<div class="boxright400"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2013/05/24/130524152312_nguyenthihuong_304x171_nguyethihuong_nocredit.jpg"
/><div class="textholder"> Chúng ta có dám "vượt qua cái bóng
của chính mình" bằng việc mạnh dạn gỡ bỏ những gì đang
làm trì trệ sự phát triển và hoà nhập quốc tế"
<em>Nguyễn Thị Hường</em>
</div></div>Sau những cuộc "lấy ý kiến nhân dân" rầm rộ, và
với những bản báo cáo choáng ngợp như 20 triệu lượt ý
kiến của nhân dân, 28,000 hội thảo hội nghị góp ý hiến
pháp từ các cấp các ngành, có lẽ Đảng Cộng sản nghĩ đó
là đủ để tạo cái vỏ bọc dân chủ cần thiết cho dự
thảo Hiến pháp của họ.
Nhưng trong thực tế, những con số đó không thuyết phục
được ai về tính dân chủ của cuộc sửa đổi Hiến pháp và
cũng chẳng nói lên điều gì về "nguyện vọng của đa số
nhân dân".
Cho đến nay Việt Nam vẫn không có truyền thông độc lập,
không có các tổ chức dân sự tự do cũng như các tổ chức
đối lập nên không có kiểm soát và phản biện rộng rãi trong
quá trình "lấy ý kiến" nhân dân.
Kết quả cuộc thu thập các ý kiến về sửa đổi Hiến pháp
do Đảng Cộng sản tiến hành khó có thể được coi là trung
thực.
Kiến nghị 72 và khảo sát trên mạng của trang Cùng viết Hiến
pháp – những ý kiến và khảo sát độc lập – phản ánh
những nguyện vọng trái ngược so với những gì Đảng Cộng
sản đang cố níu kéo, đặc biệt là về điều 4, về vai trò
của quân đội cũng như về quyền tư hữu đất đai và bản
chất của chế độ chính trị.
Tất nhiên, nói về số lượng thì Đảng Cộng sản, với vị
thế độc quyền lãnh đạo cả bộ máy nhà nước từ trung
ương đến địa phương, với nguồn ngân sách và nhân lực
khổng lồ do nhân dân đóng thuế nuôi, áp đảo những khởi
xướng độc lập của những nhóm trí thức ít người và và
không có phương tiện cũng như môi trường chính trị tự do
để vận động cho quan điểm của họ hay thực hiện những
cuộc khảo sát độc lập mang quy mô rộng lớn hơn để rộng
đường dư luận.
Chúng ta đang thấy một cuộc cạnh tranh về tư tưởng hiến
pháp và chính trị trong đó xã hội đang lép vế trước thiểu
số cầm quyền.
<strong>
Phúc quyết và sửa hệ thống</strong>
Tôi vẫn cho rằng nếu không có một cuộc phúc quyết hiến
pháp minh bạch, dân chủ thì mọi sửa đổi Hiến pháp chỉ là
vô nghĩa, tốn tiền bạc của nhân dân một cách vô ích.
Tôi nhấn mạnh yếu tố "minh bạch" và "dân chủ" bởi tôi
biết rằng có những người quan ngại rằng một cuộc phúc
quyết hiến pháp trong tình trạng không có tự do chính trị như
hiện nay có thể củng cố quyền lực và tính chính danh của
chế độ thay vì thực sự phản ánh ý nguyện của nhân dân
một cách trung thực. Nhưng chúng ta cần phân biệt giữa nguyên
tắc và phương thức tiến hành.
Về mặt nguyên tắc, chúng ta cần thống nhất rằng phúc quyết
Hiến pháp là điều kiện để Hiến pháp thực sự là khế
ước xã hội qua đó nhân dân trao quyền cho nhà nước. Có
những Hiến pháp dân chủ mà không quy định phúc quyết hiến
pháp, đúng vậy.
Nhưng đó là những quốc gia đã có dân chủ, Quốc hội hay cơ
quan lập hiến trong thể chế chính trị của họ do nhân dân
bầu ra qua bầu cử tự do, công bằng, đại diện cho quốc dân
và chịu trách nhiệm trước quốc dân của họ. Đó là điều
Việt Nam chưa có.
Và phúc quyết Hiến pháp là một cơ hội trong thời điểm
hiện tại để nhân dân Việt Nam bày tỏ nguyện vọng về
những vấn đề chính trị căn bản nhất của quốc gia.
Sau khi thống nhất về nguyên tắc như vậy, việc tổ chức như
thế nào để cuộc trưng cầu dân ý được minh bạch, dân
chủ, là điều quan trọng cần bàn. Những người lãnh đạo
thức thời trong Đảng Cộng sản nên ngồi lại cùng giới trí
thức, đảng viên cấp tiến, và cả những tổ chức đối
lập, để bàn thảo và thương lượng những điều kiện tiến
hành cuộc phúc quyết Hiến pháp.
Đó là cách khôn ngoan để họ vừa có thể đáp ứng nguyện
vọng của nhân dân, vừa giữ thế chủ động và thể diện
để có cơ may bảo đảm vị thế chính trị của họ trong
tương lai. Vị thế chính trị của họ trong tương lai chỉ có
thể dựa vào sự đồng thuận của nhân dân mà thôi.
Tất nhiên, thay đổi Hiến pháp không phải là tất cả những
gì Việt Nam cần. Chẳng ai ngây thơ đặt niềm tin vào những
điều kỳ diệu nào đó mà một cơ chế hiến pháp dân chủ
sẽ tự động mang lại cho Việt Nam.
Đất nước cần rất nhiều cải cách trên nhiều phương diện,
giáo dục, kinh tế, y tế; cần những người có tâm, có tài,
có trách nhiệm để thực hiện các cải cách đó một cách
khôn ngoan và hữu hiệu. Pháp luật chỉ là một phần của
những gì Việt Nam cần mà thôi.
Tuy vậy, đất nước nào cũng cần một hệ thống pháp luật
chuẩn mực, một cơ chế nhà nước dân chủ quy định trong
bản Hiến pháp để tiến hành những cải cách khác một cách
hiệu quả với sự đóng góp của những người hiền tài. Như
nhiều người đã nói: vấn đề của Việt Nam là vấn đề cơ
chế, là "lỗi hệ thống." Mà viết lại Hiến pháp chẳng
phải là tổ chức lại hệ thống quyền lực nhà nước đó hay
sao?
<strong>
Cơ hội đoàn kết</strong>
Sửa đổi hiến pháp còn có thể là cơ hội để những người
Việt Nam cả trong lẫn ngoài đảng, cả giới lãnh đạo lẫn
đối lập, cả trí thức và người dân thường suy nghĩ sâu
sắc về những nguyên tắc và giá trị nền tảng kết nối
chúng ta như một xã hội, một cộng đồng, một quốc gia, lên
tiếng thể hiện sự đồng thuận về những giá trị và nguyên
tắc đó và hiến định chúng.
Nếu vẫn còn sự bất đồng về những hệ giá trị căn bản
nhất - chất keo gắn bó chúng ta với tư cách là những thành
viên của cùng một cộng đồng, liệu những lời kêu gọi
đoàn kết, hòa hợp, phát triển, có thực hiện được hay
không?
Điều gắn bó người Việt chúng ta là gì? Là một ý thức hệ
ngoại lai hay những giá trị tư tưởng nhân bản, bao dung, như
sự tổng hòa tam giáo đồng nguyên là một niềm tự hào và là
một ví dụ? Là rập khuôn giáo điều an phận hay tinh thần ham
học hỏi và dám "ra biển lớn"?
Là một thể chế chính trị tập quyền áp đặt hay một cơ
chế hạn chế quyền lực nhà nước, một xã hội dân sự
đầy khí lực và một hệ thống khuyến khích người tài tham
gia quản trị quốc gia?
Chúng ta có dám "vượt qua cái bóng của chính mình" bằng việc
mạnh dạn gỡ bỏ những gì đang làm trì trệ sự phát triển
và hoà nhập quốc tế của quốc gia, và đặt nền tảng là
những nguyên tắc mới, những hệ giá trị cầu thị mới trong
bản khế ước xã hội – Hiến pháp?
Chúng ta sẽ làm thế nào để bước cái bước tiến "vượt
qua cái bóng của chính mình" đó mà không lặp lại những sai
lầm lịch sử gây thêm chia rẽ, thù hận hay nghi kỵ giữa
người Việt lẫn nhau? Không một cá nhân hay một nhóm người
nào trong xã hội có thể áp đặt câu trả lời cho những câu
hỏi quá lớn đó.
Đó phải là một câu trả lời đồng thanh, tập thể, sau một
cuộc thảo luận công khai, tự do, bởi toàn thể công dân Việt
Nam qua một cuộc trưng cầu ý dân dân chủ và minh bạch.
Hiến pháp không chỉ là một điều luật thông thường.
Có học giả đã nói rằng Hiến pháp là một bộ luật chính
trị. Đảng Cộng sản Việt Nam đừng cho rằng họ có thể làm
ngơ trước những đòi hỏi về chính trị của người dân
Việt Nam thể hiện qua những cuộc thảo luận trên truyền
thông xã hội và các kiến nghị về Hiến pháp.
Làm ngơ trước những đòi hỏi về Hiến pháp đồng nghĩa với
việc làm ngơ trước những đòi hỏi ôn hòa về chính trị. Mà
ý dân là nền tảng của quyền lực chính trị của một chế
độ.
Đảng Cộng sản Việt Nam có sự lựa chọn giữa một cải
cách ôn hòa và củng cố vị thế chính trị của họ thông qua
việc cải tổ hiến pháp, hoặc tiếp tục thách thức sức
mạnh tiềm ẩn của nhân dân, vốn chỉ bùng phát khi giới lãnh
đạo mà họ từng kỳ vọng không còn lắng nghe họ nữa.
<em>Bài viết thể hiện quan điểm riêng của cô Nguyễn
Thị Hường, nghiên cứu sinh Luật, Đại học Indiana, Hoa
Kỳ.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130525/nguyen-thi-huong-dang-chua-ra-khoi-cai-bong-cua-minh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét