Tưởng Năng Tiến - Thêm dầu vào lửa

<i>Tổ quốc tôi vẫn chưa là vô phúc
May còn em khổ nạn gánh lên đồi</i>
<a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130516/hai-bai-tho-sau-phien-xet-xu-nguyen-phuong-uyen-va-dinh-nguyen-kha">Văn
Công Mỹ</a>

<blockquote>
"Phùm Gi cách buôn Nu khoảng sáu cây số thôi nhưng có tới hai
kiểu đường. Hai cây số đầu là đường nhựa láng o, khoảng
bốn cây số sau thì lởm chởm đá, ổ gà và mịt mù bụi
bặm.

Buôn nằm cạnh quốc lộ 25, bên cạnh con đường rách nát y
như bản thân mình vậy. Đi ngang qua nhìn vào buôn, sẽ thấy
những ngôi nhà sàn nhỏ bé đứng cạnh nhau, rúm ró, buồn bã
và nín nhịn."
</blockquote>
(Amai B'lan. Nước Mắt Của Rừng. San Jose: Nhân Ảnh, 2013.)

"Rúm ró" và "nín nhịn" chắc chắn không phải là
đường lối kiến trúc đặc trưng của miền sơn cước.
"Những ngôi nhà buồn bã nhỏ bé" nằm "bên cạnh con
đường lởm chởm đá, ổ gà và mịt mù bụi bặm" (nói
đúng ra) là hình ảnh quen thuộc, có thể nhìn thấy khắp mọi
nơi trên đất nước Việt Nam – bất kể là ở miền xuôi hay
mạn ngược.

<center><img
src="http://tuongnangtien.files.wordpress.com/2013/05/2-phuong-uyen.jpg"></center>
<center>Ảnh: Đặng Đại (<a
href="http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/285356/Doi-quay-quat-giua-mien-U-Minh-Ha.html#ad-image-1">Tuổi
Trẻ Online</a>)</center>
Hệ lụy của cái nghèo – nghèo/nàn, nghèo/khó, nghèo/khổ,
nghèo/hèn, nghèo/đói, nghèo/túng, nghèo/yếu … – đã thấm
đẫm trong cách ăn ở (cũng như ăn nói) của người dân Việt
– kể cả khi họ đã có dịp đứng <em>diễn thuyết</em> giữa
một kinh thành <em>hoa lệ</em>:
<blockquote>
"Trong tâm trí của chúng tôi, Xuân Diệu là một trong những
nhà thơ thông thái, nhà thơ của những kiến thức uyên bác.
Từ 1946, ông đã có mặt trong đoàn đại biểu Quốc hội Việt
Nam qua Pháp. Nhưng do chiến tranh kéo dài, mãi 1981, tức là 35
năm sau, trong khuôn khổ một số quan hệ được nối lại với
nước Pháp, người ta mới lại thấy ông trở lại thăm cái
xứ sở hoa lệ ấy.

Ở đó, như báo chí đưa tin, ông có dịp diễn giảng trước
các sinh viên đại học Paris về ảnh hưởng văn hoá phương
Tây trong văn học Việt Nam, và về những nhà thơ cổ điển
Việt Nam có nhiều ảnh hưởng trong đời sống. Nghĩa là, ông
đã diễn thuyết toàn những vấn đề cơ bản cả. Thuận
miệng và rất hồn nhiên, tôi hỏi Xuân Diệu khi gặp ông đi
Pháp trở về:

- Thế anh có dịp gặp Aragon hay những nhà thơ Pháp nổi tiếng,
mà các anh vẫn nói với bọn này…

Câu trả lời của Xuân Diệu là hoàn toàn bất ngờ với tôi:

- Em ơi! Đâu người ta có gặp những người như mình. Xuân
Diệu đến Pháp, chỉ để nói chuyện thơ với một số bạn
Việt kiều và nhà chuyên môn thôi.

Bấy giờ tôi mới sững ra. Sự biết thân biết phận, thường
trực ở một người như Xuân Diệu, như một thứ bản năng
thứ hai.

Trong chừng mực nào đó, phải nhận sự nhẫn nhịn ở Xuân
Diệu là một cái gì đáng quý. Nó không chỉ là khiêm tốn, là
biết điều. Sâu sắc hơn thế, nó chứng tỏ một nhận thức
chính xác về tình thế người làm văn nghệ ở một nước mà
đời sống vật chất còn nhiều khốn khó. Nó giúp cho người
nghệ sĩ tránh khỏi những hoang tưởng bốc đồng quá đáng,
làm phiền mọi người và làm phiền chính mình. Có điều
nhiều khi Xuân Diệu đã đẩy nó đi quá xa, biến thành một
cách sống cầu an, chiều đời, tự hạ thấp nhu cầu nghệ
thuật và chất lượng sáng tác của mình một cách đáng
tiếc."
</blockquote>
(Vương Trí Nhàn. Cây Bút, Ðời Người: <a
href="http://www.viet-studies.info/VTNhan/VTNhan_CayButDoiNguoi_XuanDieu.htm">Xuân
Diệu Sống Để Mài Sắt Nên Kim</a>. Sài Gòn: Phương Nam, 2002).

Ở một mức độ ít "đáng tiếc" hơn, người ta vẫn
thường gặp cái thái độ "nín nhịn" (cùng với lối sống
"rúm ró" tương tự) nơi rất nhiều người khác:
<blockquote>
"Mọi việc không như ý muốn! Đời thật lắm chuyện! Nhưng
trải qua hai cuộc chiến tranh mình còn được sống được làm
thơ, còn may mắn hơn khối người khác thế là được rồi. Có
vẻ như đấy cũng chính là những ý nghĩ mang tính cách tự an
ủi thường đến với Tế Hanh sau khi đã chất lên vai một
cuộc sống trong ba phần tư thế kỷ!"
</blockquote>
(<a href="http://vuongdangbi.blogspot.com/2008/09/li-con-ng-qu.html">Sđd,
tr. 209</a>)

Đến như Nguyễn Tuân rồi cũng phải "nhập vai" nhẫn nhịn
để có thể "nín thở qua sông" thôi:
<blockquote>
"Từ sau 1945, với thiên lương và tinh thần yêu nước sẵn
có, Nguyễn Tuân lại nhanh chóng phục thiện, để đứng vào
hàng ngũ Cách mạng. Con người chủ yếu ở ông, từ nay, là con
người cán bộ, con người chiến sĩ, nghĩa là thành viên của
một tập thể có kỷ luật, tập thể ấy phấn đấu cho một
lý tưởng nhất định, nên mỗi thành viên trong đó phải làm
tất cả để đóng góp cho sự nghiệp chung."
</blockquote>
(<a
href="http://diendan.songhuong.com.vn/archive/index.php/t-34169.html">Sđd,
tr. 215</a>).

Điều được nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn mô tả
bằng những mỹ từ như "thiên lương," "lý tưởng,"và
"tinh thần yêu nước," qua đoạn văn thượng dẫn – tiếc
thay – đã không được chia sẻ bởi một người cầm bút
khác, nhà văn Vũ Thư Hiên:
<blockquote>
"Trí thức Việt Nam thời ấy ngoan ngoãn lắm, dễ bảo
lắm… Không ở đâu trong các nước xã hội chủ nghĩa có
được một tầng lớp trí thức ngoan như thế. Trí thức ở
các nước Ba Lan, Hungari, Tiệp Khắc, Liên Xô, kể cả trí thức
Trung Quốc cứng đầu hơn nhiều.

Đảng tập hợp họ, bảo họ chỉnh huấn để củng cố và
nâng cao lập trường thì họ thành tín như những cậu học trò
nhỏ ngồi nghe cán bộ Đảng dạy bảo… Đảng bảo phải hạ
phóng, ba cùng, thế là họ bỏ bàn giấy, phòng thí nghiệm,
giảng đường, ba lô lên vai xuống nông thôn, chịu cực, chịu
khổ, ba cùng với nông dân, ngày ngày tu dưỡng hòng có được
những đức tính của người dân cày chẳng cần học hành cũng
có…

Đảng hô hào phóng tay phát động quần chúng làm Cải cách
ruộng đất thì họ lăn lộn ngày đêm nơi bùn lầy nước
đọng 'thăm nghèo hỏi khổ, bắt rễ xâu chuỗi'. Cùng với
đội với đoàn họ mẫn cán thực hiện định mức thành
phần, tìm ra bằng được, cho đủ số kẻ thù theo chỉ tiêu
của Đảng đặt ra, hăng hái lôi bọn cường hào, ác bá ra
đấu tố, ra pháp trường.

Đến khi Đảng ngượng ngùng tuyên bố sửa sai thì họ mới
ngã ngửa ra rằng họ, những trí thức, lẽ ra phải lấy nhân
ái làm đầu, thì đã theo Đảng nhúng tay vào máu. Do quá tin
Đảng họ nhắm mắt tuân theo, không suy nghĩ, ai ngờ cùng với
chủ thuyết lấy đấu tranh giai cấp làm động lực tiến hóa,
Đảng đã gây ra vô vàn bi kịch trong đời sống một dân tộc
hiền hòa."
</blockquote>
(Vũ Thư Hiên. <a
href="http://www.quehuongta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1208:em-gia-ban-ngay-chng-14-v-th-hien&catid=53:but-ky-hi-ky&Itemid=77">Đêm
Giữa Ban Ngày</a>, 2nd ed. Virginia: Tiếng Quê Hương, 2008).

Giá mà dân tộc Việt cứ "hiền hoà" mãi như thế thì đỡ
(mệt) biết chừng nào mà kể. Toàn thể đồng bào sẽ vẫn
tiếp tục được sống trong Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc,
vẫn nô nức bước theo con đường mà Bác (kính yêu) đã chọn.
Rồi cứ năm hết, tết đến mọi người lại háo hức mừng
Đảng/mừng Xuân – những <em>mùa xuân trên thành phố Hồ Chí
Minh quang vinh</em> (cũng như giữa lòng Hà Nội, <em>thủ đô mến
yêu của ta</em>) <em>ôi đẹp biết bao, biết mấy tự hào</em>…

Điều đáng tiếc là người Việt, với thời gian, mỗi lúc
một bớt "hiền hoà" đi thấy rõ. Họ thôi "nín nhịn"
tự lúc nào vậy, Trời? Muốn biết chính xác chắc cũng hơi
mất công nên xin tạm lấy một mốc điểm (gần gần) theo
blogger <a
href="http://huynhngocchenh.blogspot.com/2013/05/cuoc-chien-cho-quyen-tu-do-bao-chi-ang.html">Huỳnh
Ngọc Chênh</a>, cho nó khoẻ:
<blockquote>
"Năm 1988, <strong>tiến sĩ Hà Sĩ Phu</strong> viết khảo
luận 'Dắt taynhau đi dưới tấm biển chỉ đường của trí
tuệ' được bạn bè phổ biến ra dưới dạng bản photocpy
rồi chuyền tay nhau đọc. Bài biên khảo của ông vạch ra
những điểm sai trái trong lý luận của chủ nghĩa Mác Lenin đã
đón nhận sự đồng tình của giới học thuật và gây ra
tiếng vang lớn trong dư luận thời ấy…

Ba blogger <strong>Điếu Cày Nguyễn Văn Hải, Tạ Phong Tần và
Phan Thanh Hải</strong> hợp với nhau thành <a
href="http://www.clbnbtd.info/">Câu lạc bộ Nhà Báo Tự Do</a> viết
bài trên blog chống hành vi xâm lấn biển và ức hiếp ngư dân
VN của nhà cầm quyền Bắc Kinh, giúp đỡ dân oan và người cô
thế, phê phán các hành vi vi phạm pháp luật của nhân viên
công quyền…

Nhà báo <strong>Phạm Chí Dũng </strong>đồng thời là cán bộ
của văn phòng thành ủy TP HCM, từ năm 2011 đã viết nhiều bài
báo xuất sắc phân tích tình hình kinh tế chính trị xã hội
đăng trên các trang web trong và ngoài nước được dư luận
đánh giá cao…

<strong>Sinh viên Nguyễn Phương Uyên</strong> không viết blog,
em chỉ viết những câu ngắn biểu lộ tình cảm của em trước
hành vi xâm lấn biển đảo VN của nhà cầm quyền Trung cộng
trên các tờ giấy rồi mang đi phổ biến liền bị an ninh bắt
cóc, tống giam trái phép…"
</blockquote>
Theo theo <a
href="http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/05/130516_phuonguyen_nguyenkha_trial.shtml">BBC</a>,
nghe được vào hôm 16 tháng 5 năm 2013 – cùng với sinh viên
Đinh Nguyên Kha – Nguyễn Phương Uyên đã bị kết án ("tuyên
truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam") và cả hai sẽ bị giam cầm hàng chục năm tù. Bản án
nặng nề này, cùng với thái thái độ bình thản và điềm
nhiên trước toà của hai nhân vật trẻ tuổi kể trên, đã
khiến cho nhiều người cảm khái:

<em>- Bắt thì bắt, không sợ.
Tù thì tù, đã sao.
Tôi nói vì yêu nước,
Yêu quốc dân, đồng bào</em>
<a
href="http://thaibatan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2214">
Thi sĩ Thái Bá Tân</a>

<em>- Ôi ước gì Tuổi Trẻ Yêu Nước Việt Nam đều được
như hai cháu!
Để gìn gữ giang sơn gấm vóc của Hùng Vương đã trải bốn
ngàn năm.</em>

<a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130516/hai-bai-tho-sau-phien-xet-xu-nguyen-phuong-uyen-va-dinh-nguyen-kha">Ts.
Đặng Huy Văn</a>

<em>- Dù bất kỳ ai, với cái nhìn từng trải, chỉ cần thấy
hình ảnh sáng sủa này của các con ở trong tù là bác hiểu
dân khí đã đổi mạnh. Ngược lại nhìn vẻ ủ dột của các
quan phụ mẫu đang quyết định đời các con trong tù, thì bác
hiểu vận nước đã và sẽ đi đến đâu không lâu."</em>

<em>Chúc các con bình an và chờ ngày ấy.</em>

<a
href="http://www.bshohai.blogspot.com/2013/05/nhin-tu-nhan-e-thay-van-nuoc.html">B.S.
Hồ Hải</a>
<center><img
src="http://tuongnangtien.files.wordpress.com/2013/05/3-phuong-uyen.jpg"></center>
<center>Vẻ bình thản và vững vàng của Đinh Nguyên Kha trước
tòa ngày 16/5/2013 về tội giống với Phương Uyên, với 10 năm
tù và 3 năm quản thúc quản chế sau tù.
Nguồn ảnh và ghi chú từ <a
href="http://www.bshohai.blogspot.com/2013/05/nhin-tu-nhan-e-thay-van-nuoc.html">bshohai.blogspot.com</a></center>
Thực sự thì "dân khí đã thay đổi mạnh" kể từ thời
Nguyễn Xuân Tụ (Hà Sĩ Phu) chứ chả phải đợi đến Điếu
Cầy Nguyễn Văn Hải, hay thế hệ của Nguyễn Phương Uyên.
Điều này ai cũng thấy, trừ những người đang cầm quyền ở
Việt Nam. Bởi vậy, họ vẫn cứ tiếp tục (và thản nhiên)
thêm dầu vào lửa!

Tưởng Năng Tiến

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130524/tuong-nang-tien-them-dau-vao-lua),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!