Ngày 18/2/2013, trao đổi với báo Sài Gòn Tiếp Thị (SGTT), ông
Trần Văn Chiều, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp
Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cho biết: "Trong 6 tháng đầu
năm 2013 thì nhà máy bô xít Tân Rai sẽ vận hành ổn định.
Trước đó, vào cuối tháng 12/2012 thì nhà máy đã cho ra lò mẻ
alumin đầu tiên sau khi hoàn tất công đoạn ủ mầm hydrat, một
công đoạn quan trọng cho việc sản xuất alumin. Dự kiến cả
năm 2013 sẽ sản xuất được 300.000 tấn alumin, trong đó chủ
yếu dành cho xuất khẩu mà nhiều nhất là xuất sang Trung
Quốc, Malaysia và một số nước khác." Tuy nhiên, ông Chiều
chỉ nói lấp lửng rằng, với giá xuất khẩu 340 đô la
Mỹ/tấn theo kết quả đàm phán mới đây thì TKV vẫn chưa có
lời, nếu điều kiện thuận lợi thì sang năm 2014 việc xuất
khẩu alumin mới bắt đầu có lãi (?) Điều đó có nghĩa là
giá thành alumin của các vị đến cảng Gò Dầu (Đồng Nai)
để xuất theo giá FOB cho khách ông Chiều giấu nhẹm, hay thực
lỗ bao nhiêu trong năm 2013 này có lẽ cũng còn trong cái gọi là
"bí mật quốc gia"!...
<h2>Chất vấn 1- Giá bán alumin:</h2>
Là người thường xuyên theo dõi, cập nhật tin tức về Bauxite
Tây Nguyên, tôi đã có nhiều bài học kinh nghiệm trước cách
đưa tin lấp lửng, tiền hậu bất nhất của các vị đại
diện cho Bộ Công Thương và Tập đoàn TKV. Vì vậy tôi không
tin vào giá bán 340 đô la Mỹ/tấn mà TKV đã công bố. Ngân
hàng Thế giới (WB) vừa công bố số liệu giá bán nhôm tháng
1/2013 tại thị trường chung của thế giới là 2.037,61 USD/tấn
(giảm 2,35% so với tháng 12/2012 và có thể còn giảm nữa trong
năm tài khóa 2013). Còn số liệu của thị trường Tây Âu
-London Metal Exchange (LME) cho thấy giá bán nhôm (tiền mặt trả
ngay) ngày 14/2 là 2.114 USD/tấn, giá trả sau kỳ hạn 3 tháng là
2.159 USD/tấn. Như vậy theo thông lệ, giá alumin kỳ hạn và giá
alumin giao hàng ngay trả tiền mặt thường được so sánh với
giá nhôm LME 3 tháng trên thị trường giao dịch kim loại Luân
Đôn (LME 3-month price), dao động từ khoảng 9% – 19% và có giá
trị trung bình bằng khoảng 13% giá nhôm LME trung bình 3 tháng.
Vậy theo đó mà tính, giá bán alumin FOB tại cảng Gò Dầu năm
2013 không thể vượt quá <em><strong>264,89 USD/tấn</strong></em>
(tính theo WB 1/2013) hoặc là <em><strong>280,67 USD/tấn</strong></em>
(tính theo LME 14/2/2013). Trung Quốc và Việt Nam đều là thành
viên chính thức của WTO, không thể không tuân theo quy luật giá
cả chung trên thị trường thế giới. Cái gọi là giá bán trên
trời 340 USD/tấn alumin (giá FOB tại cảng Gò Dầu) do ông Trần
Văn Chiều nói khống lên hay lại là một chiêu lừa đảo mới
của khách hàng Trung Quốc? Người đặt chất vấn chợt lục
lại trong ghi chép cá nhân về tài phù phép giá thành và giá
bán của các vị trong Bộ Công Thương và TKV trong hai lần công
bố năm 2009 và 2010: Năm 2009, tại cuộc Hội thảo do Bộ Công
Thương và Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam
(VUSTA) tổ chức, ông Trưởng ban Bauxite của TKV Nguyễn Thanh
Liêm công bố giá thành alumin tính đầy đủ và chính xác của
dự án Tân Rai là 223 USD/tấn, và của dự án Nhân Cơ là 241
USD/tấn; còn giá bán qua điều tra (ông Liêm cho biết TKV phải
mua thông tin nước ngoài tốn hàng trăm triệu!) alumin của dự
án Tân Rai là 362 USD/tấn và alumin của dự án Nhân Cơ là 310
USD/tấn. Thế nhưng chỉ 1 năm sau vẫn công nghệ ấy, tình hình
thị trường không có gì biến động mạnh, tại cuộc tọa
đàm trực tuyến ngày 28/10 trên VnExpress, ông Liêm đại diện
cho phía chủ đầu tư (TKV) cùng vị đại diện của cơ quan
thẩm định (Bộ Công Thương) đưa ra những con số khác với
lần hội thảo trước một trời một vực: giá thành alumin lúc
đó được công bố của dự án Tân Rai là 265 USD/tấn và của
dự án Nhân Cơ là 287 USD/tấn; còn giá bán alumin của dự án
Tân Rai là 315 USD/tấn và của dự án Nhân Cơ là 330 USD/tấn.
Các số liệu này chắc cũng đã được Bộ Công Thương một
lần nữa thẩm tra cẩn thận và chẳng ai thấy ngượng vì sự
tiền hậu bất nhất đối với hiệu quả kinh tế của một
dự án trọng điểm quốc gia. Phải chăng lần này cũng vậy,
khi công luận đưa ra con số giá thành của alumin Tân Rai do TS
Nguyễn Thanh Sơn tính toán 12/2012 là không dưới 375 USD/tấn nên
ông Chiều mới vội vàng công bố trên báo SGTT cái giá bán
cực kỳ vô lý của alumin Tân Rai sắp xuất khẩu năm 2013 là
340 USD/tấn để trấn an dư luận, còn giá thành thì ông giấu
nhẹm bởi nó chắc chắn lớn hơn nhiều so với hai lần công
bố vừa nêu?...
<h2>Chất vấn 2 - Vận chuyển alumin ra cảng Gò Dầu:</h2>
Theo công bố gần đây nhất của chính phủ, Dự án xây dựng
cảng Kê Gà đã bị bãi bỏ. Như vậy để xuất khẩu 300.000
tấn alumin trong năm 2013 chỉ có thể vận chuyển bằng ô tô và
theo kết luận của ông Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải (2012)
có hai cung đường ra cảng Gò Dầu (Đồng Nai) hoặc cảng Cam
Ranh (Khánh Hòa). Người viết nhận thấy cung đường ra cảng
Cam Ranh (đi từ TL725 - QL 20 - QL27 - QL1 ) xem ra khó khả thi vì
đoạn QL27 địa hình rất phức tạp; còn các đoạn QL20, QL1
ảnh hưởng không nhỏ đến ngành du lịch của hai tỉnh Lâm
Đồng và Khánh Hòa. Cung đường ra cảng Gò Dầu (đi từ TL725-
QL20- TL769- QL51) khả thi hơn, nhưng người viết lục lại trong
sổ ghi chép chợt thấy có nhiều điểm cần chất vấn cho rõ.
Tuyến đường cao tốc Dầu Giây- Đà Lạt dài 227,9 Km (QL20)
phục vụ khai thác tiềm năng du lịch của tỉnh Lâm Đồng
được Chính phủ ôm ấp và chỉ đạo từ lâu, nhưng đến nay
vẫn chỉ là trên giấy với 3 lần thay đổi dự toán: Năm 2003,
báo Tuổi Trẻ đưa tin ngày 27/8 ông Hoàng Trung Hải làm việc
với tỉnh Lâm Đồng dự toán đầu tư 3000- 3500 tỷ đồng. Năm
2010, báo Vietnamnet ngày 22/6 đưa tin, cũng ông Hoàng Trung Hải
làm việc với tỉnh Lâm Đồng, đưa con số dự toán lên 1 tỷ
USD. Năm 2012, nguồn tin TTXVN ngày 23/12 cho biết Bộ GTVT bóp nhỏ
dự toán chỉ còn 7648 tỷ đồng… Chỉ nhìn vào ba lần thay
đổi dự toán đến chóng mặt vừa nêu cũng đủ thấy Chính
phủ lúng túng trong Dự án đầu tư QL20 biết chừng nào. Nay
trong lòng Dự án QL20 phục vụ du lịch lại bao chứa một tiểu
Dự án 123 Km QL20 từ Dầu Giây đến ngã ba Lộc Sơn (thành phố
Bảo Lộc) phục vụ vận chuyển alumin xuất khẩu trong năm 2013
với chi phí 4.467 tỷ đồng. Sự nhập nhằng trong đầu tư như
trên chắc chắn sẽ phá vỡ quy hoạch tổng thể của hơn một
nửa tuyến đường cao tốc Dầu Giây- Đà Lạt phục vụ du
lịch dài 227,9 Km ai chịu trách nhiệm? Một dự án 10 năm còn
nằm trên giấy, nay chỉ trong năm 2013 vừa thi công vừa vận
chuyển alumin trên nửa chiều dài Dự án với lưu lượng và
trọng tải lớn, liệu có an toàn và đảm bảo chất lượng hay
vừa xây vừa phá? Lại nói về các đoạn tuyến còn lại gồm
TL725 (thuộc Lâm Đồng) và TL769, QL51 (thuộc Đồng Nai) đều
có mặt đường nhỏ, chất lượng xấu, hàng chục cây cầu
không chịu được tải trọng của loại xe 30- 40 tấn thì thử
hỏi trong năm 2013 khắc phục bằng cách nào để đảm bảo
vận chuyển xuất khẩu 300.000 tấn alumin thành phẩm chiều đi
và cỡ ngần ấy tấn nguyên liệu (than cám, vôi, xút, dầu)
chiều về?...
<h2>Kiến nghị:</h2>
Từ những nghi ngờ và chất vấn trên, người viết thấy
rằng, không chỉ dừng ngay nhà máy Nhân Cơ (Đắc Nông) mà ngay
cả nhà máy Tân Rai (Lâm Đồng) cũng nên dừng lại. Có người
sẽ hỏi lại: "Đã lỡ đầu tư nay kiến nghị dừng cả 2
nhà máy thì lãng phí tiền dân hay sao?" Thưa rằng, không dừng
còn thiệt hại khủng khiếp gấp nhiều lần hơn thế. Mặt
khác, người viết trong nhiều bài viết trước đây từng gợi
ý có thể qua vài năm, thậm chí 10 năm sau, nếu điều kiện cho
phép ta vẫn có thể chuyển toàn bộ dây chuyền thiết bị từ
Tây Nguyên ra Bắc xây dựng nhà máy ở Tam Lung – Lạng Sơn vì
những lẽ sau:
- Công nghệ và thiết bị đã nhập từ Trung Quốc chỉ thích
hợp cho loại quặng có nguồn gốc trầm tích ở Lạng Sơn, Cao
Bằng, không thích hợp với loại quặng có nguồn gốc phong hóa
ở Tây Nguyên.
- Quặng ở Lạng Sơn, Cao Bằng có hàm lượng cao (50- 60%) nên
không phải qua giai đoạn sơ tuyển như quặng ở Tây Nguyên
đang phải nâng hàm lượng từ 39- 40% lên 49- 50% mới đưa vào
dây chuyền tinh tuyển.
- Trữ lượng quặng ở phía Bắc đạt 91 triệu tấn nên đủ
cho một đời hoạt động của 2 nhà máy đã mua và lắp đặt
ở Tân Rai và Nhân Cơ ít nhất là 50 năm.
- Trên thực tế, từ những năm 70 của thế kỷ trước, Nhà
nước đã có chủ trương khai thác và tinh tuyển quặng Bauxite
ở Tam Lung- Lạng Sơn. Hồi đó, đoàn địa chất 49 với sự
giúp đỡ của chuyên gia Hung Ga Ri đã thăm dò tỉ mỉ phục vụ
khai thác, tính toán đến cả góc dốc của công trường khai
quặng và phác thảo quy trình công nghệ theo hình mẫu Hung Ga Ri.
Ngày nay ta thừa sức đưa vào công nghệ còn tốt hơn nước
bạn hồi đó.
- Vấn đề vận chuyển cho nhà máy đặt ở Tam Lung- Lạng Sơn
không cần đặt ra vì ngay tại đó đã sẵn có ga xe lửa Tam
Lung, chỉ cần nâng cấp là có thể theo đường sắt xuất qua
Trung Quốc hoặc đưa về cảng Hải Phòng xuất cho các nước
khác. Làm như vậy, ta hoàn toàn chủ động, không bị khách
hàng Trung Quốc ép giá.
- Vấn đề môi trường vẫn cần đặt ra, nhưng nhẹ hơn nhiều
vì mạng lưới sông suối vùng Tam Lung đổ ra sông Kỳ Cùng sẽ
không chảy về thành phố Lạng Sơn mà chảy ngược lên phía
Bắc nên có rất ít ruộng canh tác, cư dân thưa thớt…
Hà Nội ngày 22/2/2013
VNT
Tác giả gửi cho viet-studies ngày 22-2-13
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130222/vu-ngoc-tien-bauxite-tan-rai-doi-dieu-chat-van-va-kien-nghi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét