Diên Vỹ chuyển ngữ
Lời người dịch:<i> Không riêng ở Việt Nam, việc đòi hỏi
quyền hiến pháp cũng đang là vấn đề nóng bỏng ở Trung
Quốc với cùng một câu hỏi về quyền lực giữa Đảng CS
trong một nhà nước hợp hiến. Quốc gia này cũng đang xuất
hiện một phong trào về việc đòi hỏi chính quyền phải đi
theo hiến pháp nước nhà và lực đẩy từ giới lãnh đạo
đang ra sức bảo vệ quyền lực của mình. Tình hình của phong
trào hiến pháp và phản ứng từ Đảng Cộng sản của hai
quốc gia thật ngạc nhiên (hay không) lại giống hệt nhau. Kết
quả của cuộc tranh chấp này ở Trung Quốc chắc chắn sẽ có
ảnh hưởng đến vấn đề thay đổi hiến pháp tại Việt Nam,
không ít thì nhiều.</i>
--------------
24.05.2013
<i>Một phong trào đang xảy ra ở Trung Quốc nhằm đòi hỏi
Đảng Cộng sản phải tuân thủ hiến pháp quốc gia khiến cho
giới bảo thủ phản ứng.</i>
Thật khó mà tưởng tượng được được những người viết
blog và tweeter trên hầu hết cả thế giới cùng nhau tham gia vào
một thảo luận hàn lâm đầy hào hứng về "nhà nước hợp
hiến."
Nhưng vào thứ Tư vừa rồi ở Trung Quốc, đấy lại là cụm
từ được tìm kiếm phổ biến trên mạng xã hội nổi tiếng
nhất quốc gia là Sina Weibo (Tân Lang Vi Bác), với hơn 6 triệu
kết quả. Đến hôm thứ Sáu, giới kiểm duyệt của nhà nước
xoá đi gần ba phần tư những ý kiến này, báo hiệu rằng chủ
đề trên không chỉ đơn giản là một quan tâm thuần tuý về
học thuật.
Thật thế, nó đã đặt ra một câu hỏi trọng tâm đối với
tương lai Trung Quốc: Liệu Đảng Cộng sản cầm quyền có thể
tiếp tục nắm giữ quyền lực nếu nó phải tôn trọng Hiến
pháp quốc gia?
"Chủ nghĩa Hiến pháp" đã trở thành từ khoá tại Trung
Quốc trong quá trình cải cách chính trị rộng khắp, bao gồm
nhà nước pháp trị. Khái niệm này là trận chiến giữa hai phe
cấp tiến và bảo thủ nhằm tranh giành ảnh hưởng trong giới
lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản khi chính quyền mới
đang tìm chỗ đứng cho mình ở Bắc Kinh.
Tuần này, trong một loạt những bài viết từ báo chí nhà
nước với ngôn từ mạnh mẽ, giới bảo thủ đã phát động
một cuộc tấn công mới chống lại quan điểm về nhà nước
hiến pháp. Phe cấp tiến phải thoái bộ và mạng Internet bùng
nổ với những phản hồi giận dữ.
"Sau những từ ngữ 'chính phủ hợp hiến' ẩn chứa một
kế hoạch nhằm biến chuyển nền chính trị và thể chế Trung
Quốc," Stephanie Balme, giáo sư luật tại Học viện Nghiên cứu
Chính trị ở Paris nói. "Đó là phương pháp duy nhất để
người dân có thể bàn thảo về chính trị."
<b>Cảnh báo</b>
Tạp chí bán nguyệt san Hồng Kỳ của Đảng Cộng sản hôm
thứ Ba đã phản công bằng một bài báo mang tính lý thuyết
nhằm bác bỏ hình thức nhà nước hiến pháp vì nó "không
phù hợp với các quốc gia xã hội chủ nghĩa." Hệ thống này
"là của chủ nghĩa tư bản và chế độ độc tài tư sản
chứ không phải là thể chế dân chủ nhân dân của Trung
Quốc." giáo sư luật Yang Xiaoqing (Dương Tiểu Thanh) thuộc
Đại học Nhân Dân lập luận.
Ngày hôm sau, Hoàn Cầu Thời Báo, một tờ báo lá cải của
Đảng Cộng sản lại bồi thêm. Chủ nghĩa Hiến pháp chỉ đơn
giản là "một phương pháp mới nhằm ép buộc Trung Quốc đi
theo các hệ thống chính trị phương Tây," bài xã luận trên
tờ báo viết. "Những đòi hỏi của Chủ nghĩa Hiến pháp mâu
thuẫn sâu sắc với Hiến pháp hiện tại của Trung Quốc,"
bài báo bổ sung.
Những chỉ trích mang tính quyền hành này khiến cho giới cải
cách ngạc nhiên. Tân chủ tịch và bí thư Đảng Cộng sản
Tập Cận Bình đã từng khiến họ hi vọng với bài phát biểu
vào tháng Chạp năm trước trong đó ông xem Hiến pháp là "vũ
khí pháp lý để người dân bảo vệ quyền lợi của chính
mình." Ông nói văn bản này phải được áp dụng như thể nó
có "đời sống và quyền lực".
Rồi ba tháng trước đây, chỉ trước khi ông nắm giữ chức
chủ tịch nưóc, ông Tập đã phát biểu tại một hội nghị
cấp cao của Đảng rằng "không một tổ chức hoặc cá nhân
nào được đặt lên trên Hiến pháp hoặc pháp luật," theo
hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã.
"Mọi việc dường như đã thay đổi một cách đường
đột," kể từ sau hội nghị ấy, Zhang Qianfan (Trương Thiên
Phàm), một chuyên gia về luật hiến pháp thuộc Đại học Bắc
Kinh nói, ông cũng là một trong những người lãnh đạo phong
trào hiến pháp ở đây. "Họ đã quyết định chống trả
lại chủ nghĩa hiến pháp, và điều này đánh dấu sự chết
yểu của quá trình cải cách chính trị" trong chính quyền
mới, ông buồn rầu nói.
Tuy nhiên theo những nhà quan sát khác thì trận chiến này vẫn
chưa chấm dứt. "Hiện đang có một làn sóng to lớn quan tâm
đến vấn đề này" trong giới thường dân Trung Quốc về
"khái niệm của một Hiến pháp nhằm giới hạn quyền lực
của nhà nước," David Kelly, nhà sáng lập cơ quan tham vấn
China Policy ở Bắc Kinh. "Và có những người trong giới lãnh
đạo cao cấp đang thấy được điềm báo này."
Các nhà phân tích nói rằng vấn đề Hiến pháp đã trở thành
một điểm nóng vì nó là một tài liệu dân chủ nổi bật. Nó
chỉ không được thực thi kể từ khi được thông qua vào năm
1982.
<b>'Quyền công dân?' Không hẳn vậy.
Có hàng loạt các điều khoản trong Hiến pháp nhằm bảo vệ
các quyền lợi công dân như tự do ngôn luận và lập hội -
những quyền lợi vốn thường xuyên bị vi phạm. Các nhà cải
cách nói rằng họ không muốn gì hơn là lời nói của chính
quyền phải đi đôi với việc làm. "Chủ nghĩa Hiến pháp
chẳng mang ý nghĩa gì hơn ngoài việc thực thi Hiến pháp,"
Giáo sư Zhang nói.
Trọng tâm trong những đòi hỏi của ông là nhà nước phải
chấp hành Điều 5 của Hiến pháp, trong đó có phần nói rằng,
"không một tổ chức hoặc cá nhân nào được quyền ưu tiên
đứng trên Hiến pháp và pháp luật."
Hôm thứ Sáu, nhà đầu tư địa ốc nổi tiếng Ren Zhiqiang
(Nhậm Chí Cường) và cũng là một blogger được rất nhiều
người theo đọc đã đúc kết một cách ngắn gọn trên tài
khoản Weibo của mình rằng "Chủ nghĩa Hiến pháp rất đơn
giản," ông viết. "Nó có nghĩa là đặt quyền lực vào một
cái chuồng và trao chìa khoá cho nhân dân."
Tuy nhiên, đối với những người bảo thủ thì điều này là
không tưởng. Theo quan điểm của giáo sư Yang thì "Hiến pháp
tạo nền tảng căn bản để bảo vệ quyền lãnh đạo của
Đảng Cộng sản," vì thế, đã đặt đảng lên trên Hiến
pháp, bà viết trên tờ Hồng Kỳ.
"Đảng Cộng sản tại vị với quan điểm rằng không ai có
thể giới hạn quyền lực của nó," Tiến sĩ Kelly nói. "Khi
họ nói rằng không ai đứng trên pháp luật, họ không có ý
nói đến quyền lực cốt lõi của đảng," ngay cả nếu
điều này vi phạm những điều khoản của Hiến pháp.
"Mọi thứ đang biến chuyển," Keith Hand, một chuyên gia về
luật pháp Trung Quốc tại Phân viện Luật Hastings thuộc Đại
học California ở San Francisco cho biết. "Hiện đang có xáo
động và tranh cãi lớn tại Trung Quốc về việc làm sao cân
bằng được sự lãnh đạo của đảng căn cứ theo luật pháp
xã hội chủ nghĩa và làm cách nào để tạo chút ý nghĩa cho
các quyền lợi mà Hiến pháp đã đặt ra. Những vấn đề
chính trị cơ bản này vẫn chưa được giải quyết."
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130525/peter-ford-tranh-chap-tai-trung-quoc-ve-viec-dang-cong-san-phai-tuan-thu-hien-phap),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét