Phan Hải - Vì sao chúng ta lại cần một chính phủ?

Như đã chia sẻ trên FB, mình vô cùng thích thú khi hôm nay tìm
thấy trong thư viện cộng đồng nơi mình đang ở hiện nay một
số (nếu không muốn nói là khá nhiều) sách trong đó đưa ra
những bài học vỡ lòng về chính trị cho trẻ em (mình nghĩ,
với nền giáo dục trong trường cùng môi trường sống ngoài
đời thực như ở đây thì chỉ cần khoảng 7-8 tuổi là trẻ
có thể đọc được những cuốn sách như vậy rồi). Mình
định dành thời gian khi rảnh rỗi dịch dần từng ít một
để giới thiệu trên blog, hi vọng có ích phần nào đó cho
bạn bè. Mơ mộng hơn nữa, nếu mình cảm thấy có thể dịch
được toàn bộ một quyển thích nhất (có thể là quyển
"Who's in charge?"), mình sẽ dịch, nhờ biên tập rồi liên
hệ với tác giả/nhà xuất bản cho in bằng tiếng Việt, hehe.
Mình có quyền ước mơ chứ nhỉ, who knows!

Lần này mình dịch một đoạn đầu tiên trong quyển
"<em>Who's running this country? Government in Australia</em>" của
tác giả John Nicholson. Đoạn này có tiêu đề là "Vì sao chúng
ta lại cần một chính phủ". Văn phong trong đoạn này, giống
như toàn quyển sách là viết cho trẻ em, nhưng mình sẽ không
dùng đại từ nhân xưng "em" hay "cháu" như trong tiếng
Việt có thể, mà dùng "bạn" với dụng ý thể hiện việc
ở Úc người lớn có xu hướng coi trẻ em là bình đẳng với
mình thay vì coi các em là trẻ con. Cũng xin lưu ý một đặc
điểm trong câu dịch tiêu đề là mình dịch "một chính
phủ" chứ không chỉ dùng mỗi là "chính phủ" với hàm ý
nhấn mạnh "chính phủ" bất kì, chứ không phải một chính
phủ cụ thể, tránh việc hiểu đó là chính phủ đương
nhiệm. Hi vọng, mình hiểu đúng đó cũng là dụng ý sâu xa
của tác giả. Mình mong muốn khi các bạn đọc phần dịch
dưới đây, hãy đọc nó như một đứa trẻ 7-8 tuổi, chứ
không phải một người lớn nha. Cũng mong muốn các bạn đọc
nó như chỉ là một phần đầu của cả một quyển sách mà
tiếp theo phần mở đầu là nhiều phần khác nữa, tạo thành
một chỉnh thể giúp trẻ em ở một đất nước như nước Úc
(nơi trẻ em đã được giáo dục rất sớm và đã có những
hiểu biết nhất định về quy tắc ứng xử cơ bản) hiểu về
chính phủ, chính trị ở mức cơ bản nhưng khá đầy đủ.

<h2>Vì sao chúng ta lại cần một chính phủ?</h2>

Bạn hãy thử tưởng tượng xem nếu chúng ta không có một
chính phủ nào cả thì mọi thứ sẽ ra sao nhỉ?

Đầu tiên, chẳng có luật pháp – người ta có thể làm bất
cứ thứ gì mình thích. Họ có thể lái xe chạy nhanh tới mức
nào họ thích, ở bất kì lề trái hay lề phải của con
đường (nếu giả định là đã có đường rồi), chẳng bao
giờ dừng lại nhường đường cho người khác hay chạy chậm
lại để tránh tai nạn. Bạn có thể bị tấn công hoặc bị
cướp trên đường tới trường (nếu giả định lúc ấy đã
có trường để bạn tới học rồi!) Bạn sẽ không bao giờ
thấy an toàn, và có lẽ bạn cũng chẳng cảm thấy tin tưởng
ai cả.

Tình trạng cũng là tương tự như một trận bóng đá mà không
có luật lệ và cũng chẳng có trọng tài – nó sẽ kết thúc
với rất nhiều cãi vã và đánh lộn lẫn nhau giữa các cầu
thủ. Kết quả có thể tốt cho những cầu thủ to khỏe nhất,
cứng rắn nhất song lại chẳng hề tốt chút nào cho bất kì ai
khác.

Trong lịch sử, những chính phủ đầu tiên bắt đầu bằng
cách tạo dựng lên quân đội để bảo về người dân trong
nước khỏi những quốc gia láng giềng hiếu chiến. Rồi sau
đó, họ làm ra luật pháp để bảo vệ những người bình
thường khỏi những kẻ lừa đảo và bắt nạt. Sau nữa, họ
bắt đầu mở đường xá, xây trường học và bệnh viện.
Nhưng đến các chính phủ như ngày nay thì họ làm nhiều hơn
thế nhiều.

Vậy thì các chính phủ làm gì ở một đất nước như nước
Úc của chúng ta? Tôi có thể nghĩ được 5 thứ chính.

1. Họ làm luật, và họ lập ra tòa án, cử ra thẩm phán và
thành lập lực lượng cảnh sát để bảo đảm mọi người
tuân thủ pháp luật;

2. Họ cung cấp một số dịch vụ rất quan trọng, như đường
giao thông, trường học, bệnh viện, cứu thương, cứu hỏa,
lực lượng vũ trang, tàu điện, xe buýt và thu gom rác thải;

3. Họ nỗ lực tìm cách quản lí tiền bạc của chúng ta và
khiến cho đất nước trở lên thịnh vượng, phát đạt. Họ
khuyến khích nông dân, chủ nhà máy, công ty khai mỏ và các
doanh nghiệp khác cung cấp công việc tạo ra thực phẩm, hàng
hóa, và các vật chất (ND: vật dụng) mà chúng ta cần sử
dụng – cộng thêm với một số dư ra để bán cho các nước
khác, đổi về những thứ mà nước khác làm ra.

4. Họ nỗ lực hoạch định các thành phố, thị trấn và vùng
đồng quê của chúng ta sao cho ai cũng có không gian để làm
điều họ cần hoặc muốn mà không xâm phạm vào đường của
người khác hay phá hỏng môi trường. Họ nỗ lực bảo đảm
rằng nhà cửa được nhóm lại cùng nhau, tránh xa khỏi tiếng
ồn, các khu công nghiệp có mùi khó chịu và gần với trường
học, cửa hàng, tàu điện, xe buýt, và khu thể thao. Họ bảo
tồn một số vùng nguyên sinh đẹp đẽ nhất.

5. Họ nỗ lực làm trọng tài phân định giữa những người
khác nhau mà nhu cầu và ý muốn xung khắc lẫn nhau.

Chúng ta có các chính phủ bởi vì chúng ta (tất cả mọi
người) cần ai đó khác để quản lí những thứ trên cho chúng
ta trong khi chúng ta xoay xỏa với cuộc sống riêng của chính
mình. Ở nước Úc, các chính phủ làm những việc đó với sự
cho phép của chúng ta; họ làm việc phục vụ cho người dân Úc
– chúng ta là chủ nhân, chứ không phải họ! Cứ vài năm
chúng ta lại có các cuộc bầu cử, trong đó tất cả những
người lớn bỏ phiếu (bầu hoặc chọn) lấy những người làm
những công việc quan trọng này. Những người mà chúng ta bầu
ra biết rằng nếu họ không làm những gì chúng ta muốn, thì
chúng ta chẳng bỏ phiếu cho họ trong lần bầu cử sau.'

Vì vậy, theo cách như thế, chúng ta thực sự đang quản trị
chính chúng ta! Loại hình chính phủ này được gọi là chính
phủ dân chủ.

<em><strong>(Hết phần dịch)</strong></em>

Điều thú vị nữa mình thấy là bên dưới phần text như trên
là một cái bản đồ nước Úc chỉ ra rõ các vùng lãnh thổ
và đảo cùng các khu vực đặc quyền kinh tế (vùng biển và
thềm lục địc Úc có chủ quyền). Phần lục địa nổi thì
tô mầu vàng, còn các vùng nước thì tô mầu xanh. Việt Nam
mình cũng có các khu vực đặc quyền kinh tế, nhưng mình thấy
trên bản đồ thông thường không thể hiện theo kiểu này (mà
thể hiện theo kiểu khó nhìn hơn) hoặc chỉ thể hiện rõ trên
những bản đồ chuyên môn thôi. Mình thấy Việt Nam nên xem xét
học cái này của Úc đấy.

Rồi, mình tạm nghỉ đây, hẹn các bạn các bài sau nha.


<center><img
src="http://phanhai78.files.wordpress.com/2013/05/20130524-195032.jpg"
width="400" /></center>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130524/phan-hai-vi-sao-chung-ta-lai-can-mot-chinh-phu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!