Nền kinh tế Việt Nam đang gặp khó khăn nghiêm trọng, đó
không còn là phỏng đoán mà là thực tế đã quá rõ ràng. Có
nhiều ý kiến còn cho rằng nó đang bên bờ vực hoặc thậm
chí đã ở dưới bờ vực khủng hoảng. Đến bà Nguyễn Thị
Doan, Phó Chủ tịch quốc hội, vốn là người được đánh giá
là kín tiến, cẩn trọng cũng phải kêu lên trong cuộc họp
của Ủy ban thường vụ quốc hội hôm 14.5.2013: <a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130515/dao-tuan-thim-doan-toi-thay-nguy-co-lam-roi-cac-dong-chi-a">"Tôi
thấy gay go lắm rồi các đồng chí ạ."</a>
Lạm phát, vấn đề nổi cộm nhất của nền kinh tế Việt Nam
trong các năm trước, hiện nay đã được coi là tạm ổn. Theo
số liệu của VietFin.net, chỉ số lạm phát CPI cho quý đầu
2013 ở mức 2,39%, tiếp tục giảm từ con số 6,81% cho cả năm
2012 (số liệu của Tổng cục thống kê, theo www.baodientu.chinhphu
ngày 24.12.2012).
Vấn đề gay cấn nhất hiện nay là tốc độ tăng trưởng của
tổng cung giảm mạnh, xu hướng giảm sút kéo dài, không có
dấu hiệu khởi sắc trở lại. Trong quí 1/2013, tốc độ tăng
trưởng kinh tế theo số liệu của Ủy ban Kinh tế Quốc hội
là 4,89% (so với cùng kỳ năm 2012) (BBC 15.5.2013). Cũng theo nguồn
trên tăng trưởng sản xuất công nghiệp trong quý này đạt
4,93%, là mức thấp nhất cho thời kỳ từ Q1/2010 đến Q2/2013.
Tăng trưởng giảm như vậy không phải quá xấu, nhưng nguy
hiểm hơn là tình trạng các doanh nghiệp phá sản hàng loạt.
Cũng theo Ủy ban Kinh tế, chỉ riêng trong Q1/2013 đã có 15 300
doanh nghiệp ngừng hoạt động và giải thể, tăng 14,6% so với
cùng kỳ năm 2012. Theo lời của ông Chủ tịch Quốc hội
Nguyễn Sinh Hùng: <em>"Tình hình doanh nghiệp bi đát, tôi nghĩ
có tới 100 000 doanh nghiệp chết chứ không phải chỉ mấy
chục nghìn, tỉ lệ doanh nghiệp lỗ có thể còn hơn 65%"</em>
(Theo nganhangonline, 16.5.2013). Trước đó, Ủy ban Kinh tế đã cho
biết, trong các năm 2011, 2012 đã có hơn 100 000 doanh nghiệp
ngừng hoạt động và giải thể, trong khi số lượng mới thành
lập chỉ là 15 700.
Theo số liệu thống kê chính thức, có tới 65% doanh nghiệp báo
lỗ, với triển vọng phục hồi kinh tế tối thiểu (BBC
15.5.2013).
Khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp đang đối đầu là do
mức cầu (cả trong nước và nước ngoài) thấp, thị trường
ế ẩm, không bán được hàng, lượng hàng tồn kho lớn. Thiếu
vốn, tuy cũng là nổi trội, thực không hẳn là nguyên nhân
chính. Điều này được thấy rõ qua con số dư nợ tín dụng.
Theo con số của Ủy ban Tài chính – Ngân sách, trong bốn tháng
đầu năm 2013, dư nợ tín dụng chỉ tăng 1,41%, trong khi dư nợ
huy động vốn tăng 5%, cho thấy <em>"ngân hàng đang nắm giữ
một lượng tiền lớn, nhưng lại không chảy vào nền kinh
tế."</em> Đấy là trong tình trạng lãi suất điều hành của
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam đã liên tục được cắt
giảm hai lần chỉ riêng trong nửa đầu năm 2013, lãi xuất cho
vay được điều chỉnh hầu hết về mức 13%/năm (NDHMoney.vn
16.5.2013).
Một khi các doanh nghiệp thấy không có khả năng tiêu thụ
được hàng hóa sản xuất ra thì đơn giản là họ sẽ không
đầu tư thêm, cho dù lãi suất vay vốn có xuống thấp hơn
nữa. Trước hết, họ phải tìm cách giải quyết hàng tồn,
thanh toán các khoản nợ nần để tránh bị phá sản …, tăng
đầu tư vào sản xuất thì còn phải chờ đã. Chỉ khi thấy
các tín hiệu từ các phía cầu họ mới mở rộng sản xuất.
Lúc ấy thì không cần phải mời chào họ cũng tìm cách vay
vốn.
Về phía các ngân hàng, tuy mức lãi xuất cho vay được điều
chỉnh vào trung tuần tháng 5.2013 về mức 13%/năm, các ngân hàng
cần nhiều tháng để giảm mức lãi xuất tín dụng. Vì mức
lãi xuất phản ánh mức độ rủi ro cũng như triển vọng làm
ăn kinh tế của các đối tượng có nhu cầu vay, lại có
lượng nợ xấu đáng lo ngại nên hầu hết các ngân hàng đều
buộc phải hạn chế cho vay, áp dụng các điều kiện cho vay
ngặt ngèo, lãi xuất cao. Theo số liệu của NHNN, lãi xuất cho
vay tín dụng ngân hàng phổ biến là 11-15% đối với vay ngắn
hạn và 16-17,5% đối với vay trung-dài hạn (Tiền phong,
12.3.2013), mức lãi xuất (ngắn và dài hạn) là ở khoản 12-16%
trước thời điểm 10.5.2013 (NDHMoney.vn 16.5.2013).
Đó là nguyên nhân tại sao Ngân hàng HSBC Việt Nam có nhận xét
"trong khi động thái này (tức là việc giảm lãi xuất điều
hành – chú thích của tác giả) đánh dấu tham vọng của NHNN
trong việc hỗ trợ cầu, chúng tôi không nghĩ động thái này
sẽ có tác động kích thích mạnh đối với tăng trưởng tín
dụng. Với việc nền kinh tế đang ở trong giai đoạn cắt
giảm nợ vay và thị trường tài chính đang đóng băng, chỉ có
những cải cách mạnh mẽ mới có thể thực sự thay đổi tình
hình nền kinh tế trong ngắn hạn" (cũng theo nguồn trên).
Tóm lại, vấn đề chính ở đây là do các doanh nghiệp không
tiêu thụ được hàng hóa. Nguyên nhân là mức cầu yếu. Điều
này tạo ra cái vòng luẩn quẩn có chiều đi xuống: sức mua
giảm - sản xuất suy giảm – đầu tư giảm – sản xuất suy
giảm – tổng thu nhập giảm – sức mua giảm.
Trong điều kiện lạm phát đã được kìm xuống mức khá
đẹp, ổn định (tốc độ lạm phát giảm khá mạnh có thực
sự là thành công trong quản lý kinh tế hay không, điều này
chắc cũng gây ra nhiều tranh cãi), các gói kích cầu có khả
năng phát huy tác động tích cực, góp phần phá vỡ cái vòng
luẩn quẩn đi xuống kia. Gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng (1,4
tỷ đô-la) được dùng để cho vay hỗ trợ nhà ở xã hội theo
Thông tư số 11/2013/TT-NHNN thực chất là một trong các gói kích
cầu như thế, vì nó nhắm vào tác động kích cầu, cụ thể
trong trường hợp này là cầu bất động sản.
Hãy không bàn thêm về ý kiến của dư luận nói chung coi gói
tín dụng kia là để cứu bất động sản. Ông thống đốc NHNN
Nguyễn Văn Bình chẳng đã chính thức tuyên bố: <em>"Gói hỗ
trợ 30 nghìn tỷ đồng đưa ra để nhằm hỗ trợ cho người
thu nhập thấp vay vốn mua nhà. Ngân hàng nhà nước không đặt
vấn đề đưa ra gói này để cứu bất động sản hay hỗ trợ
một phần cho doanh nghiệp bất động sản"</em> (VnMedia
15.4.2013) hay sao? Tiếp theo ông này, ông Nguyễn Viết Mạnh, Vụ
trưởng Vụ Tín dụng NHNN cũng phụ họa theo: <em>"Tôi nhắc
lại, đây không phải là gói tín dụng để giải cứu BĐS mà
hướng tới đối tượng có nhu cầu thực sự về nhà ở mà
nguồn lực cá nhân còn hạn chế. Do đó, gói tín dụng này mang
ý nghĩa an sinh xã hội lớn nhưng đồng thời đằng sau nó vẫn
sẽ lan tỏa hỗ trợ cho thị trường BĐS."</em> (Thời báo ngân
hàng 15.5.2013). Cứ cho là như thế đi.
Nhưng các câu hỏi xuất hiện ở đây là thứ nhất, gói tín
dụng kia có thực sự giúp được người dân <em>"có nguồn
lực cá nhân hạn chế"</em> mua nhà cửa không? Thứ hai, nếu
thực sự là để cứu bất động sản thì nó có khả năng
hoàn thành sứ mệnh của mình không? Và thứ ba, với vai trò là
một gói kích cầu, liệu nó có tạo được hiệu quả đáng
kể không?
Để trả lời cho câu hỏi thứ nhất chắc không cần giải
thích nhiều. Lý do đơn giản là đối tượng được nhắm
đến: cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang,
đối tượng có thu nhập thấp trong tình hình kinh tế "bi
đát", thu nhập hạn chế, khó mà đảm bảo được cuộc
sống hàng ngày chứ chưa nói đến chuyện đủ can đảm vay
tiền mua nhà cửa, nhất là trong lúc loại hình bất động sản
tồn đọng nhiều nhất trên thị trường là loại có giá cao
và giá trung bình. Tiếp nữa, liệu các đối tượng này có
tiếp cận được đến nguồn tín dụng với lãi xuất "hấp
dẫn" không? Ai cũng biết là ở Việt Nam làm gì cũng phải có
tiền "phong bao", nhất là khi đi xin được hưởng các chế
độ ưu tiên, nếu không cần phong bao thì trước hết là họ
hàng, người quen, người thân của cán bộ xét duyệt tín dụng
ngân hàng sẽ có lượt trước. Còn nhu cầu mua bất động sản
của các đơn vị kinh doanh, sản xuất đang gặp khó khăn sẽ
là tối thiểu.
Cần lưu ý thêm ở đây là các đối tượng được hưởng tín
dụng ưu tiên sẽ phải tự trả một phần giá trị của bất
động sản họ mua, sau đó phải lo trả tiền lãi xuất. Đó là
các yếu tố tác động tiêu cực tới tổng cầu.
Để trả lời cho câu hỏi thứ hai cũng không cần giải thích
gì nhiều. Theo CAFEF, 20.5.2013 (http://cafef.vn) thì dư nợ tín
dụng bất động sản trong năm 2010 chiếm gần 15% tổng số dư
nợ tín dụng, con số cho năm 2011 là trên 10%, cho 10 tháng đầu
năm 2012 là trên 13%. Riêng trong năm 2011, tổng dư nợ cho vay
bất động sản là 348 nghìn tỉ đồng. (Lưu ý là số liệu
trên là của Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia, con số này cao
hơn 1,8 lần con số mà các ngân hàng công bố!). Theo NHNN, tại
thời điểm 31.10.2012, tổng nợ tín dụng của nghành bất
động sản là khoảng 208 nghìn tỉ đồng, trong đó có tới
13,5% được coi là nợ xấu, không có khả năng thanh toán. Theo
số liệu thống kê của quỹ Dragon Capital cũng được nêu ra ở
nguồn trên, có khoảng 70 nghìn căn hộ đang tồn đọng, với
giá trị ước tính là 200 nghìn tỉ! (ước tính của Bộ xây
dựng là gần 112 nghìn tỉ đồng) (cũng theo nguồn trên). Đó
là còn chưa tính tới lượng các loại hình bất động sản
khác, nhất là đất đai trước đã được mua vào, nay có nhu
cầu bán đi. Các con số trên cho thấy rõ là gói 30 nghìn tỉ
thực chỉ là "muối bỏ bể", không thể giúp gì đáng kể
cho toàn ngành bất động sản.
Để tìm câu trả lời cho câu hỏi thứ ba ta thử xem xét như
sau: CAFEF, 20.5.2013 cũng cho biết là theo phân tích trong Kỷ yếu
Diễn đàn Kinh tế Mùa Xuân do Ủy ban kinh tế Quốc hội ngày 5
và 6.4.2013, khu vực bất động sản chiếm một lượng lớn
nguồn vốn và nợ xấu ngân hàng. Nhắc lại là theo NHNN, tại
thời điểm 31.10.2012, tổng dư nợ tín dụng của nghành bất
động sản là khoảng 208 nghìn tỉ đồng, trong đó có tới
13,5% là nợ xấu.
Khi toàn bộ gói tín dụng trên với vai trò là một gói kích
cầu được thực hiện hoàn tất, một số lượng lớn trong
số tiền 30 nghìn tỉ kia sẽ được chuyển vào tay các chủ
bất động sản BĐS. Họ sẽ làm gì với số tiền đó?
Với các chủ BĐS có nợ nần (số lớn), tất nhiên là phải
trả nợ ngân hàng, sau đó đến trả nợ cho các bạn hàng kinh
doanh khác. Nếu còn dư ra đồng nào, với số lượng hàng tồn
kho "khủng" như trên, chắc chắn họ cũng không dám đầu tư
tiếp. Với các chủ BĐS dư dả, không nợ nần thì khả năng
họ dùng thu nhập này để tăng mạnh tiêu dùng hoặc chuyển
sang đầu tư kinh doanh sản xuất là thấp (trong lúc kinh tế
bấp bênh, việc người Việt Nam dành các khoản tiền tích lũy,
đầu tư cho tiêu dùng là hãn hữu; còn chuyển sang đẩu tư kinh
doanh sản xuất thì không phải là đơn giản và cũng chưa có
gì là hấp dẫn).
Như vậy phần lớn số tiền trên sẽ quay trở lại hệ thống
ngân hàng vốn <em>"đang nắm giữ một lượng tiền lớn, nhưng
lại không chảy vào nền kinh tế"</em>, không mấy hào hứng cho
vay và cũng không cho vay được vì tình hình sản xuất kinh doanh
thực sự chẳng có gì khởi sắc hơn trước nói riêng và sẽ
không vào được vòng quay lưu thông nói chung.
Vì thể có thể chắc chắn là trong vai trò gói kích cầu,
khoản tín dụng 30 nghìn tỉ kia sẽ "lặn mất tăm" không
để lại tác động nào đáng kể trong khu vực sản xuất nói
riêng và nền kinh tế nói chung.
Ngay trước khi được triển khai vào ngày 1.6 tới, xem ra biện
phát này đã có một tương lai mờ mịt, không có triển vọng
hoàn thành sứ mệnh danh nghĩa của mình, bất kể là để
"hỗ trợ người dân có nguồn lực hạn chế", cứu nghành
BĐS, hay như một gói kích cầu.
Là tốt hơn để chính phủ dùng số tiền này vào việc đầu
tư vào cơ sở hạ tầng, công trình công cộng, giao thông,
đường xá, y tế, giáo dục… Đó là cách kích cầu tốt hơn.
Tuy nhiên, cần phải nhắc tới ở đây là không thể nói biện
pháp trên của chính phủ VN là sai lầm hay nhầm lẫn. Chẳng có
gì nhầm nhọt ở đây cả. Đây chắc là kết quả của việc
vận động hành lang, hay "lobby" nếu dùng thuật ngữ hiện
đại, của một số nhóm cá nhân có cổ phần trong ngành BĐS
và/hay ngành liên quan khác. Nhầm nhọt sao được khi các nhóm
kia chắc chắn sẽ được hưởng lợi từ gói tín dụng lớn
này. Lại một lần nữa "các nhóm lợi ích" lại thắng
lớn, chỉ có người dân VN sẽ lại bị thiệt thòi mà thôi.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130522/kich-nham-cau), một số đường
liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé
thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể
bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách
vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét