao giờ có
tỷ lệ thắng hay thua 100%.

<strong>Tầm nhìn là cốt lõi</strong>

Một doanh nhân Mỹ, ông Henry Ford có nói rằng," Nếu bạn nghĩ
là bạn làm được hay bạn không làm được; cà hai trường
hợp, bạn đều đúng ("If you think you can, or if you think you
can't , either way, you're right.) Từ một tư duy đa quốc, chúng
ta mới có được một tầm nhìn xa rộng. Tầm nhìn này sẽ
cấu trúc mục tiêu dài hạn, chất lượng sản phẩm và dịch
vụ, tầm cỡ thị trường và cách quản lý tài chánh.

Chỉ những công ty có tầm nhìn như vậy mới đủ kiên trì
để xây dựng một thương hiệu bền vững và bám trụ qua
nhiều thế hệ. Ngoài ngành IT còn quá mới, tất cả những
thương hiệu hàng đầu trên thế giới đều do các công ty trên
100 tuổi tạo dựng lên.

Có thể nhiều doanh nghiệp sẽ chưa sẵn sàng với cơ hội,
nhưng ít nhất họ phải biết là cơ hội vẫn chờ đợi ngoài
khung cửa.

(Bài 1 Trong Loạt Bài " Khi Doanh Nghiệp Phải Trực Diện Khủng
Hoảng)

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130620/alan-phan-tu-bo-quoc-tich), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!