"<em>Bauxite Tây Nguyên hoàn toàn có thể là điểm khởi đầu
cho một sự tan rã, không chỉ ở mức thể chế chính trị mà
ở tầm quốc gia – dân tộc</em>." (La Thành – "<a
href="http://www.talawas.org/?p=4112">Bauxite Tây Nguyên: Phép thử
phản xạ tự vê của quốc gia Việt</a>", 2009)
Giới sĩ phu Bắc Hà (lắm người) có tính rất hài, nghĩa là
thích "giễu" – nếu nói theo ngôn ngữ của dân chúng miền
Nam. Bữa rồi, <a
href="http://www.hasiphu.com/vanhoc_SangTrang_RaMat.html">có vị</a> vỗ
vai tôi bỏ nhỏ: "Đảng Cộng sản Việt Nam như người đi
đường không biết dùng bản đồ. Thỉnh thoảng lại sa xuống
hố. Lóp ngóp bò lên được thì hô vang thắng lợi. Cứ thế,
Ðảng ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác."
Thắng lợi kế tiếp, sau khi Đảng lóp ngóp bò được lên
khỏi cái hố (bauxite) hiện nay, là chuyện của tương lai – và
chắc là "tương lai" hơi xa – nên xin để hạ hồi phân
giải. Ngay bây giờ, câu hỏi đang được nhiều người đặt ra
là tại sao lại ra đến nông nỗi khốn khổ khốn nạn này?
Theo quí vị trưởng thượng của trang <a
href="http://www.boxitvn.net/bai/45073">Bauxite Việt Nam</a> thì đây
chả qua là "<em>hệ lụy của một dự án thiếu tầm nhìn và
không tỉnh táo… nên đã… đâm quàng vào bụi</em>." Những
blogger thuộc thế hệ trẻ thì đặt vấn đề một cách quyết
liệt và dữ dằn hơn, thấy rõ:
<a href="http://jbnguyenhuuvinh1962.wordpress.com/2013/02/22/tri-tue/">Sáu
Vinh</a>: <em>Đó là hậu quả tất yếu của sự kiêu ngạo và
bỏ ngoài tai mọi lời góp ý, mọi sự đóng góp của nhân dân,
mọi quyền lợi của người dân trên đất nước này. Khi giành
được quyền lực vào tay mình, những người cộng sản đã
nghiễm nhiên coi chỉ có mình là người chủ đất nước và
mọi tiếng nói phản biện của người dân đều bị coi khinh,
thậm chí được xếp vào "thế lực thù địch…"</em>
<a
href="https://www.facebook.com/notes/m%E1%BA%B9-n%E1%BA%A5m/khai-th%C3%A1c-bauxite-t%E1%BA%A1i-t%C3%A2y-nguy%C3%AAn-tr%C3%A1ch-nhi%E1%BB%87m-thu%E1%BB%99c-v%E1%BB%81-ai/530961273593439">Mẹ
Nấm</a>: <em>Vấn đề đặt ra ở đây là ai sẽ chịu trách
nhiệm cho tất cả những việc trên?</em><strong><em></em></strong>
<a
href="http://quechoa.vn/2013/02/22/kich-ban-bauxite-tay-nguyen/#more-33085">Osin</a>:
<em>Tôi nghĩ, nay là thời điểm chín muồi để các bác
"Bauxite Việt Nam" thu thập chữ ký mời Thủ tướng Nguyễn
Tấn Dũng từ chức, đề nghị thả tự do cho Tiến sĩ Cù Huy
Hà Vũ…</em>
<em></em><a
href="http://quechoa.vn/2013/02/21/ca-khong-nghe-muoi-ca-uon/#more-33014">Bọ
Lập</a>: <em>Bây giờ đã trắng mắt ra chưa? Câu hỏi đặt ra
là: Ai chịu trách nhiệm về dự án này? Tập đoàn than –
khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) thì rõ rồi. Thế còn Chính phủ
thì sao? Quốc hội thì sao? Ai đỡ đầu cho dự án này đều
phải chịu trách nhiệm, trước hết người đứng đầu Chính
phủ đó là Thủ tướng.</em>
Miệng người sang (mới) có gang có thép. Còn đám thường dân
cỡ như J.B Nguyễn Hữu Vinh, Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, Trương Huy
San, Nguyễn Quang Lập… e không đủ sang trọng để có thể
đưa ra những lời kết án hùng hồn và đanh thép như thế
đối với Đảng (nói chung) và ông Thủ tướng (nói riêng).
<em>Noble</em> cỡ luật sư Cù Huy Hà Vũ mà đụng tới thằng
chả còn đi tù thấy mẹ luôn, chớ đâu phải chuyện giỡn –
mấy cha?
Để cho nó an toàn – theo tôi – trách nhiệm nên đổ vào, và
đổ xuống, những kẻ thấp bé hơn (đại loại như đám nhà
văn, nhà báo, ký giả, hay còn gọi là <a
href="http://phamvuluaha.wordpress.com/2012/08/23/whorespondent/">kỹ
giả</a>) cỡ như ông Nguyễn Hữu Nhàn là vừa. Bằng chứng
lại có sẵn hẳn hòi.
Rành rành là vào ngày 1 tháng 9 năm 2010, trên tạp chí <em>Hồn
Việt</em> có bài phóng sự (<a
href="http://honvietquochoc.com.vn/bai-viet/803-boxit-tay-nguyen-thay-gi-ghi-nay.aspx">Bô-xít
Tây Nguyên, Thấy gì ghi nấy</a>) của tác giả này. Xin ghi lại
vài ý chính, coi chơi, trước khi nó rất có thể bị ông Tổng
biên tập (GS-TS Mai Quốc Liên) gỡ xuống vì thấy ngượng:
<em>Đầu hè, Hà Nội, Huế, Sài Gòn đang nóng như lò lửa,
nhưng ở Đắk Nông nắng vẫn dịu mát trải vàng trên miền
đất đỏ bazan. Nguyễn Văn Hiếu – Chánh văn phòng Công ty cổ
phần Alumin Nhân Cơ – TKV ra giữa sân nắng vẫy tay ra hiệu cho
ô-tô chạy vào sát cửa hội trường. Chúng tôi đứng chờ
ngoài cửa cho năm ba cán bộ kỹ sư người Trung Quốc thu dọn
máy tính, thiết kế, bản đồ… sang làm việc tạm phía nhà
ăn để nhường hội trường cho Công ty tiếp khách…</em>
<em>Tôi thoáng thấy quanh tường hội trường treo kín ảnh,
khách đến Công ty. Thấy có Chủ tịch nước, Thủ tướng
Chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng và nhiều Ủy viên Bộ Chính
trị khác. ..</em>
<em>Hiếu bấm máy điện thoại di động mời các cán bộ phụ
trách về kỹ thuật, đào tạo, đền bù và quản đốc công
trường địa chất của công ty đến làm việc với chúng tôi.
Các nhà văn gặp từng người hỏi và ghi chép không
ngừng…</em>
<em>Hiếu vừa chỉ lên bản đồ vừa giải thích cho chúng tôi
biết: Tỉnh Đắk Nông có trữ lượng quặng bô-xít nhiều
nhất cả nước. Mà Việt Nam lại có trữ lượng bô-xít lớn
thứ 3 trên thế giới sau Guinea và Australia. Dự kiến tỉnh
Đắk Nông sẽ xây bốn nhà máy sản xuất Alumin. Còn từ Alumin
sản xuất ra nhôm kim loại còn phải qua công đoạn điện phân
tốn rất nhiều điện phải chờ có nhà máy thủy điện Đồng
Nai V, chuyên phục vụ cho sản xuất nhôm. Ta không có chủ
trương xuất khẩu quặng bô-xít. Alumin không phải là sản
phẩm thô, có giá trị thương mại cao nhưng biến nó thành nhôm
kim loại thì mới thật sự có hiệu quả kinh tế.</em>
<em>Các tỉnh Tây Nguyên, đặc biệt tỉnh Đắk Nông đang trông
chờ vào các dự án khai thác bô-xít, sản xuất Alumin, nhôm
để biến vùng đất nghèo thành giàu có.</em>
<em>Nguyễn Văn Hiếu, người miền Bắc học xong Cao đẳng Bản
đồ liền vào đây thăm dò quặng bô-xít cùng với các chuyên
gia Hunggari từ 1981. Hiếu nói:</em>
<em>- Các anh tìm hiểu thực tế sẽ rõ, dư luận cán bộ và
người dân Đắk Nông rất ủng hộ dự án bô-xít, khác hẳn
với dư luận ở các nơi….</em>
<em>Chúng tôi vào gia đình già làng của bon Bu Dấp. Đó là già
làng Điểu Sơn, 82 tuổi. Hỏi về cảm tưởng của người dân
với việc xây dựng nhà máy Alumin ở đây, già làng cười
nói:</em>
<em>- Dân mình thích lắm, nhiều nhà giàu lên, có nhà tầng, có
xe máy vì được đền bù đấy. Xưa kia cứ ông trời làm mưa
là có cá về Bầu Ếch. Tát cá Bầu Ếch, cả bon lại chia
đều mỗi nhà một phần cá, nay nhà máy lấy mất Bầu Ếch
đền bù chia nhau mỗi nhà một triệu, hơi thiệt đấy nhưng
nhà máy về dân mình mới có cái đường cái điện về bon
chứ…</em>
<em>Do được hưởng lợi trực tiếp hoặc gián tiếp mà từ
hôm đến Đắk Nông, hỏi bất cứ người dân nào người ta
đều ủng hộ các dự án về bô-xít, chắc chắn nó sẽ làm
thay đổi hẳn bộ mặt tỉnh Đắk Nông trong tương lai.</em>
<em>Từ nhà già làng Điểu Sơn, chúng tôi sang nhà ông Điểu
Lônh (Lôi). Nhờ có tiền đền bù đất mấy trăm triệu, ông
xây cho con gái, con rể ngôi nhà khang trang lát gạch men bóng
lộn, xa lông, tủ chè, ti-vi, quạt điện… làm chúng tôi ngỡ
mình đang ngồi ở thành phố chứ không phải là một bon hẻo
lánh của người H'Mông.</em>
<em>Nhờ dự án khai thác bô-xít mà bon Bu Dấp và cả xã Nhân
Cơ đang từng ngày thay da đổi thịt để trở thành công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa.</em>
<div class="boxright200"><img
src="http://www.procontra.asia/wp-content/uploads/2013/02/Nh%C3%A0-v%C4%83n-L%C3%A3-Thanh-T%C3%B9ng.png"
/><div class="textholder">Nhà văn Lã Thanh Tùng</div></div>
Miệng lưỡi của Nguyễn Hữu Nhàn, xem chừng, cũng ngọt. Tuy
thế, nhân vật này ấy chưa "đĩ miệng" bằng ông bạn
đồng nghiệp Lã Thanh Tùng. Trong một bài viết trước đó
("<a
href="http://honvietquochoc.com.vn/bai-viet/3067-bauxit-va-nhung-dieu-khac.aspx">Bô-xít
và những điều khác</a>", <em>Văn nghệ</em> số 44, phát hành
ngày 31 tháng 10 năm 2009) vị văn sĩ này tỏ ra hùng biện và
hùng hổ hơn nhiều:
<em>Chuyến đi "bauxit" của chúng tôi diễn ra trong những ngày
siêu bão Ketsana hoành hành dữ dội khắp vùng Tây Nguyên, Trung
Bộ. Bão là sự trở chứng của thời tiết, tàn phá mọi thứ
dám cản đường nó. Nhưng trong tâm trí chúng tôi dường như
còn có cơn bão khác "hiểm" hơn, cơn bão của những luồng
thông tin và nhận thức trái chiều, xoay quanh một chủ trương
tưởng như rất bình thường của cuộc sống.</em>
<em>Trước khi đi, tôi đã kịp tìm hiểu một số nguồn tài
liệu để có những kiến thức đầu tiên. Nhưng những gì tôi
đọc được, nghe và chiêm ngưỡng, rõ ràng là một mớ bùng
nhùng. Cụ thể, có thể phân làm hai loại:</em>
<em>- Phái chủ động, chưa kể Bộ Chính trị và Chính phủ,
thì bao gồm luôn Bộ Công thương, Tập đoàn Than Khoáng sản
Việt Nam (TKV), Lãnh đạo các địa phương có bauxit, và một
số nhà khoa học nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực nhôm, khoáng
sản. Ý kiến của họ khá giản dị: Chúng ta có tài nguyên,
Tây Nguyên lại đang nghèo. Vậy làm sao để khai thác tốt,
đánh thức những tiềm năng to lớn, đóng góp vào sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.</em>
<em>- Phái phản biện, khá đông, bao gồm nhiều nhân sĩ trí
thức, đặc biệt là giới trí thức Việt kiều, những người
tự nhận là tỉnh táo, độc lập tư duy, chống tham nhũng,
chống độc quyền, độc đoán trong xã hội. Căn cứ để họ
phản biện thường là: Tây Nguyên là địa bàn chiến lược,
các dự án có người nước ngoài vào sẽ ảnh hưởng xấu
đến an ninh quốc phòng. Tây Nguyên là mái nhà Đông Dương,
tập trung rừng đầu nguồn của nhiều dòng sông, bùn đỏ sẽ
để lại hậu quả nghiêm trọng. Tây Nguyên đang thanh bình, các
dự án hiệu quả chưa thấy đâu, nhưng rất dễ phá vỡ cảnh
quan, mất bản sắc văn hóa các dân tộc, bần cùng hóa người
bản địa…</em>
<em>Việc đầu tiên chúng tôi quan tâm, đi đâu cũng hỏi, là
trữ lượng bauxit của nước ta hiện nay. Theo Phó Giám đốc
Công ty Cổ phần Alumine Nhân Cơ Nguyễn Phú Dương thì tuy hàm
lượng quặng bauxit của chúng ta chỉ ở mức khá, chứ chưa
phải tốt nhất, nhưng trữ lượng thì Việt Nam đứng hàng
thứ ba thế giới, chỉ sau Ghinê và Úc.</em>
<em>Khắp Tây Nguyên gần như chỗ nào cũng có bauxit, nhưng
nhiều nhất tập trung ở Lâm Đồng và Đắc Nông, trong đó
riêng Đắc Nông chiếm đến 70% trữ lượng toàn quốc. Mạch
bauxit vùng Đắc Nông còn lan cả sang Cămpuchia, mở ra triển
vọng hợp tác quốc tế sau này…</em>
<em>Về hiệu quả, theo đánh giá của các chuyên gia, với mức
giá năm 2005 là thời điểm thiết kế, thì sau khi trừ mọi chi
phí, đóng góp các loại thuế, mỗi năm một dự án như Tân Rai
cũng sẽ lãi khoảng 50 triệu USD, tức chỉ khoảng 13 năm sau
sẽ hoàn đủ vốn…</em>
<em>Bauxit của chúng ta khai thác dễ đến nỗi, chỉ cần gạt
lớp đất mặt đi (khoảng 0,9 mét) là đến ngay vỉa quặng dày
đến 4 mét. Theo các chuyên gia, trữ lượng bauxit của Việt Nam
có thể khai thác hàng trăm năm, đem lại lợi nhuận hàng chục
tỷ USD…</em>
Thiệt là quá đã, và… quá đáng. Từ cái hố bauxite nhầy
nhụa bùn đỏ mà đám nhà báo, nhà văn (và "<em>những nhà
khoa học nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực nhôm, khoáng
sản")</em> vẫn nhìn ra một khoảng trời xanh bao la (cùng rất
nhiều dollar) như vậy thì trách chi cái ông Thủ tướng, một
kẻ thất phu.
<em>Ảnh: Nhà văn Lã Thanh Tùng. Nguồn: <a
href="http://vanvn.net/news/35/2065-ban-tron-van-hoc--cac-nha-van-hoa-ky-thuyet-trinh-ve-chu-de-lich-su-va-tri-tuong-tuong.html">vanvn.net</a></em>
© 2013 Tưởng Năng Tiến pro&contra
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130227/tran-son-ly-toet-oi-sao-may-no-lua-tao-1),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét