Dân Luận: Hoàng Xuân Phú - Quốc hiệu nào hội tụ lòng Dân?

Lẽ ra ta không cần phải tốn quá nhiều thời gian để bàn
luận về quốc hiệu, bởi đó là một chuyện đơn giản. Không
gì đơn giản hơn việc chọn một tên thật… đơn giản và
mộc mạc, để dễ được đa số Nhân dân chấp nhận, và bền
vững với thời gian. Vấn đề chỉ trở nên rắc rối khi muốn
dùng quốc hiệu để trang điểm, hay cố gói ghém vào đó thiên
hướng chính trị, và trở thành phức tạp hơn vì phải né
tránh những tì vết của lịch sử. Khi đã lâm vào trạng thái
rắc rối và phức tạp, thì gỡ ra cũng không dễ. Mục đích
của bài viết này là chia sẻ mấy ý kiến, nhằm góp phần
lựa chọn một quốc hiệu hợp lý.

1. Tiêu chí cho quốc hiệu

Để nội dung thảo luận không quá tản mạn, xin đề xuất
bốn tiêu chí, mà quốc hiệu cần thỏa mãn.

Tiêu chí 1: Quốc hiệu không được chứa đựng những
khái niệm trái ngược với thực trạng của Đất
nước. Yêu cầu tưởng chừng hiển nhiên này thường
bị vi phạm, khi người ta muốn dùng quốc hiệu để trang
điểm cho chế độ. Chọn tên thế nào cho hay là một chuyện
thường tình, nhưng khi tên hay đến mức… trái ngược hẳn
với thực trạng thì lại trở thành trớ trêu. Cũng giống như
việc bố mẹ đặt tên con là "Thiên Tài" hay "Hoa
Hậu", trong khi đứa trẻ lại không may bị thiểu năng trí
tuệ, hay bị dị tật giữa mặt, thì cái tên quá hay kia chỉ
khiến nó càng hay bị người đời châm chọc mà thôi. Hai mĩ
từ được ưa dùng để đưa vào tên nước là "Dân chủ"
và "Nhân dân". Oái oăm thay, ở những quốc gia mà dân
chủ đã trở thành hiển nhiên và Nhà nước thực sự là
"của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân", thì hai từ
"Dân chủ" và "Nhân dân" không xuất hiện trong quốc
hiệu – Điều đó cũng chẳng cần thiết vì "hữu xạ tự
nhiên hương". Ngược lại, ở nhiều quốc gia mà tính từ
"Dân chủ" hay danh từ "Nhân dân" được gán vào
quốc hiệu, thì dân chủ hay bị chà đạp và Nhân dân hay bị
coi thường, mà một trong những ví dụ điển hình là chế độ
diệt chủng mang tên "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Campuchia_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7">Camphuchia
Dân chủ</a>" của Khmer Đỏ. Những mĩ từ kiểu ấy
không lừa được ai, không thể ngụy trang để che lấp thực
tế phũ phàng. Chúng không chỉ gây cảm giác mỉa mai, mà còn
làm cho người dân cảm thấy bị xúc phạm, như thể bị nhà
cầm quyền coi thường và thách thức. Đưa vào tên nước
những giá trị không tồn tại trên thực tế là giả dối. Khi
giả dối tràn lan đến mức phơi ra cả tên nước, thì đạo
đức càng dễ lụn bại, giáo dục càng dễ suy đồi, và Đất
nước càng khó phát triển lành mạnh.

Tiêu chí 2: Quốc hiệu không được gây ảnh hưởng xấu
cho lợi ích của Dân tộc, của Nhân dân. Tiêu chuẩn này
rõ ràng đến mức không cần phải giải thích thêm. Chỉ xin
nhấn mạnh rằng: Để sớm đạt được mục tiêu Dân giàu,
Nước mạnh, thì phải thực tâm đoàn kết toàn Dân, nhằm huy
động sức mạnh của toàn thể cộng đồng người Việt. Chính
vì vậy, quốc hiệu không được gây cản trở cho quá
trình hòa giải và hòa hợp Dân tộc.

Tiêu chí 3: Quốc hiệu cần tránh gây phản cảm.
Phản cảm không phải do nó chứa đựng
những từ có nghĩa xấu, vì thông thường chỉ những khái
niệm được coi là tốt đẹp mới được lựa chọn để đưa
vào quốc hiệu. Thế nhưng, nếu khái niệm đẹp đẽ nào đó
đã bị gắn với một giai đoạn lịch sử bi thương, thì nó
gợi lại những kỷ niệm buồn. Mặc dù "Nhân dân" là
một trong những danh từ được trân trọng nhất, nhưng người
dân các nước Ba Lan, Bun-ga-ri, Hung-ga-ri… chẳng muốn tiếp
tục lưu giữ nó trong tên nước, sau khi đã xóa bỏ các chế
độ mang tên <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Republic_of_Poland">Cộng hòa
Nhân dân Ba Lan</a>, <a
href="https://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Republic_of_Bulgaria">Cộng
hòa Nhân dân Bun-ga-ri</a>, <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Republic_of_Hungary">Cộng
hòa Nhân dân Hung-ga-ri</a>… Mặc dù "Dân chủ" là một
trong những tính từ đẹp nhất, nhưng người Camphuchia khó có
thể chấp nhận để nó tái xuất hiện trong tên nước của
họ, sau khi đã trải qua thảm họa diệt chủng dưới chế độ
Khmer Đỏ man rợ mang tên "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Campuchia_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7">Camphuchia
Dân chủ</a>". "Xã hội chủ nghĩa" vốn là một
từ đẹp, thể hiện giấc mơ về một xã hội công bằng,
nhưng trên thực tế thì nó lại bị bôi nhọ bởi các chế
độ độc tài chuyên chế, và bị nhuốm máu của hàng chục
triệu người đã chết oan ức dưới thời Stalin, Mao Trạch
Đông, Pol Pot… Trải qua những cơn ác mộng như vậy, các nạn
nhân sẽ cảm thấy rùng mình khi phải nghe lại những mĩ từ
đã từng bị lạm dụng để hóa trang cho tội ác. Vì vậy,
cần tránh dùng những từ đã trở nên phản cảm để đặt
tên nước.

Tiêu chí 4: Quốc hiệu cần được Nhân dân chấp thuận.
Đất nước là của chung, chứ không phải của riêng ai.
Vì vậy không ai có đặc quyền đơn phương quyết định tên
nước. Hiển nhiên là khó có thể chọn được một cái tên
để tất cả mọi người đều thích, nên không thể cầu
toàn. Nhưng nếu chỉ đưa vào quốc hiệu những giá trị phổ
cập, những khái niệm mang tính hiển nhiên, thì dễ được đa
số Nhân dân chấp nhận (ít nhất là không phản
đối). Ví dụ: Có thể coi "Cộng hòa" là một khái
niệm mang tính hiển nhiên (vì đa số nhân dân Việt Nam không
muốn trở lại chế độ quân chủ), nhưng "Xã hội chủ
nghĩa" thì không thuộc vào phạm trù ấy. Có thể "Xã
hội chủ nghĩa" là tình yêu chân thành của một số
người, nhưng tên nước không phải là nơi để thể hiện
tuyên ngôn tình yêu của họ. Không nhất thiết phải trưng ra
mọi thứ mình yêu, bởi điều đó cũng ngộ nghĩnh như việc in
lên danh thiếp danh sách tình nhân. Mặt khác, họ yêu gì thì
cứ việc yêu, nhưng không thể ép toàn Dân phải cùng yêu thứ
đó, bởi điều ấy cũng phi lý như việc họ ép tất cả mọi
người phải cùng yêu vợ hay tình nhân của riêng họ vậy.

Thiết nghĩ, bốn tiêu chí kể trên là hợp lý, không hề quá
cao, mà có thể coi là tiêu chuẩn tối thiểu đối với quốc
hiệu. Sau đây, ta sẽ dựa vào chúng để đánh giá quốc hiệu
hiện thời và đề xuất quốc hiệu thay thế.

2. Quốc hiệu hiện thời

Năm 1976 nước Việt Nam tái thống nhất, lấy quốc hiệu là
"<a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam">Cộng
hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam</a>". Từ "Xã hội
chủ nghĩa" được sao chép từ tên của một số quốc gia,
như <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4">Liên bang
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết</a>, <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Socialist_Republic_of_Romania">Cộng hòa
Xã hội chủ nghĩa Romania</a>, <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a">Cộng
hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc</a>... Điều đó không chỉ
để phân biệt với ba quốc hiệu đã từng tồn tại trên
đất Việt là "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>", "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" và "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam">Cộng
hòa Miền Nam Việt Nam</a>", mà còn để thể hiện con
đường do giới lãnh đạo của <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam">Đảng
Cộng sản Việt Nam</a> (ĐCSVN) đã chọn cho Dân tộc.

Có lẽ khi ấy không có nhiều người công khai phản đối sự
lựa chọn này. "Bên thắng cuộc" thì tin tưởng vào sự
sáng suốt của những người đã lãnh đạo thắng lợi hai
cuộc chiến tranh chấn động địa cầu, và cuộc sống no đủ
ở <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4">Liên Xô</a>
và các nước Xã hội chủ nghĩa Đông Âu (như đã được
truyền tụng) là niềm mơ ước của hàng triệu người đã
phải chịu đói khổ suốt mấy chục năm chiến tranh. "Bên
thua cuộc" thì nghĩ mình buộc phải chấp nhận, chứ không
được quyền tham gia lựa chọn.

Cuộc sống khắc nghiệt đằng đẵng những năm 80 của thế
kỷ 20 khiến người người bừng tỉnh khỏi giấc mộng, và
thảng thốt tự hỏi: Chẳng nhẽ "Xã hội chủ nghĩa" là
thế này sao?

Rồi <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4">Liên Xô</a>
và hệ thống các nước Xã hội chủ nghĩa Đông Âu đồng
loạt sụp đổ. Chính Nhân dân (của các nước đó) đã đứng
lên xóa bỏ cái chế độ mà họ từng kỳ vọng, nhưng rồi
quá thất vọng. Đối với hầu hết các nước trên Thế giới,
cuộc thí nghiệm quy mô, tốn kém mồ hôi và xương máu có một
không hai trong lịch sử nhân loại đã kết thúc. Mấy chế độ
mang danh "Xã hội chủ nghĩa" còn sót lại bơ vơ với câu
hỏi "đi đâu, về đâu".

Thực tế phũ phàng có sức thuyết phục mạnh hơn mọi lý
thuyết, khiến những người bảo thủ nhất trong bộ máy cầm
quyền ở Việt Nam cũng phải nhận ra rằng lối thoát duy nhất
là phải "đổi mới", tức là phải dứt khỏi những ràng
buộc lý luận quá giáo điều. Như người mới tập bơi, lúc
đầu chỉ dám mon men cạnh con tàu đang chìm dần. Nhưng rồi
chới với trong sóng nước, đành phải bám vào bất cứ vật
nào trôi nổi trong tầm với, miễn là còn có thể lềnh bềnh
trên mặt nước. Sau hơn hai mươi năm trôi dạt, giờ đây đã
mất hút bóng tàu xưa, chỉ còn lại kẻ ngơ ngác kiếm tìm
"định hướng". Tuy điệp khúc "Xã hội chủ nghĩa"
vẫn còn vang lên đâu đó, nhưng với lý lẽ vu vơ như trong cơn
mê sảng. Nếu tỉnh táo tìm kiếm từ Bắc vô Nam, thì không
thể tìm được bất cứ biểu hiện tích cực nào trong thực
tế cuộc sống, để chứng tỏ rằng xã hội này cũng có
những nét tốt hơn so với xã hội tư bản phát triển. Những
giá trị tốt đẹp từng được gán cho "Xã hội chủ
nghĩa" ngày càng vắng bóng, dần bị triệt tiêu. Thay vào
đó, những biểu hiện vốn được coi là đặc trưng xấu của
chế độ phong kiến và của chủ nghĩa tư bản hoang dã ngày
càng lấn át: Tham nhũng lộng hành, bất công ngự trị, bóc
lột trắng trợn, thất nghiệp tràn lan... Quốc hiệu hiện
thời trở nên cô đơn giữa lòng Dân tộc, vì nó chứa đựng
tính từ "Xã hội chủ nghĩa", đã trở nên xa lạ
và hoàn toàn trái ngược với thực trạng của Đất nước. Vì
vậy, theo Tiêu chí 1, đã đến lúc chúng ta phải chia tay với
quốc hiệu "Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam", để
sống thật hơn với lòng mình. Nếu ai đó thực tâm yêu Chủ
nghĩa xã hội với tư cách một lý tưởng tốt đẹp, thì
lại càng phải đấu tranh đòi bỏ quốc hiệu hiện thời, bởi
việc gắn tính từ "Xã hội chủ nghĩa" với tình trạng
tệ hại hiện nay chỉ có tác dụng bôi nhọ Chủ nghĩa xã
hội mà thôi.

Có ý kiến chỉ đạo rằng cần tiếp tục duy trì quốc hiệu
hiện nay để "thể hiện rõ mục tiêu phấn đấu của
Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta về con đường đi lên Chủ
nghĩa xã hội". Mục tiêu nào? Nếu là mục tiêu cuối cùng
của ĐCSVN thì là tiến lên Cộng sản chủ nghĩa, vậy
thì tại sao không đổi tên nước thành "Cộng hòa Cộng sản
chủ nghĩa Việt Nam"? Nếu là mục tiêu trước mắt thì chỉ
là "quá độ" hay "định hướng Xã hội chủ nghĩa",
vậy thì tại sao không đổi tên nước thành "Cộng hòa Quá
độ Xã hội chủ nghĩa Việt Nam" hay "Cộng hòa Định
hướng Xã hội chủ nghĩa Việt Nam"? Thực ra, mục tiêu
hiện nay của giới cầm quyền chỉ đơn thuần là duy trì chế
độ độc đảng bằng mọi cách. Vậy thì, nếu muốn "thể
hiện rõ mục tiêu phấn đấu của Đảng", tại sao không
chọn quốc hiệu là "Cộng hòa Độc đảng Việt Nam" cho
trung thực? Đặt các câu hỏi như vậy để thấy rõ hơn sự
ngụy biện, khi vin vào mục tiêu phấn đấu để duy trì quốc
hiệu hiện thời.

Mục tiêu càng cao xa thì càng có thể sai, có thể nhầm. Nếu
muốn thì cứ việc âm thầm mà theo đuổi, như người lính ra
trận giữ bí mật mục tiêu. Tại sao cứ phải bô bô, nói thay
làm, rồi gán cái mục tiêu đã lộ rõ là vô vọng vào cả tên
nước, tạo cớ trói buộc quyền tìm tòi, lựa chọn và khả
năng sáng tạo của Nhân dân, cản trở bước tiến của Dân
tộc?

Chủ nghĩa xã hội chỉ là mục tiêu phấn đấu của ĐCSVN,
nhưng lại được gán bừa cho nguyện vọng của Nhân dân. Đó
là một sự xúc phạm, thể hiện tập quán coi thường Nhân
dân. Khi cuộc thử sức đã ngã ngũ trên phạm vi Thế giới, mà
vẫn dai dẳng bám lấy ảo vọng "Xã hội chủ nghĩa"
được cóp nhặt từ con tàu đã chìm nghỉm mang tên Liên Xô,
thì chẳng thể hiện được lòng trung thành, mà chỉ chứng tỏ
sự trì trệ, bảo thủ và khả năng nhận thức thời cuộc quá
kém cỏi. Điều đó chỉ khiến Dân thêm xa và càng coi thường
giới lãnh đạo, ảnh hưởng xấu tới hiệu quả điều hành
của chính quyền.

Giờ đây, bao người sinh ra, lớn lên và được đào tạo trong
chế độ này đã mất hẳn niềm tin vào Chủ nghĩa xã
hội. Những người từng ở bên kia chiến tuyến và con em
họ lại càng khó chia sẻ với lý tưởng "Xã hội chủ
nghĩa". Do đó, việc duy trì quốc hiệu hiện nay chỉ làm cho
lòng người thêm li tán, gây cản trở cho quá trình hòa giải
và hòa hợp Dân tộc.

Khi "Xã hội chủ nghĩa" đã trở nên tai tiếng, cả Thế
giới chỉ có hai nước Việt Nam và Sri Lanka còn giữ tính từ
ấy trong quốc hiệu, thì sự kiên định duy trì quốc hiệu
hiện thời chỉ làm cho Đất nước thêm cô đơn trên trường
quốc tế, và chứng tỏ rằng chính quyền này thuộc loại
"khó hội nhập".

Trong thuyết minh về ý kiến đề nghị lấy lại tên gọi
"<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>", <a
href="http://anhbasam04.wordpress.com/hien-phap/du-thao-sua-doi-hien-phap-1992-lan-3/">Báo
cáo của Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 gửi
Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 11 tháng 4 năm 2013</a> viết
rằng:

"Tên gọi này có khả năng lôi cuốn, tập hợp đoàn kết
toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận chung trong xã hội, đồng
thời thuận lợi hơn cho ta trong quan hệ hợp tác với các
nước trên Thế giới, góp phần phát huy và tranh thủ được
các nguồn lực trong công cuộc kiến thiết và phát triển đất
nước."

Đánh giá như vậy, trong mối so sánh với phương án tiếp tục
duy trì tên nước là "Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt
Nam", thì có nghĩa là thừa nhận rằng quốc hiệu hiện
thời không có những tác dụng ấy. Vậy thì, chiểu theo Tiêu
chí 2, còn chần chừ gì nữa mà không chia tay với quốc hiệu
"Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam", để "đoàn
kết toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận chung trong xã
hội", để "thuận lợi hơn cho ta trong quan hệ hợp tác
với các nước trên Thế giới", và để "phát huy và tranh
thủ được các nguồn lực trong công cuộc kiến thiết và phát
triển đất nước"?

Cùng với sự sụp đổ của Liên Xô và hệ thống Xã hội
chủ nghĩa, khái niệm "Xã hội chủ nghĩa" đã vương
phải cái dớp đại bại. Đối với người Việt, từ
"Xã hội chủ nghĩa" hay hiện hữu trong ký ức về những
sai lầm của cuộc cải tạo tư sản ở miền Nam, về những
năm tháng bế tắc và túng quẫn trước thời kỳ "đổi
mới", và đặc biệt hằn sâu trong tâm khảm của bao người
đã bị cầm tù không án, vì từng phục vụ trong chế độ <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>, và những người đã phải mạo hiểm cả
mạng sống để vượt biên đi tìm kiếm tự do. Mấy chục năm
qua, từ "Xã hội chủ nghĩa" đã bị lạm dụng, để tô
vẽ và biện hộ cho chế độ phi dân chủ, bị tham nhũng lộng
hành từ trên xuống dưới. "Xã hội chủ nghĩa" bị gán
cho một nền kinh tế lâm cảnh "cha chung không ai khóc",
với kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc…
phung phí của cải của Nhân dân và dìm Đất nước ngập sâu
trong nợ nần. "Xã hội chủ nghĩa" vang lên như một lời
nói dối trơ trẽn đối với bao số phận bị vùi dập bất
công, quanh năm lang thang vật nài công lý… Vậy là bốn chữ
"Xã hội chủ nghĩa" không còn tạo ra được hưng phấn
cho những tâm hồn đã một thời tràn trề hy vọng, mà trở
nên phản cảm đối với hàng triệu trái tim. Thế thì, theo
Tiêu chí 3, tại sao không tránh nhắc tới nó trong quốc hiệu
cho đỡ đau lòng?

Với những điều đã được trình bày ở trên, có lẽ đa số
Nhân dân sẽ không chấp thuận gắn bó mãi với
quốc hiệu hiện thời, tức là nó không thỏa mãn Tiêu chí 4.
Nếu nhà cầm quyền muốn chứng minh điều ngược lại, thì
phải tiến hành trưng cầu dân ý một cách thật sự dân chủ,
thông qua hình thức bỏ phiếu kín, để người dân dám bầy
tỏ chính kiến của mình, thay vì ép buộc họ phải điền hai
chữ "đồng ý", hay làm ngơ trước thực tế rồi kết
luận bừa như mấy chục năm qua. Trước khi trưng cầu dân ý,
giới lãnh đạo và bộ máy lý luận hãy ngồi lại với nhau,
thảo luận cho ra nhẽ, để xác định rõ thứ "Xã hội chủ
nghĩa" mà họ theo đuổi thực ra là cái gì. Chắc hẳn nó
không thể là thứ "Xã hội chủ nghĩa quốc gia" (<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Nazism">National Socialism</a>,
<a
href="http://de.wikipedia.org/wiki/Nationalsozialismus">Nationalsozialismus</a>),
cái lý tưởng của tổ chức phát xít mang tên "Đảng Công
nhân Xã hội chủ nghĩa quốc gia Đức" (<a
href="http://de.wikipedia.org/wiki/Nationalsozialistische_Deutsche_Arbeiterpartei">Nationalsozialistischen
Deutschen Arbeiterpartei</a>, mà người Việt quen gọi tắt là
"Đức Quốc Xã"), đã gây bao tội ác ngút trời trong
Chiến tranh Thế giới thứ hai. Liệu thứ mà họ theo đuổi có
phải là kiểu "Xã hội chủ nghĩa" thuần túy lý thuyết
của Marx và Engels, hay là kiểu "Xã hội chủ nghĩa" đã
được hiện thực hóa bởi trường phái Lenin và Stalin? Tại sao
càng phát triển theo định hướng "Xã hội chủ nghĩa"
thì càng khác lạ so với nguyên mẫu? Xét cho cùng thì điều
kiện kinh tế và xã hội Việt Nam có phù hợp với sản phẩm
nhập ngoại ấy hay không? Cái gọi là "vận dụng sáng tạo
chủ nghĩa Marx – Lenin vào hoàn cảnh cụ thể của Việt
Nam" chẳng qua là cố "gọt chân cho vừa giày". Sư phụ
có "chân vừa giày" mà còn phải "treo giày", giữa
đường bỏ cuộc, vậy thì đệ tử "gọt chân" có thể
tập tễnh được bao lâu? Khi không còn ai thí thân đi trước
làm hoa tiêu, thì kẻ mò mẫm cô đơn biết lẫm chẫm về đâu?
Lấy đâu ra cái quyền để bắt cả Dân tộc phải lẽo đẽo
đi theo trong cuộc tìm kiếm vô định, mịt mù tương lai? Bằng
nào các nhà lý luận của ĐCSVN chưa tìm được câu trả lời
thuyết phục cho chính bản thân mình, thì không nên đem câu
hỏi lựa chọn hay không con đường "Xã hội chủ nghĩa"
để đặt ra cho muôn dân, những người vốn chỉ lo làm ăn
kiếm sống, chứ chẳng quan tâm đến chủ nghĩa này hay chủ
nghĩa khác.

Vậy là quốc hiệu hiện thời vi phạm cả bốn tiêu chí đã
đặt ra trong Phần 1. Cho nên, tốt nhất là sớm đổi quốc
hiệu "cho lành".

3. Quốc hiệu đã qua

Vốn dĩ, trong cả hai phiên bản <a
href="http://duthaoonline.quochoi.vn/DuThao/Lists/DT_DUTHAO_NGHIQUYET/View_Detail.aspx?ItemID=32&TabIndex=1&LanID=33">Dự
thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được trình Quốc hội cho
ý kiến tại kỳ họp thứ 4 của Quốc hội khóa XIII</a> và <a
href="http://duthaoonline.quochoi.vn/DuThao/Lists/DT_DUTHAO_NGHIQUYET/View_Detail.aspx?ItemID=32&TabIndex=1&LanID=50">Dự
thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 được đăng tải để lấy
ý kiến nhân dân</a> từ ngày 2 tháng 1 năm 2013, chỉ có một
phương án duy nhất về tên nước, là tiếp tục duy trì quốc
hiệu "Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Ấy là thể
hiện sự <a
href="http://123.30.190.43:8080/tiengviet/tulieuvankien/vankiendang/details.asp?topic=191&subtopic=9&leader_topic=990&id=BT651333780">"kiên
trì những vấn đề có tính nguyên tắc, thuộc về bản chất
của chế độ chính trị và Nhà nước ta, tiếp tục khẳng
định Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa"</a>, như phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú
Trọng tại Hội nghị lần thứ bảy của Ban Chấp hành Trung
ương ĐCSVN khóa XI.

Sau ba tháng lấy ý kiến Nhân dân, trong <a
href="http://anhbasam04.wordpress.com/hien-phap/du-thao-sua-doi-hien-phap-1992-lan-3/">Báo
cáo gửi Ủy ban thường vụ Quốc hội ngày 11 tháng 4 năm
2013</a>, Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã đề
xuất thêm phương án thứ hai cho quốc hiệu là "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>". Đây là một động thái
tích cực, không chỉ thể hiện thái độ tiếp thu ý kiến Nhân
dân của những người tham gia viết Dự thảo sửa đổi Hiến
pháp năm 1992, mà còn chỉ ra rằng tên nước không phải là
thứ bất di bất dịch, và mọi người đều có thể tham gia
góp ý để thay đổi cho hợp lý.

Có dư luận cho rằng một trong những nơi đề nghị lấy quốc
hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" là <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992</a>, do nhóm 72 người ký
ngày 19 tháng 1 năm 2013, nên thường được gọi tắt là <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a>. Đó là một sự nhầm lẫn, bởi vì <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a> không hề đề cập đến tên
nước! Có lẽ nhầm lẫn ấy bắt nguồn từ việc hiểu
sai rằng <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Dự
thảo Hiến pháp 2013</a> là một bộ phận của <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a>. Thực ra, hai văn bản này hoàn toàn độc lập
với nhau, và việc ký <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a> không có nghĩa là tán thành với nội dung của <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Dự
thảo Hiến pháp 2013</a>.*

Là một trong những người đầu tiên đặt bút ký tên vào <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a>, bản thân tôi không ủng hộ phương án
lấy quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>", mặc dù chia sẻ quan điểm
cho rằng đó là một giải pháp khả thi để giới cầm
quyền chấp nhận bỏ từ "Xã hội chủ nghĩa" ra khỏi quốc
hiệu. Xét theo bốn tiêu chí đã trình bày ở Phần 1, lý do
khiến tôi không tán thành lấy quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" là như sau:

Thứ nhất, hiện nay và cả trong thời gian tới xã hội này
vẫn chưa có dân chủ, vì giới cầm quyền chưa sẵn sàng
chấp nhận quyền dân chủ của Nhân dân, trong khi đa số
người dân cũng chưa quen thực hiện và bảo vệ quyền dân
chủ. Tức là phương án "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" chứa đựng yếu tố giả
dối, trái ngược với thực trạng của Đất nước. Vậy
là vi phạm Tiêu chí 1. Vả lại, kể cả khi xã hội
đã thực sự có dân chủ, thì cũng chẳng cần phải khoe khoang,
mà nên chọn quốc hiệu khiêm tốn như các nước dân chủ hàng
đầu Thế giới.

Thứ hai, nếu dùng tên "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" để đặt cho nước Việt
Nam thống nhất, thì hàng triệu người đã từng gắn bó với
chế độ <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a> ở miền Nam sẽ cảm thấy mình không
được tôn trọng. Điều đó sẽ ảnh hưởng xấu cho
quá trình hòa giải và hòa hợp Dân tộc. Hơn nữa, nếu
sử dụng tên trùng thì nước Việt Nam thống nhất có thể sẽ
phải gánh chịu hậu quả xấu của những ký kết hay cam kết
ngoại giao mà lãnh đạo của chính phủ <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a> đã tiến hành trong hoàn cảnh bị
lệ thuộc thời chiến tranh. Như vậy, quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" sẽ gây ảnh hưởng xấu
cho lợi ích của Dân tộc, của Nhân dân, tức là
vi phạm Tiêu chí 2.

Thứ ba, quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" gợi lại những sai lầm
của cuộc cải cách ruộng đất ở miền Bắc, mà cho đến nay
các nạn nhân vẫn chưa được xin lỗi và bồi thường một
cách thỏa đáng. Nó cũng gợi lại những đau thương và mất
mát mà nhiều gia đình miền Nam đã từng phải hứng chịu trong
cuộc chiến "nồi da nấu thịt". Đối với những nạn
nhân như vậy, quốc hiệu này đã trở nên phản cảm.
Vậy là vi phạm Tiêu chí 3.

Thứ tư, vì những lý do kể trên, quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" khó có thể được đa
số người dân chấp thuận. Vậy là có thể vi phạm cả
Tiêu chí 4.

Khi đã phải tránh quốc hiệu một thời của quốc gia phía
bắc, thì cũng khó mà chấp nhận quốc hiệu của quốc gia ở
phía nam vĩ tuyến 17. Quốc hiệu "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" tuy không vi phạm Tiêu chí 1 (vì không
chứa từ nào trái ngược với thực trạng Đất nước), nhưng
lại vi phạm Tiêu chí 2 (vì cũng gây bất lợi cho hòa hợp Dân
tộc), Tiêu chí 3 (vì gây phản cảm với những nạn nhân của
chế độ <a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>) và Tiêu chí 4 (vì chắc nó không được
giới cầm quyền và một bộ phận Nhân dân thuộc "bên
thắng cuộc" chấp nhận). Vì vậy cũng không thể chọn
"<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" làm tên nước Việt Nam thống nhất.

Có ý kiến đề nghị lấy lại tên "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t">Đại
Việt</a>". Đó là quốc hiệu của nước ta hơn 700
năm, trong khi tên nước "Việt Nam" mới có từ năm 1804.
Tuy nhiên, tên xưng "tự đại" đó có thể gây phản cảm
trong quan hệ quốc tế, và việc chọn tên "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t">Đại
Việt</a>" đầy tự hào giữa thời buổi khủng hoảng
trầm trọng về chính trị, kinh tế và xã hội dễ gây ra cảm
giác khôi hài trong cộng đồng người Việt. Nó cũng tạo thêm
duyên cớ để bên "Đại Bá" lên án chúng ta là "Tiểu
Bá". Do đó, theo Tiêu chí 3, không nên lấy lại tên "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t">Đại
Việt</a>".

4. Quốc hiệu thay thế

Trong hai phần trên, ta đã đi đến kết luận là không nên
dùng lại mấy quốc hiệu đã hoặc đang được sử dụng ở
nước ta. Vậy thì chọn quốc hiệu nào? Hãy cùng nhau tham khảo
<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">danh sách
tên (tiếng Anh) của các quốc gia trên Thế giới</a> để tìm
lời gợi ý.

Trong số <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206 nhà nước
có chủ quyền được thống kê</a>, thì có 153 nước (chiếm
74%) đưa danh từ (chỉ thể chế) "Cộng hòa"
(Republic) hay "Vương quốc" (Kingdom) vào quốc
hiệu. Trong số 136 quốc hiệu có danh từ "Cộng hòa", thì
107 (chiếm 79%) chỉ kèm thêm địa danh, ví dụ như <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o">Cộng hòa Áo</a>,
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99">Cộng
hòa Ấn Độ</a>, <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p">Cộng hòa
Pháp</a>, <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D">Cộng hòa Italia</a>.
Nếu noi theo đa số này, ta có thể chọn quốc hiệu là
"Cộng hòa Việt Nam". Phương án này ngắn gọn, giản dị,
hòa nhập và không chứa khái niệm nào trái với thực trạng
đất nước (tức là thỏa mãn Tiêu chí 1). Nhưng phải chăng
"Cộng hòa Việt Nam" chỉ là cách viết ngược của quốc
hiệu "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>"? Băn khoăn này được củng cố khi
dịch "Cộng hòa Việt Nam" ra các ngoại ngữ thông dụng,
chẳng hạn như tiếng Anh hay tiếng Đức, và thu được
"<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/South_Vietnam">Republic of
Vietnam</a>" hay "<a
href="http://de.wikipedia.org/wiki/S%C3%BCdvietnam">Republik
Vietnam</a>" – đó chính là quốc hiệu (tiếng Anh hay
tiếng Đức) của "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>". Nếu quả như vậy thì không nên
chọn quốc hiệu "Cộng hòa Việt Nam", vì những lý do như
đã trình bày ở Phần 3 đối với quốc hiệu "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>". Tuy nhiên, có thể tránh yếu tố
nhạy cảm do lịch sử để lại, nếu phân biệt giữa danh từ
và tính từ. Trong số 107 quốc hiệu được tạo bởi danh từ
"Cộng hòa" đi kèm với địa danh, thì 94 trường hợp
(chiếm 88%) có địa danh xuất hiện với tư cách danh từ,
ví dụ như <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Austria">Republic of
Austria</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o">Cộng hòa
Áo</a>), <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/India">Republic
of India</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99">Cộng
hòa Ấn Độ</a>), và 13 trường hợp (chiếm 12%) có
địa danh xuất hiện với tư cách tính từ, ví dụ như <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Argentina">Argentine
Republic</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Argentina">Cộng hòa
Argentina</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Czech_Republic">Czech
Republic</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c">Cộng
hòa Séc</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/France">French Republic</a>
(<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p">Cộng hòa
Pháp</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Greece">Hellenic Republic</a>
(<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p">Cộng hòa Hy
Lạp</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Italy">Italian Republic</a>
(<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D">Cộng hòa
Italia</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Portugal">Portuguese
Republic</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha">Cộng
hòa Bồ Đào Nha</a>). Như vậy, nếu coi "Việt
Nam" là danh từ, thì tên tiếng Anh của "Cộng hòa Việt
Nam" mới là "<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/South_Vietnam">Republic of
Vietnam</a>". Còn nếu coi "Việt Nam" là tính từ
(thuộc về Việt Nam), thì tên tiếng Anh của "Cộng hòa
Việt Nam" sẽ là "Vietnamese Republic", không còn bị
trùng với "<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/South_Vietnam">Republic of
Vietnam</a>", và đây là một phương án có thể chấp
nhận được.

Nếu không hài lòng với phương án vừa rồi, mà vẫn muốn
ghép danh từ "Cộng hòa" với danh từ "Việt Nam",
thì phải bổ sung thêm vào đó một vài từ. Tất nhiên, không
thể thêm những từ không phù hợp với hoàn cảnh của nước
ta, như "Federal" (thuộc về liên bang), hay "Islamic"
(thuộc về Islam), và cần chừa ra tính từ "Socialist"
(Xã hội chủ nghĩa) mà ta đã xác định là nên chia tay
với nó. Vậy thì, trong <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">kho từ vựng
của 206 quốc hiệu đang được sử dụng</a>, chỉ còn lại danh
từ "People" (Nhân dân) và hai tính từ "Democratic" (Dân
chủ), "United" (Thống nhất, Liên hiệp, Hợp nhất…) là
thích hợp.

Nếu gia nhập cái gia đình gồm 5 quốc hiệu chứa danh từ
"People" (Nhân dân), bao gồm <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Alg%C3%A9rie">Algérie</a>,
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Bangladesh">Bangladesh</a>,
<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o">Lào</a>,
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn">Triều
Tiên</a> và <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa">Trung
Quốc</a>, thì quốc hiệu ngắn nhất của nước ta sẽ
là "Cộng hòa Nhân dân Việt Nam" (People's Republic of
Vietnam). Phương án này vi phạm Tiêu chí 1, vì Nhà nước này
quá xa Nhân dân, chưa phải là "của Nhân dân", nên nếu
nói "Cộng hòa (của) Nhân dân" (People's Republic) là trái
với thực trạng Đất nước. Nó cũng vi phạm Tiêu chí 3, vì
bằng nào Nhân dân ta còn bị ức chế triền miên bởi cách cư
xử của láng giềng phương bắc, thì bằng ấy tên gọi
"Cộng hòa Nhân dân Việt Nam" còn gây phản cảm. Thậm
chí, có thể nhiều người sẽ coi việc lựa chọn quốc hiệu
này như một biểu hiện của sự theo đuôi ngoại bang để gây
phương hại cho lợi ích của Dân tộc.

Nếu gia nhập cái quần thể của 10 quốc hiệu chứa tính từ
"Democratic" (Dân chủ), bao gồm <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Alg%C3%A9rie">Algérie</a>,
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Congo">Cộng
hòa Dân chủ Congo</a>, <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor">Đông
Timor</a>, <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Ethiopia">Ethiopia</a>,
<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o">Lào</a>,
<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal">Nepal</a>,
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_v%C3%A0_Pr%C3%ADncipe">São
Tomé và Príncipe</a>, <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Sahrawi_Arab_Democratic_Republic">Cộng
hòa Dân chủ Sahrawi Ả Rập</a>, <a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Sri_Lanka">Sri Lanka</a> và
<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn">Triều
Tiên</a>, thì quốc hiệu ngắn nhất của nước ta sẽ
là "Cộng hòa Dân chủ Việt Nam". Khi "Việt Nam" là
danh từ, thì "Cộng hòa Dân chủ Việt Nam" chỉ là cách
viết giao hoán của "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>", và nếu dịch ra tiếng Anh,
thì kết quả của hai cách viết hoàn toàn trùng nhau: "<a
href="https://en.wikipedia.org/wiki/North_Vietnam">Democratic Republic of
Vietnam</a>". Kể cả khi coi "Việt Nam" là tính
từ, để có tên tiếng Anh khác đi là "Vietnamese Democratic
Republic", thì phương án biến báo này vẫn vi phạm Tiêu chí
1, bởi vì trong thời gian tới xã hội ta vẫn chưa có dân
chủ, nên từ "Dân chủ" trái với thực trạng của Đất
nước.

Ở trên, tôi đã cố ý chép ra đầy đủ danh sách của 5 quốc
gia có danh từ "Nhân dân" và 10 quốc gia có tính từ
"Dân chủ" trong quốc hiệu. Tại sao? Để bạn đọc có
thể dễ dàng kiểm nghiệm điều đã được viết trong Phần 1:
Những quốc gia mẫu mực về dân chủ và Nhà nước thực
sự là của Nhân dân thì trong quốc hiệu không có hai từ "Dân
chủ" và "Nhân dân". Ngược lại, ở nhiều quốc gia mà tính
từ "Dân chủ" hay danh từ "Nhân dân" được gán vào quốc
hiệu, thì dân chủ hay bị chà đạp và Nhân dân hay bị coi
thường. Nếu đã ngộ ra điều đó, thì chắc không mấy ai
còn cảm thấy tự hào khi thấy hai từ "Dân chủ" và
"Nhân dân" xuất hiện trong quốc hiệu của nước mình.

Có 5 quốc hiệu chứa tính từ "United", đó là: <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/United_Arab_Emirates">United Arab
Emirates (</a><a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t">Các
Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất), </a><a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/United_Kingdom">United Kingdom of Great
Britain and Northern Ireland</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland">Vương
quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Mexico">United Mexican
States</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9xico">Liên bang
Mexico</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Tanzania">United Republic of
Tanzania</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Tanzania">Cộng hòa Thống nhất
Tanzania</a>) và <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/United_States">United States of
America</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3">Hợp chúng quốc
Hoa Kỳ</a>). Nếu gia nhập gia đình này, hẳn ta sẽ
không phải thấy xấu hổ vì các quốc gia "cùng hội cùng
thuyền". Lúc đó, quốc hiệu tiếng Anh của ta sẽ là
"United Republic of Vietnam", và quốc hiệu tiếng Việt sẽ
là "Cộng hòa Thống nhất Việt Nam". Rõ ràng là phương
án này thỏa mãn Tiêu chí 1, vì Đất nước đã thống nhất.
Nó thỏa mãn Tiêu chí 2, vì không gây ảnh hưởng bất lợi
cho lợi ích của Dân tộc, của Nhân dân. Nó cũng
thỏa mãn cả Tiêu chí 3, vì nó không chứa yếu tố nào gây
phản cảm. Vì vậy, có thể hy vọng rằng nó sẽ được
Nhân dân chấp thuận, tức là thỏa mãn Tiêu chí 4. Có thể
bây giờ một số người không thích quốc hiệu "Cộng hòa
Thống nhất Việt Nam", nhưng nếu nó được chọn ngay sau khi
thống nhất Đất nước vào năm 1976 thì có lẽ đã được đa
số Nhân dân tán thành, và bây giờ cũng không cần phải bàn
chuyện thay đổi tên nước.

Để xét hết mọi trường hợp, cần nhắc tới tính từ
"Co-operative" (Hợp tác) được ghép với danh từ
"Republic" (Cộng hòa), đó là trường hợp của <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Guyana">Co-operative Republic of
Guyana</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Guyana">Cộng hoà Hợp tác
Guyana</a>). Phương án này cũng tương tự như tính từ
"United", nhưng không hay bằng.

Bây giờ ta xét đến các trường hợp quốc hiệu không chứa
danh từ (chỉ thể chế) "Cộng hòa" (Republic) hay
"Vương quốc" (Kingdom). Trong số này, nhóm đông
đảo nhất là 25 quốc gia có quốc hiệu chỉ bao gồm địa
danh, không kèm theo danh từ hay tính từ nào nữa (chiếm 12% của
<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206 quốc
gia được thống kê</a>). Mấy nước tiêu biểu thuộc nhóm này
là <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Canada">Canada</a>,
<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Hungary">Hungary</a>,
<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Japan">Japan</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n">Nhật
Bản</a>), <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Malaysia">Malaysia</a>
và <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Ukraine">Ukraine</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Ukraina">Ukraina</a>).
Hiển nhiên, ta cũng có thể chọn phương án đơn giản như
vậy, nghĩa là chọn quốc hiệu "Việt Nam". Rõ ràng là
quốc hiệu này thỏa mãn cả bốn tiêu chí được đề ra ở
Phần 1.

Có 14 quốc hiệu chứa danh từ "State" (Nhà nước). Trong
đó, có 3 trường hợp chữ "States" (được dùng ở dạng
số nhiều) đi với tính từ "United" hay "Federated",
để tạo thành nghĩa "Liên bang" hay "Hợp chúng
quốc". Trong các trường hợp còn lại, chữ "State"
(được dùng ở dạng số ít) thể hiện nghĩa "Nhà
nước", ví dụ như <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Israel">State of Israel</a>
(<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Israel">Nhà nước Do
Thái</a>), <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Kuwait">State
of Kuwait</a> (<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Kuwait">Nhà nước
Kuwait</a>) và <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Libya">State of Libya</a>
(<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Libya">Nhà nước
Libya</a>). Theo cách này, ta có thể đặt quốc hiệu là
"Nhà nước Việt Nam" (State of Vietnam). Tiếc rằng, ở
nước ta giới cầm quyền đã quen với quan niệm cho rằng ĐCSVN
đứng trên tất thảy, trên cả Tổ quốc và Nhân dân, và coi
Nhà nước này thuộc về ĐCSVN, là cấp dưới của ĐCSVN. Cho
nên, nếu chọn quốc hiệu – với tư cách là tên của Nước
– là "Nhà nước Việt Nam", thì họ dễ đồng nghĩa
"Nước Việt Nam" với "Nhà nước Việt Nam", và vì
thế coi "Nước Việt Nam" cũng là của ĐCSVN… Ngộ nhận
kiểu ấy sẽ gia tăng mức độ lộng quyền, chắc chắn không
có lợi cho Dân tộc, cho Nhân dân. Nghĩa là phương án này không
phù hợp với Tiêu chí 2.

Có hai quốc hiệu dùng tính từ "Độc lập" (Independent)
phối hợp với danh từ "Nhà nước" (State), đó là
"<a href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Papua_New_Guinea">Nhà
nước Độc lập Papua New Guinea</a>" (<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Papua_New_Guinea">Independent State of
Papua New Guinea</a>) và "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Samoa">Nhà nước Độc lập
Samoa</a>" (<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/Samoa">Independent State of
Samoa</a>). Mặc dù ta đã xác định là không nên đưa
danh từ "Nhà nước" vào quốc hiệu nước nhà, nhưng vẫn
nẩy sinh câu hỏi là: Có nên phối hợp tính từ "Độc lập"
(Independent) với danh từ "Cộng hòa" (Republic)
để tạo ra quốc hiệu "Cộng hòa Độc lập Việt Nam"
(Independent Republic of Vietnam) hay không? Câu trả lời là
không! Một mặt, việc đưa tính từ "Độc lập" vào
quốc hiệu thể hiện sự tự ti hơn là tự tin. Mặt khác, sự
nhún nhường của giới lãnh đạo trước những hành động
lấn át triền miên của nhà cầm quyền Trung Quốc khiến dư
luận hay phải đặt câu hỏi về tính độc lập của Nhà
nước Việt Nam. Cho nên, tính từ "Độc lập" có thể
trở thành phản cảm, tức là vi phạm Tiêu chí 3.

Như vậy, ta đã rà xét hết danh sách <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206 quốc
hiệu đang được sử dụng</a> và lọc ra được ba phương án
cho quốc hiệu nước nhà. Tất nhiên, có thể dùng cả một số
danh từ và tính từ không xuất hiện trong <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206 quốc
hiệu</a> đã xét để tạo thêm những phương án mới. Nhưng
điều đó là không cần thiết và cũng không nên, bởi từ nào
mà các chính trị gia của <a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206 nước
trên Thế giới</a> không lựa chọn thì ta cũng không nên dùng.
Không nên đem cả quốc hiệu ra làm thí nghiệm, vì Dân ta đã
quá khổ vì các cuộc thí nghiệm rồi.

*

* *

Tóm lại, theo tôi thì quốc hiệu cần thỏa mãn bốn
tiêu chuẩn tối thiểu sau đây:

- Tiêu chí 1: Quốc hiệu không được chứa đựng những
khái niệm trái ngược với thực trạng của Đất nước.

- Tiêu chí 2: Quốc hiệu không được gây ảnh hưởng xấu
cho lợi ích của Dân tộc, của Nhân dân, đặc biệt là không
được gây cản trở cho quá trình hòa giải và hòa hợp Dân
tộc.

- Tiêu chí 3: Quốc hiệu cần tránh gây phản cảm.

- Tiêu chí 4: Quốc hiệu cần được Nhân dân chấp
thuận.

Khi đã tán thành như vậy, thì hai hệ quả tất yếu là:

- Cần sớm chia tay với quốc hiệu "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Cộng
hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam</a>".

- Không lấy lại các quốc hiệu "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>", "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" và "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t">Đại
Việt</a>".

Dựa trên vốn từ và các cấu trúc ngữ pháp được sử dụng
trong <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states">206
quốc hiệu trên Thế giới</a>, ta chỉ chọn được ba phương
án quốc hiệu sau đây phù hợp với ba tiêu chí đầu và có
thể thỏa mãn cả Tiêu chí 4:

- Phương án 1: Việt Nam (tên tiếng Anh: Vietnam).

- Phương án 2: Cộng hòa Việt Nam (tên tiếng Anh:
Vietnamese Republic).

- Phương án 3: Cộng hòa Thống nhất Việt Nam (tên tiếng
Anh: United Republic of Vietnam).

Phương án 1 chỉ sử dụng địa danh "Việt Nam" làm quốc
hiệu, giống như 25 nước khác (chiếm 12% quốc hiệu trên Thế
giới). Phương án này ngắn gọn, giản dị và dễ được mọi
người chấp nhận, vì nó không chứa bất cứ yếu tố nào
khiến người ta phải tranh luận hay phản đối.

Phương án 2 chỉ ghép danh từ "Cộng hòa" (Republic)
với địa danh "Việt Nam" để tạo ra quốc hiệu,
giống như 107 nước khác (chiếm 52% quốc hiệu trên Thế
giới). Để tránh ấn tượng cho rằng "Cộng hòa Việt Nam"
chỉ là cách viết ngược của "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>", cần xác định rằng hai quốc hiệu
này khác nhau cả về thứ tự sắp xếp từ và cả về ngữ
pháp: Từ "Việt Nam" trong "Cộng hòa Việt Nam" là
tính từ, trong khi từ "Việt Nam" trong "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" là danh từ. Do đó, tên tiếng Anh
của "Cộng hòa Việt Nam" là "Vietnamese Republic", trong
khi tên tiếng Anh của "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>" là "<a
href="http://en.wikipedia.org/wiki/South_Vietnam">Republic of
Vietnam</a>". Cách vận dụng ngữ pháp như vậy không
phải là bất thường, vì trong số 107 quốc hiệu được ghép
bởi danh từ "Cộng hòa" và địa danh, có 13 trường hợp
mà địa danh là tính từ (giống như "Vietnamese").

Phương án 3 sử dụng tính từ "Thống nhất" để tạo ra
một quốc hiệu có chứa hai danh từ "Cộng hòa" và
"Việt Nam", nhưng không trùng với hai quốc hiệu đã tồn
tại ở hai miền Tổ quốc là "<a
href="https://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa</a>" và "<a
href="http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a">Việt
Nam Cộng hòa</a>". Tính từ "Thống nhất" không
trái ngược với thực trạng, vì nước ta đã thống nhất.
Tiếc rằng, đó mới chỉ là thống nhất theo nghĩa thông
thường, tạm gọi là thống nhất về mặt vật chất, vì non
sông tuy đã liền một dải, chịu sự quản lý của cùng một
chính quyền, nhưng lòng người vẫn chia lìa trăm mối. Quốc
hiệu "Cộng hòa Thống nhất Việt Nam" có thể là một
lời nhắc nhở, thúc giục mọi người nỗ lực phấn đấu cho
mục tiêu hòa giải và hòa hợp Dân tộc, để sớm thống nhất
Tổ quốc cả về mặt tinh thần.

Vậy thì nên lựa chọn quốc hiệu nào để thay thế quốc
hiệu hiện thời? Mỗi người đều có thể đề xuất và trao
đổi ý kiến của mình. Nhưng quyền quyết định cuối cùng
thuộc về tập thể Nhân dân, thông qua biểu quyết dân chủ,
để đảm bảo rằng quốc hiệu thực sự được Nhân dân
chấp thuận (Tiêu chí 4). Khi đã khẳng định rằng Nhà
nước này là của Nhân dân, thì không ai, không một nhóm
người nào có quyền đơn phương quyết định thay cho Nhân dân.

Hy vọng rằng những lý lẽ và tư liệu được trình bày trong
bài viết này sẽ có ích cho mọi người trong quá trình tham gia
thảo luận và lựa chọn cho nước nhà một quốc hiệu hợp
lý, đáp ứng yêu cầu tối thiểu là: Quốc hiệu phải
hội tụ lòng Dân!

 Hà Nội, ngày 05-17/05/2013

H. X. P.

Chú thích

* Phần cuối của <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a> viết:

"Vì vậy chúng tôi kiến nghị gia hạn thời gian lấy ý
kiến của nhân dân đến hết năm 2013, đồng thời khuyến
khích đề xuất các dự thảo khác để Quốc hội, Ủy ban
Dự thảo sửa đổi Hiến pháp cùng toàn thể đồng bào tham
khảo, so sánh, thảo luận nhằm xây dựng một bản hiến pháp
phù hợp nhất cho quốc gia."

Để minh họa cho ý "khuyến khích đề xuất các dự thảo
khác", <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a> có thêm chú thích như sau:

"Theo tinh thần đó, một số chuyên gia luật ở trong
nước đã soạn một dự thảo hiến pháp được gửi kèm Kiến
nghị này như một tài liệu để tham khảo và thảo
luận."

Nghĩa là <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Dự
thảo Hiến pháp 2013</a> được gửi kèm "như một tài
liệu để tham khảo và thảo luận", chứ nó không phải
là một bộ phận cấu thành của <a
href="http://boxitvn.blogspot.de/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html">Kiến
nghị 72</a>.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130519/hoang-xuan-phu-quoc-hieu-nao-hoi-tu-long-dan),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Dân Luận

Pages

Hoàng Xuân Phú - Quốc hiệu nào hội tụ lòng Dân?

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Copyright Text