Đối với người không chuyên như chúng ta, có lẽ cũng không
cần hiểu "tài khóa" và "tiền tệ" là gì, khác nhau như
thế nào. Khổ nỗi, chúng là những khái niệm cơ bản để
hiểu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy đâu ra tiền để rót
vào bất động sản cũng như lấy đâu ra tiền để giải
quyết đống nợ xấu mà không sử dụng đến ngân sách.
<h2>Tài khóa khác tiền tệ</h2>
Nói một cách đơn giản hóa, Bộ Tài chính lo các "chính sách
tài khóa"; Ngân hàng Nhà nước lo các "chính sách tiền
tệ".
"Chính sách tài khóa" thì liên quan đến việc tăng (giảm)
thuế, tăng (giảm) mức chi tiêu của chính phủ. Chính phủ thu
thuế và các nguồn khác vào ngân sách để có tiền mà chi
tiêu. Chi nhiều hơn thu sẽ dẫn tới bội chi, lúc đó phải vay
tiền về mà tiêu. Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Chính
phủ có thể giảm thuế cho doanh nghiệp và người dân hoặc
tăng đầu tư từ ngân sách nhưng chính sách tài khóa như thế
có giới hạn nhất định vì giảm thuế mãi lấy tiền đâu
để ngân sách đầu tư ra xã hội. Chi tiêu như thế phải
được Quốc hội phê duyệt hàng năm.
"Chính sách tiền tệ" thì liên quan đến lãi suất và nguồn
cung tiền. Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, NHNN có thể
tăng nguồn cung tiền và nhờ đó giảm lãi suất. Lãi suất
giảm thì kích thích doanh nghiệp đầu tư. Nhưng tiền bơm ra
đến một mức nào đó sẽ gây ra lạm phát. Hay nói cách khác
khi lạm phát cao thì NHNN phải tăng lãi suất, giảm cung tiền.
Nay 30.000 tỷ đồng bơm ra thị trường cho người dân vay để
mua nhà và doanh nghiệp vay để xây nhà xã hội là từ bên nào?
Không phải từ bên tài khóa (Bộ Tài chính) vì ngân sách đang
thâm hụt, lấy đâu ra tiền mà bơm cho bất động sản. Mà
lấy từ ngân sách thì phải báo cáo xin phép Quốc hội phiền
phức lắm.
30.000 tỷ đồng này lấy từ NHNN. Vậy câu hỏi là NHNN lấy
đâu ra tiền để làm chuyện này? Câu trả lời rất đơn
giản: NHNN in tiền.
<h2>In tiền như thế nào?</h2>
Ở đây lại cần phải nói cho rõ: Hàng năm NHNN phải in một
lượng tiền giấy nhất định (in tiền theo nghĩa đen) để thay
thế tiền cũ, rách nát và bổ sung vào lượng tiền mặt đang
lưu hành trên thị trường theo kế hoạch đã định trước.
Còn nói NHNN "in tiền" đối với khoản 30.000 tỷ đồng nói
trên là nói theo nghĩa bóng. Không có chuyện máy in chạy rầm
rập in ra chừng ấy tiền mà đơn giản là NHNN ghi có một
khoản tiền như thế cho các ngân hàng tham gia chương trình. Các
ngân hàng lúc này lấy tiền ra để cho vay. Khỏe re!
Nếu mọi việc êm xuôi, 10 năm sau khách hàng trả nợ, ngân
hàng thương mại trả lại cho NHNN, tức xóa đi cái khoản ghi
nợ ngày xưa. Ai nấy đều vui vẻ.
Nhưng sự đời thường không êm xuôi.
Đầu tiên, hành động của NHNN đó gọi chính thức là "tái
cấp vốn", nghe rất mơ hồ, khó hiểu. Thực chất, đây là
cách NHNN cung ứng vốn ngắn hạn và phương tiện thanh toán cho
ngân hàng, đặc biệt khi ngân hàng gặp khó khăn về thanh
khoản. Chú ý đến từ "ngắn hạn" – tức dưới một năm.
Nay NHNN lách chuyện "ngắn hạn" bằng cách quy định:
"<em>Thời hạn tái cấp vốn cho vay hỗ trợ nhà ở từng lần
là 364 ngày và tự động được gia hạn đối với dư nợ tái
cấp vốn còn lại tại thời điểm đến hạn thêm 01 (một)
thời gian bằng thời hạn tái cấp vốn lần đầu. Việc tự
động gia hạn được thực hiện tối đa kéo dài đến ngày
01/6/2023</em>". Cũng thật là khỏe re một kỹ thuật lách
luật!
Thứ hai, luật cũng có nói, để được tái cấp vốn, ngân
hàng phải đem một cái gì đó lên thế chấp với NHNN (như
cầm cố trái phiếu), ở đây không thấy nói yêu cầu gì từ
phía ngân hàng tham gia.
Như đã nói ở trên, tiền bơm vào nền kinh tế như thế sẽ
gây áp lực lên lạm phát và nhiều hệ lụy khác. Còn nhớ các
lần "bù lãi suất 4%" vào năm 2009 đã vừa gây ra lạm phát,
vừa dẫn đến những khoản nợ xấu khổng lồ hiện nay. Giả
thử một tỷ lệ nhất định người vay mua nhà không trả
được nợ, NHNN sẽ gánh khoản lỗ này.
Quan trọng hơn, cái hình thức "tái cấp vốn" dễ dàng như
thế đang được NHNN lạm dụng trong nhiều trường hợp khác
như hứa hẹn cấp 10.000 tỷ đồng tái canh cây cà phê ở Tây
Nguyên. Rồi sắp tới, giải quyết nợ xấu, NHNN cũng sẽ dùng
"chiêu" tái cấp vốn để hóa giải nợ xấu cho các ngân
hàng với khoản tiền dự kiến không còn vài chục ngàn mà có
thể lên cả trăm ngàn tỷ đồng. Biết bao nhiêu tiền sẽ
được "in" ra, biết bao nhiêu rủi ro đang chực chờ phía
trước.
<h2>Mua bán nợ xấu</h2>
Giả thử bạn cho người hàng xóm vay 100 triệu đồng, đến
hạn rồi quá hạn một năm người này vẫn không trả được
nợ, nợ biến thành nợ xấu. Đòi không được, bạn tính
đến chuyện nhờ một công ty dịch vụ chuyên đi đòi nợ thuê
đòi nợ, bên này đòi chi phí đến 50 triệu đồng. Nói cách
khác bạn sẽ "bán" khoản nợ 100 triệu đồng cho công ty
này với giá 50 triệu, vậy còn hơn không đòi được đồng
nào.
Như vậy bán một khoản nợ xấu được bao nhiêu là tùy
thương lượng giữa bạn và công ty đòi nợ, khả năng đòi
khó thì giá còn giảm nữa.
Hôm qua Chính phủ vừa ra nghị định thành lập công ty mua bán
nợ kiểu như thế nhưng có những đặc điểm rất lạ. Theo
dự thảo trước đó, công ty này mua nợ của các ngân hàng
bằng mệnh giá (tức ở đây mua đúng 100 triệu luôn), nhưng
không trả bằng tiền mặt mà trả bằng tờ giấy nhận nợ
(trái phiếu). Xong rồi ngân hàng đem tờ trái phiếu này lên
NHNN, đưa cho NHNN như một dạng cầm cố, NHNN mới đưa cho ngân
hàng một cục tiền ghi trong sổ sách (gọi là tái cấp vốn
như nói ở trên) nhưng cục tiền này không bằng mệnh giá trái
phiếu mà nhỏ hơn (kiểu như 100 triệu nợ, giờ chỉ còn 30
triệu, chẳng hạn).
- Lẽ ra công ty mua bán nợ là nơi định giá khoản nợ
chứ không phải NHNN.
- Công ty mua bán nợ không bỏ tiền ra nên thực tế là
ngân hàng chủ nợ bán nợ cho NHNN, cái công ty mua bán nợ chỉ
là một dạng trung gian.
- NHNN dùng "chiêu thức" tái cấp vốn nên đúng là
không sử dụng ngân sách nhà nước nhưng sẽ phải đảm nhiệm
một mớ tài sản xấu, lại phải tung ra thị trường một
lượng tiền lớn, gây áp lực lên lạm phát.
- Lạ nhất là phát biểu của đại diện NHNN: "Các
doanh nghiệp có nợ xấu bán cho VAMC sẽ được tiếp tục vay
vốn của TCTD theo quy định hiện hành". Nhớ lại ông hàng
xóm trên, lẽ ra phải liệt ông vào dạng khó chơi, bắt ổng
chịu một phần trách nhiệm nay lại cho ông vay tiếp, lại đẻ
ra nợ xấu tiếp.
- Ở trên bạn bán nợ cho công ty dịch vụ, nơi này sẽ
tích cực đi đòi nợ, thu tiền về. Đằng này cái công ty mua
bán nợ sắp được thành lập làm sao có đủ người, đủ kinh
nghiệm và đủ nguồn lực khác để đi đòi nợ. NHNN thì không
thể trực tiếp đi đòi nợ rồi.
- Thực chất đây chỉ là cách tạm thời chuyển nợ
xấu từ ngân hàng qua cái công ty trung gian kia, sổ sách ngân
hàng đẹp lên, hy vọng họ sẽ sẵn lòng cho vay tiếp. Còn cái
cục nợ kia, hy vọng từ từ doanh nghiệp làm ăn khá trở lại
sẽ trả được nợ.
Các tổ chức như IMF từng cảnh báo các ngân hàng trung ương
không nên đảm nhiệm những công việc lẽ ra thuộc bên "tài
khóa" vì làm thế sẽ gây áp lực lên lạm phát, đi ngược
lại vai trò chủ yếu của một ngân hàng trung ương. Thôi đành
quan sát chờ xem NHNN sẽ xoay xở thế nào với lạm phát – gói
bù lãi suất 4% ngày xưa nay trở thành nợ xấu – nợ xấu
được giải quyết bằng tái cấp vốn – để xem nó lại
biến thành cái gì nữa đây.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130522/nguyen-van-phu-nhnn-lay-dau-ra-tien-cho-vay-mua-nha-va-mua-no-xau),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét