<blockquote><em>"...mặc cho thiêng hay không, ở chùa nhà hay chùa
chợ, chỉ muốn lưu ý các cụ rằng, Bụt trước sau vẫn là
một người đàn ông ngoại quốc."</em></blockquote>
<em>Trao đổi về bài viết "Hiện tượng Nick Vujicic bóc trần
thói sính ngoại của người Việt?" của tác giả Phan Anh.
http://www.reds.vn/index.php/thoi-su/cong-dong-mang/4424-hien-tuong-nick-vujicic-va-thoi-sinh-ngoai-cua-nguoi-viet
</em>
<strong>Cách tiêu tiền của Tôn Hoa Sen</strong>
Trong bài viết của mình tác giả Phan Anh đã đưa ra con số 32
tỷ đồng, được cho là chi phí Tôn Hoa Sen bỏ ra để tổ
chức các sự kiện liên quan đến Nick ở Việt Nam.
Không khẳng định trực tiếp nhưng có thể thấy được tác
giả cho rằng có vấn đề không ổn trong cách tiêu tiền của
công ty này, theo một số lập luận về lý do như sau:
<strong>Đầu tiên</strong>, tác giả gắn số tiền trên với hoàn
cảnh kinh tế đất nước:
<em>"32 tỷ đồng, một con số khổng lồ trong thời điểm
hiện tại, khi mà các doanh nghiệp đang lao đao vì khủng hoảng
kinh tế và người dân cũng đang ngập chìm trong khó khăn"</em>
Câu hỏi đặt ra là, Tôn Hoa Sen có trách nhiệm gì trong cuộc
khủng hoảng này không hoặc có phải đã khiến người dân
'ngập chìm trong khó khăn' chăng? Nếu câu trả lời là
không, vậy việc tiêu tiền của Tôn Hoa Sen có liên quan gì
đến tình cảnh kinh tế quốc gia.
<strong>Thứ hai</strong>, tác giả cho rằng:
<em>"Bởi những người khuyết tật Việt Nam cần những sự
giúp đỡ thiết thực hơn là những "cú hích" về tinh thần
mà Nick đã mang tới."</em>
Không rõ sự thiết thực mà tác giả muốn nói đến là gì?
Tiêu chí nào để đánh giá sự thiết thực đó? Khi đặt sự
thiết thực trong so sánh với 'cú hích tinh thần', phải
chăng tác giả đang cho rằng chỉ có 'vật chất' – tiền
hoặc quà, là thiết thực đối với người khuyết tật?<em>
</em>
Bên cạnh đó, lập luận này đặt trên tiền đề là đối
tượng duy nhất mà sự kiện này hướng đến là người
khuyết tật ở Việt Nam, trong khi đó, hoàn toàn có thể Tôn Hoa
Sen muốn hướng đến cả những người không khuyết tật –
những người đang mong muốn nhận được cảm hứng để vận
động cơ thể lành lặn một cách có ích hơn.
<strong>Sau cùng</strong>, tác giả đưa ra lời khuyên cho Tôn Hoa
Sen,
"<em>Tuy nhiên, tôi cứ nghĩ nếu Hoa Sen chịu bỏ ra phân nửa
số tiền đó thôi, để giúp đỡ những gương mặt khuyết
tật tài năng vươn lên... thì họ vẫn có thể tạo được
một chiến dịch PR vừa thành công cả về mặt truyền thông
lẫn ý nghĩa xã hội."</em>
Tôi nghĩ rằng tác giả đã có sự nhầm lẫn khi đặt đối
xứng giữa 'truyền thông' và 'ý nghĩa xã hội' để suy
ra là, Tôn Hoa Sen, qua sự kiện vừa rồi, chỉ đạt được
'mặt truyền thông' mà thất bại ở về 'ý nghĩa xã
hội'.
Nhưng, lưu ý rằng, 'truyền thông' là một phương tiện, còn
'ý nghĩa xã hội' thuộc về phạm trù mục đích. Tôn Hoa Sen
dùng 'truyền thông' để đạt được 'ý nghĩa xã hội';
ý nghĩa này có thể lớn – nhỏ tùy vào đánh giá của mỗi
người, song thật khó có thể phủ nhận sự tồn tại của nó
trong sự kiện vừa qua của họ.
Với đề nghị rằng, Tôn Hoa Sen nên <em>'</em><em>bỏ ra phân
nửa số tiền đó thôi, để giúp đỡ những gương mặt
khuyết tật tài năng vươn lên'</em> thì mới có thể đạt
được '<em>ý nghĩa xã hội'</em>, tác giả, một lần nữa,
đã đánh đồng một phương tiện cụ thể (ở đây là tặng
quà-tiền) với mục đích (ý nghĩa xã hội), đồng thời ưu
việt hóa phương tiện này so với những phương tiện khác
(chẳng hạn như truyền thông) – điều rõ ràng không hợp lý
trong thời đại thông tin ngày nay, khi mà truyền thông đại
chúng có vai trò quyết định đối với nhận thức và hành vi
của con người.
Thử đặt một giả thiết: sự kiện của Tôn Hoa Sen dẫu không
giúp người khuyết tật có thêm một đồng nào, song có thể
thay đổi nhận thức của những người lành lặn theo hướng
từ bỏ sự kỳ thị, đồng thời khuyến khích sự cảm thông
với họ. Nhận thức xã hội từ đó sẽ chuyển biến, và khả
năng có được những chính sách xã hội tốt cho người khuyết
tật sẽ cao hơn. Nếu vậy, liệu có thể khẳng định rằng
những sự kiện kiểu này hoàn toàn không 'thiết thực' và
không có 'ý nghĩa xã hội' chăng?
<strong>Quyền được tiêu tiền tự do </strong>
Thực ra, tồn tại một vấn đề lớn hơn, ngụ ý trong bài
viết của tác giả, vốn được nhiều người đồng tình, song
lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với đời sống tự do đang
dần bắt rễ vào xã hội Việt Nam. Đó là, việc chất vấn
đạo đức đối với cách chi tiêu của người khác.
Với số tiền Tôn Hoa Sen bỏ ra, tác giả nhìn nhận, "<em>32
tỷ đồng, một con số khổng lồ trong thời điểm hiện tại,
khi mà các doanh nghiệp đang lao đao vì khủng hoảng kinh tế và
người dân cũng đang ngập chìm trong khó khăn"</em>
Với các bạn trẻ dự khán, tác giả viết ,<em>"nhưng nhiều
bạn trẻ sẵn sàng bỏ 2 triệu để nghe Nick nói chuyện về
nỗi khổ, về nghị lực sống... trong khi họ sẵn sàng bĩu môi
và không thèm bố thí một đồng cho người ăn xin tàn
tật."</em>
Những chất vấn kiểu này vừa nguy hiểm vừa nguy hại. Nguy
hại vì nếu được nhân rộng, không sớm thì muộn sẽ dẫn
xã hội đến bình quân chủ nghĩa. Nguy hiểm vì nó dễ thu hút
số đông, bởi tính chất cảm tính của nó phù hợp với bản
năng khao khát bình đẳng tuyệt đối nơi con người.
Lưu ý rằng, trừ phi chứng tỏ được tiền bạc của một ai
đó có được là do phạm pháp, hoặc việc tiêu tiền của
người đó gây hại đến quyền lợi của người khác, chúng ta
không được quyền chất vấn hay đặt ra vấn đề đạo đức
đối với cách họ xài tiền. Đây là cách ứng xử trong một
xã hội tự do và tôn trọng lẫn nhau.
Nhớ rằng, việc thực hiện quyền tự do của một số cá nhân
đôi khi tạo ra những thứ không đẹp trong mắt bạn, nhưng
điều đó không có nghĩa là chúng thực sự xấu. Và, ngoài sự
thăng tiến tự do của mỗi cá nhân, xã hội sẽ không có cách
nào tìm được sự thăng tiến thực sự cho nó.
<strong>"Sản phẩm truyền thông", "Sính ngoại" hay một
căn bệnh khác</strong>
Trong bài viết, tác giả khẳng định <em>"Nói đơn giản hơn,
Nick cũng chỉ là một sản phẩm truyền thông"</em>. Chúng ta
hiểu nhận xét này như thế nào?
Truyền thông là sự truyền đạt thông tin giữa người với
người thông qua nhiều phương tiện và cách thức khác nhau.
Với nghĩa này thì không chỉ Nick mà tất cả chúng ta đều là
sản phẩm truyền thông, của nhau và trong nhau. Song, như thế
thì chẳng có gì đáng nói, và có lẽ, đây không phải là
điều tác giả muốn ngụ ý.
Liên hệ với các nội dung khác trong bài, có lẽ tác giả cho
rằng Nick không quá đặc biệt, ít ra là so với những người
khuyết tật nổi tiếng khác của Việt Nam, nhưng chỉ nhờ các
cơ quan truyền thông mà nhận được sự chú ý.
Thật khó và đồng thời cũng thật nhẫn tâm, nếu những
người lành lặn, ngồi đo đếm xem ai đặc biệt hơn ai, Nick
hay những người khuyết tật có tiếng ở Việt Nam như Nguyễn
Ngọc Ký, Nguyễn Công Hùng, Phạm Thị Thu.
Song cần lưu ý rằng, nếu coi Nick là sản phẩm của truyền
thông thì ba người khuyết tật Việt Nam kể trên cũng vậy.
Cũng đã có những cơ quan truyền thông đưa câu chuyện của
họ đến với chúng ta, để giờ đây chúng ta biết và bàn về
họ. Nếu có một điều gì khác biệt thì đó là những cơ quan
truyền thông khai thác chuyện của Nick đã biết cách 'kể'
hay hơn, bằng một cách làm việc hiệu quả hơn so với các cơ
quan 'truyền thông' chuyện của Nguyễn Ngọc Ký, Nguyễn Công
Hùng, Phạm Thị Thu.
<strong>Chuyển qua chuyện sính ngoại</strong>, xin bàn đôi chút
về nguồn gốc của tâm lý này. Con người nhìn chung khi được
lựa chọn sẽ tìm đến cái tốt hơn. Nếu chúng ta đồng ý
với nhau rằng, Việt Nam là một nước chậm tiến về mọi
mặt so với nhiều nước trên thế giới, chúng ta sẽ dễ dàng
giải thích được tâm lý này. Nói gọn hơn, cũng như bao dân
tộc khác, người Việt Nam 'sính' cái tốt hơn, và trong đa
số trường hợp, chẳng may, cái tốt hơn đó có xuất xứ
ngoại quốc.
Nhưng theo tôi, dường như có một vấn đề sâu xa hơn trong
cách nhìn nhận câu chuyện của Nick.
Nhìn Nick, quả tình tôi chỉ thấy một phận người bẩm sinh
bất hạnh song nhờ nghị lực đã vượt qua được số phận
để góp ích cho đời. Tôi chẳng quan tâm anh ta là người
nước nào, trước mắt tôi độc nhất một thân phận.
Rõ ràng, đang có một cái lăng kính 'quốc gia-dân tộc'
được đặt ra trước mắt nhiều người trong số chúng ta khi
nhìn bất kỳ con người hay sự việc nào trên đời.
Dường như nhiều người trong chúng ta mắc một căn bệnh khác,
có liên quan đến dân tộc chủ nghĩa, mà tôi cho rằng đáng lo
hơn thói 'sính ngoại' rất hợp lý nói trên.
Cuối cùng, khi nghe tác giả chỉ dẫn đến truyền thống,
<em>"các cụ ta nói cấm có sai, Bụt chùa nhà không thiêng là
vậy...," </em>tôi tự hỏi rằng không biết ông bà của tôi
có từng nói câu này hay không. Song, mặc cho thiêng hay không, ở
chùa nhà hay chùa chợ, chỉ muốn lưu ý các cụ rằng, Bụt
trước sau vẫn là một người đàn ông ngoại quốc.
<center><img
src="https://fbcdn-sphotos-g-a.akamaihd.net/hphotos-ak-prn2/970720_651388334876063_1719373214_n.jpg"
alt=""></center>
<center>Nick Vujicic. Nguồn: Vnexpress.vn</center>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130524/nguyen-anh-tuan-nick-va-vai-chuyen-khac),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét